Για δεκαετίες ολόκληρες ο λογοτεχνικός κόσμος της Ισπανίας, ακόμη και η ίδια η οικογένεια του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, αρνιόταν να δεχθεί ότι ο πιο αγαπημένος ποιητής της χώρας ήταν ομοφυλόφιλος. Ωστόσο, για τον ίδιο τον ποιητή η ομοφυλοφιλία φαίνεται ότι δεν καθόριζε μόνον την προσωπική ζωή του. Και αυτό γιατί, σύμφωνα με τον μελετητή τού Λόρκα Ιαν Γκίμπσον, υπάρχουν αδιαμφισβήτητα στοιχεία που μαρτυρούν ότι το έργο του χαρακτηρίζεται από την προσπάθεια και την αγωνία που τον ακολουθούσε σε όλη του τη ζωή να καλύψει την ομοφυλοφιλία του.

Στο νέο βιβλίο του που έχει τίτλο «Lorca y el mundo gay» (σε ελεύθερη απόδοση: «ο Λόρκα και ο κόσμος των γκέι») και κυκλοφόρησε τον προηγούμενο μήνα στην Ισπανία, ο Γκίμπσον περιγράφει πώς το έργο του Λόρκα λογοκρίθηκε για να μη γίνει φανερή η ομοφυλοφιλία του. Το βιβλίο χωρίζεται σε πέντε μέρη, καθένα από τα οποία εξετάζει μία συγκεκριμένη εποχή στη ζωή τού Λόρκα και τους συντρόφους που είχε σε καθεμία από αυτές. Ωστόσο, αυτήν τη φορά ο Γκίμπσον ψάχνει βαθιά στην ιστορία της Ισπανίας και σε ό,τι αφορά την ομοφοβία της, που ίσως τελικά να ήταν μοιραία για τη ζωή του αινιγματικού ποιητή.

Ο Ιρλανδός ιστορικός και αυθεντία σε ό,τι αφορά τον Λόρκα, μελετά τον μεγάλο ποιητή εδώ και τουλάχιστον σαράντα χρόνια. Το πρώτο βιβλίο του για εκείνον, «Η δολοφονία του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα», έλυσε το μυστήριο για τον θάνατό του, ενώ κέρδισε το Διεθνές Βραβείο Τύπου το 1971. Ωστόσο, στην Ισπανία ήταν απαγορευμένο μέχρι τον θάνατο του Φράνκο. Το νέο βιβλίο του είναι το πρώτο που αναφέρεται στη σεξουαλική ζωή του Λόρκα, ενώ ο συγγραφέας δηλώνει ότι με αυτό ολοκληρώνεται ένας κύκλος, καθώς επιστρέφει στη δολοφονία του υποστηρίζοντας ότι ήταν υποκινούμενη τόσο πολιτικά όσο και σεξουαλικά. «Η Ισπανία δεν μπορούσε να δεχθεί ότι ο μεγαλύττερος Ισπανός ποιητής όλων των εποχών ήταν ομοφυλόφιλος» είπε σε συνέντευξή του. «Η ομοφοβία υπήρχε και στα δύο στρατόπεδα του Εμφυλίου, αλλά και ύστερα από αυτόν. Ηταν εθνικό πρόβλημα. Το να γεννηθεί κανείς ομοφυλόφιλος στην Ισπανία εκείνης της εποχής ήταν η χειρότερη τραγωδία».

Η ομοφυλοφιλία του Λόρκα άρχισε να αναφέρεται περισσότερο στα τέλη της δεκαετίας του ’80, σχεδόν πενήντα χρόνια μετά τον θάνατό του, με τις σχετικές πληροφορίες να βγαίνουν στην επιφάνεια με το σταγονόμετρο και με πολλές περιστροφές. Μάλιστα, όπως αναφέρει σε σχετικό του άρθρο του ο «New Yorker», η γραφή του Λόρκα ήταν απαγορευμένη μέχρι το 1954 και λογοκρινόταν μέχρι το 1975, ενώ ακόμη και όταν κυκλοφόρησαν τα «Σονέτα του σκοτεινού έρωτα» κατά τη δεκαετία του ’80 ο τίτλος τους έγινε «Ερωτικά σονέτα».

Για τον Γκίμπσον η σιωπή αυτών των δεκαετιών οφείλεται στη βαθιά ομοφοβία των Ισπανών. Οπως εξηγεί, κάποιοι ακαδημαϊκοί που καταλάβαιναν την αλήθεια «υπαινίσσονταν ότι η ομοφυλοφιλία του ποιητή ήταν ξένη προς την ποιητική δημιουργία του». Μάλιστα, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που συμφωνούσαν με τη λογοκρισία, επειδή φοβούνταν ότι θα έχαναν την πρόσβαση που είχαν στα αρχεία του ποιητή ή ότι θα προκαλούσαν την εχθρότητα της οικογένειάς του.

Σύμφωνα με τον Γκίμπσον, μετά τον θάνατο του Λόρκα τα αδέρφια του Φρανθίσο και Ίζαμπελ προσπάθησαν να εξαλείψουν κάθε ίχνος ομοφυλοφιλίας από τη ζωή και το έργο του. Η ανιψιά του και εκπρόσωπος της οικογένειας Λάουρα Γκαρθία Λόρκα λέει πως όσο ζούσε ο πατέρας της δεν μιλούσαν ποτέ για την ομοφυλοφιλία του θείου της. «Δεν θέλαμε να θεωρηθεί η δολοφονία του σεξουαλικό έγκλημα, αλλά να τονίσουμε ότι ήταν πολιτικό» είπε.


Η ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΜΕ ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ, Ο ΝΤΑΛΙ ΚΑΙ Ο ΜΠΟΥΝΙΟΥΕΛ

Αυτό που κάνει ιδιαίτερη αίσθηση στο βιβλίο «Lorca y el mundo gay» του μελετητή Ιαν Γκίμπσον είναι το γεγονός ότι κάποτε ο Λόρκα είχε κάνει σχέση με γυναίκα -ή τουλάχιστον είχε προσπαθήσει. Ο Γκίμπσον αναφέρει ότι στα δεκαοκτώ του ο Λόρκα προσπάθησε να αγαπήσει μια νέα ονόματι Μαρία Λουίσα Νατέρα αλλά «δεν μπορούσε»: «Ολόκληρη η ποίησή του περιστρέφεται γύρω από τον ανεκπλήρωτο έρωτα» λέει. «Οι βασανισμένοι χαρακτήρες του, που δεν μπορούν να ζήσουν τη ζωή που θέλουν, αποτελούν μεταφορά της λύπης του. Ηταν μια ιδιοφυΐα που μετέτρεψε τον πόνο του σε τέχνη».

Η ιστορία του Λόρκα και κυρίως η σχέση του με τον Νταλί και τον Λουίς Μπουνιουέλ περιγράφεται και στην ταινία «Little ashes» που θα βγει στις αίθουσες της Ισπανίας στις αρχές Μαΐου, προφανώς προς ιδιαίτερη χαρά του Γκίμπσον. «Ανακάλυψα έναν βασανισμένο γκέι έρωτα» είπε ο Γκίμπσον. «Οσοι αρνούνται την ομοφυλοφιλία του θα πρέπει τώρα να το βουλώσουν ή τουλάχιστον να αναρωτηθούν για τις προκαταλήψεις τους. Είναι ανακουφιστικό που έπειτα από τόσες δεκαετίες στη σιωπή και στο σκοτάδι, αποκαλύπτεται επιτέλους η αλήθεια».  

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΧΥΔΗΡΙΩΤΗ