Ακούγοντας για λέπρα το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό είναι Μεσαίωνας, παραμορφωμένα πρόσωπα και απομόνωση των αρρώστων σε καλύβες κάπου μέσα στο δάσος από τον φόβο μην… κολλήσουν και άλλοι...

«Δεν είμαστε τέρατα. Απλοί άνθρωποι είμαστε που έτυχε να νοσήσουμε. Δεν κινδυνεύει κανείς από εμάς. Πρέπει όλοι να μάθουν ότι δεν μεταδίδεται και να σταματήσει πλέον αυτός ο μύθος» τόνισε στην «Espresso της Κυριακής» ένας από τους λιγοστούς χανσενικούς (λεπρούς) που ζουν πλέον στην Ελλάδα.

Μπορεί να έχουν περάσει δεκάδες χρόνια από την εποχή που οι «μολυσμένοι» μεταφέρονταν με εισαγγελική εντολή στο ξερονήσι Σπιναλόγκα της Κρήτης, ωστόσο κανείς μέχρι σήμερα (ή σχεδόν κανείς) δεν γνωρίζει τίποτα για τη ζωή αυτών των ανθρώπων, που αναγκάστηκαν από τη μια στιγμή στην άλλη να παλέψουν με μια δύσκολη ασθένεια αλλά και με την προκατάληψη της κοινωνίας.

Η «Espresso της Κυριακής» επισκέφθηκε το μοναδικό κέντρο στην Ελλάδα αλλά και στα Βαλκάνια όπου σήμερα ζουν χανσενικοί και κατέγραψε συγκλονιστικές εικόνες αλλά και μαρτυρίες από ταλαιπωρημένους ανθρώπους που μένουν εκεί σχεδόν όλη τους τη ζωή.
Σε ένα κτίριο, κατασκευής του 1940, που βρίσκεται μέσα στο Θεραπευτήριο Χρόνιων Παθήσεων Δυτικής Αθήνας, στο «Αγία Βαρβάρα», σαράντα επτά χανσενικοί έχουν φτιάξει τη δική τους κοινωνία. Εχουν μετατρέψει τα δωμάτια σε κανονικά σπιτάκια, πλήρως εξοπλισμένα, ενώ όλοι δίνουν ραντεβού στα μικρά χολ για να συζητήσουν και να διασκεδάσουν βλέποντας τηλεόραση ή παίζοντας χαρτιά.

Από μακριά το κτίριο μοιάζει με ετοιμόρροπη πολυκατοικία. Μπαίνοντας όμως μέσα με την πρώτη ματιά αντιλαμβάνεται κανείς τη ζεστασιά των ανθρώπων, που σε κερδίζουν με το χαμόγελό τους. Παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι είναι ακρωτηριασμένοι και παραμορφωμένοι, εκεί νιώθουν, όπως λέένε, βασιλιάδες. Το μόνο που τους λείπει είναι οι δικοί τους άνθρωποι, που είτε έχουν πεθάνει είτε ζουν μακριά.

«Εγώ ζω εδώ σαράντα δύο ολόκληρα χρόνια. Είμαι από τη Σάμο και ήρθα εδώ και με τους γονείς μου. Ηταν και αυτοί χανσενικοί. Η μητέρα μου πέθανε εδώ μέσα πριν από τρία χρόνια, όπως και ο πατέρας μου πριν από αρκετά χρόνια. Εδώ νιώθω ότι είναι το σπίτι μου» μας είπε ο κ. Γιώργος, ο οποίος έχει χάσει το πόδι του και αρκετά δάχτυλα από τα χέρια του. Ωστόσο, όπως πρόσθεσε, «εγώ έχω πλέον θεραπευτεί. Η νόσος του Χάνσεν θεραπεύεται πια. Μάλιστα, τώρα ετοιμάζομαι να πάω για λίγο στο νησί μου. Ομως, θα έρθω πάλι εδώ, γιατί εδώ είναι η οικογένειά μου, οι φίλοι μου, που έχουμε το ίδιο πρόβλημα και οι γιατροί και οι νοσηλευτές που μας προσέχουν και μας αγαπούν».

Στην ερώτησή μας αν ο κόσμος έξω τον αντιμετωπίζει ως «μολυσμένο» ο ίδιος μας αφόπλισε με την απάντησή του. «Μόνον αυτοί που δεν γνωρίζουν τι είναι η νόσος του Χάνσεν. Αλλά δεν με νοιάζει, γιατί είναι πολύ περισσότεροι αυτοί που με βλέπουν και χαίρονται, που δεν τους τρομάζει τίποτα».

«Κρίμα να μένουν σε αυτό το κτίριο»

Στο πλευρό των χανσενικών βρίσκεται τα τελευταία δώδεκα χρόνια ο κ. Μανώλης Κυριακάκης, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Χανσενικών, ο οποίος έχει βιώσει τα προβλήματα των ασθενών από πρώτο χέρι, καθώς η μητέρα του αλλά και ο θείος του ήταν χανσενικοί.

«Στην αρχή, όταν ξεκίνησα αυτόν τον αγώνα, ούτε στο υπουργείο Υγείας δεν γνώριζαν για τους χανσενικούς. Μου έλεγαν τι είναι αυτό; Σήμερα, το κράτος έχει σταθεί σε αυτούς τους ασθενείς. Το μόνο άλυτο πρόβλημά μας παραμένει η κτιριακή υποδομή για την εγκατάστασή τους, καθώς, όπως είδατε και μόνοι σας, το κτίριο όπου στεγάζονται είναι σε άθλια κατάσταση. Αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου τετρακόσιοι πενήντα χανσενικοί. Οι περισσότεροι έχουν θεραπευτεί. Ωστόσο, υπάρχουν και κάποια νέα κρούσματα. Πριν από λίγο καιρό, ήρθαν για νοσηλεία μία Φιλιππινέζα και μία Βραζιλιάνα. Και αυτές θα θεραπευτούν. Αλλά μέχρι να γίνει αυτό, θα πάρει μήνες, ίσως και χρόνο. Είναι κρίμα να μένουν σε αυτό το κτίριο».

Τι είναι η νόσος του Χάνσεν

Σύμφωνα με τον γιατρό κ. Μιχάλη Τριβιζάκη, «η λέπρα ή αλλιώς ασθένεια του Χάνσεν είναι μια νόσος που προσβάλλει το δέρμα και τα νεύρα που βρίσκονται σ’ αυτό. Το όνομά της η ασθένεια αυτή το πήρε από την ελληνική λέξη λεπρός, που έχει σχέση με τις αλλαγές που προκαλεί η λέπρα στο δέρμα των ασθενών (ξεφλουδίσματα σαν τα λέπια)». Τα νεύρα απονεκρώνονται, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να χάνουν την αίσθηση του κρύου, της ζέστης και του πόνου στο δέρμα. Αυτό είναι πολύ επικίνδυνο, αφού ασθενείς που πάσχουν από λέπρα πολλές φορές τραυματίζονται χωρίς να το καταλάβουν (αφού δεν νιώθουν πόνο) και έτσι η πληγή κινδυνεύει να μολυνθεί, εάν δεν τη φροντίσουν έγκαιρα. Το πιο έντονο χαρακτηριστικό της λέπρας είναι η αλλοίωση του δέρματος. Στα αρχικά στάδια σχηματίζονται στο δέρμα μεγάλες κηλίδες κοκκινωπού (στους έχοντες άσπρο δέρμα) ή λευκού (σκούρο δέρμα) χρώματος. Οι ασθενείς δεν νιώθουν τίποτε στα σημεία αυτά του δέρματος.

«Αν η λέπρα δεν αντιμετωπιστεί σε αυτό το στάδιο και προχωρήσει» εξηγεί ο κ. Τριβιζάκης, «οι κηλίδες μπορεί να διογκωθούν και στη χειρότερη των περιπτώσεων σχηματίζονται σε όλο το δέρμα μικροί κόμποι και διογκώσεις. Οι διογκώσεις και τα στίγματα στο κεφάλι το κάνουν να μοιάζει με κεφάλι λιονταριού (στα λατινικά facies leonina)! Ο θάνατος δεν προκαλείται από την ίδια την ασθένεια αλλά από μολύνσεις που μπορεί να πάθει ένας ασθενής».

Μυκοβακτηρίδιο

Η λέπρα προκαλείται από το μυκοβακτηρίδιο (mycobacterium leprae). Το βακτηρίδιο αυτό ανακαλύφτηκε από τον γιατρό G.A. Hansen το 1873.

Το ότι το βακτηρίδιο μεταδίδεται από τον έναν άνθρωπο στον άλλο είναι γνωστό, αφού παλαιότερα υπήρξαν σε διάφορες χώρες παγκοσμίως μεγάλες επιδημίες λέπρας, που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων.

Το πώς αυτό το βακτηρίδιο μεταφέρεται από τον ένα άνθρωπο στον άλλο παραμένει άγνωστο! Προς το παρόν, οι επιστήμονες πιστεύουν πως μπορεί να μεταδοθεί όταν υπάρχει στενή και συχνή επαφή ενός ατόμου με έναν άρρωστο. Συνήθως, προσβάλλει ανθρώπους που ζουν σε μολυσματικό περιβάλλον, κάτω από άθλιες συνθήκες, όπου δεν υπάρχουν συνθήκες υγιεινής.

Αντιβίωση

Η λέπρα σήμερα μπορεί να θεραπευτεί. Προβληματική ωστόσο είναι η θεραπεία σε χώρες του τρίτου κόσμου, αφού εκεί η φαρμακευτική φροντίδα δεν είναι επαρκής και συχνά δεν υπάρχουν τα απαραίτητα αντιβιοτικά που απαιτούνται για τη θεραπεία.

«Οι ασθενείς βρίσκονται εδώ με την θέλησή τους»

«Αυτό που θα ήθελα να γίνει γνωστό στον κόσμο είναι ότι η νόσος του Χάνσεν σήμερα δεν είναι κολλητική, δεν μεταδίδεται. Εμείς κάθε μέρα ερχόμαστε σε επαφή μαζί τους και δεν έχει πάθει κανείς τίποτα. Δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος, καθώς στην Ελλάδα τα κρούσματα είναι μετρημένα στα δάχτυλα» τόνισε η διοικητής του Θεραπευτηρίου Χρόνιων Παθήσεων Δυτικής Αθήνας Λ. Γυφτοπούλου-Διακουμάκου, και πρόσθεσε: «Ολοι οι ασθενείς μας έχουν θεραπευτεί και βρίσκονται εδώ με τη θέλησή τους, καθώς νιώθουν σιγουριά. Πάνε πια οι εποχές που η Πολιτεία τους έκλεινε με εισαγγελική εντολή στην απομόνωση. Πρέπει να πάψει πια αυτή η προκατάληψη για αυτούς τους ανθρώπους και πρέπει όλοι να μάθουν ότι η συγκεκριμένη νόσος εντοπίζεται κυρίως στις υπανάπτυκτες χώρες και σε μολυσματικό περιβάλλον».

ΓΙΟΥΛΗ ΣΤΑΡΙΔΑ
ΦΩΤ.: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΚΟΛΦΟΜΗΤΣΟΣ