To «body language» Καραμανλή και Παπανδρέου

ΡΕΠΟΡΤΑΖ

To «body language» Καραμανλή και Παπανδρέου

Μπορεί να πει κανείς ότι η πολιτική τους συχνά συγκλίνει. Μπορεί να τους χρεώσει ότι αν και είναι οι μεγάλοι αντίπαλοι των εκλογών, οι θέσεις τους σε σημαντικά ζητήματα δεν διαφέρουν σημαντικά. Ή ακόμα ότι ορισμένες φορές χρησιμοποιούν τις ίδιες πρακτικές με τον αντίπαλο. Εκείνο που με τίποτα δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς είναι ότι ως πολιτικές προσωπικότητες ο Κώστας Καραμανλής και ο Γιώργος Παπανδρέου έχουν έστω και ένα κοινό σημείο, ότι κάπου μοιάζουν, ότι πότε πότε θυμίζει λίγο ο ένας τον άλλον.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι δύο μεγάλοι μονομάχοι αυτής της εκλογικής αναμέτρησης είναι δύο εκ διαμέτρου αντίθετοι χαρακτήρες, που ως προς την πολιτική υπόσταση και συμπεριφορά μοιάζουν να έχουν γεννηθεί σε διαφορετικούς πλανήτες.

Είναι δύο πολιτικοί ηγέτες με διαφορετική κινησιολογία, διαφορετική έκφραση, διαφορετικό πολιτικό λόγο, προερχόμενοι από διαφορετική σχολή, με διαφορετικό ηγετικό πρότυπο, διαφορετικό lifestyle και φυσιογνωμική ανάλυση. Θα έλεγε κανείς ότι το μόνο κοινό σημείο τους είναι ότι αμφότεροι κατέκτησαν την κορυφή της κομματικής ηγεσίας αξιοποιώντας πολιτικά το ιστορικό επώνυμό τους, ως απόγονοι των δύο μεγαλύτερων πολιτικών τζακιών της Ελλάδας. Πέραν αυτού, ούτε ταυτίζονται ούτε τέμνονται πουθενά, συμφωνούν επικοινωνιολόγοι και ειδικοί αναλυτές.

Σήμερα η «Espresso της Κυριακής» επιχειρεί μια προσέγγιση των δύο αυτών πολιτικών αρχηγών στη βάση της εικόνας τους. Μια σύγκριση των δύο ολότελα διαφορετικών πολιτικών προσωπικοτήτων που συγκρούονται μετωπικά απόψε...

Ρήτορας με «ειδικό βάρος»

Ο πρωθυπουργός ως πολιτική προσωπικότητα εκπέμπει κύρος και σοβαρότητα. Διαθέτει ένα ειδικό βάρος, που σύμφωνα με τους ειδικούς τον βοηθάει να ξεχωρίζει και συνήθως να κερδίζει τη μάχη των εντυπώσεων. Εχει αυτό που λέμε «στόφα». Πρόκειται για το μεγαλύτερο πολιτικό πλεονέκτημά του, καθώς στη σύγχρονη πολιτική ζωή ελάχιστοι είναι εκείνοι που διαθέτουν τη στόφα του αρχηγού.

Οι επικοινωνιολόγοι συμφωνούν ότι οφείλει την επιτυχία του κυρίως στη ρητορική δεινότητά του και την κοινοβουλευτική του άνεση, χωρίς να παραγνωρίζει κανείς τον ρόλο του body language που χρησιμοποιεί και της εξωτερικής εικόνας του.

- Το υπέρτατο πολιτικό όπλο του είναι αναμφισβήτητα η ρητορική ικανότητά του, γενικότερα ο τρόπος που μιλάει. Δεν είναι μόνον ότι χειρίζεται άριστα τον λόγο. Είναι επίσης ετοιμόλογος και υποστηρίζει την επιχειρηματολογία του με ένα σύνολο εκφράσεων, κινήσεων και χρωματισμού της φωνής, που πείθουν τον συνομιλητή.

- Αυτό που λέμε γλώσσα του σώματος (body language αγγλιστί) αποτελεί πολύτιμο επικοινωνιακό εργαλείο που φαίνεται να κατέχει πολύ καλά. Συχνά σκύβει μπροστά τον κορμό για να πλησιάσει το μικρόφωνο, προσδίδοντας έμφαση και αμεσότητα στον λόγο του. Κινεί συνεχώς τα χέρια του για να υπογραμμίσει όσα λέει, χρησιμοποιώντας στην ουσία μια παράλληλη νοηματική γλώσσα που έχει απήχηση και επίδραση σε όποιον τον παρακολουθεί. Είναι χαρακτηριστική η εικόνα του με την παλάμη σε… πτήση, τα τέσσερα δάχτυλα ενωμένα και τον αντίχειρα ανοιχτό σε ορθή γωνία. Ο τρόπος που εκφέρει τις λέξεις, η καθαρότητα του λόγου, οι συχνές εναλλαγές στον χρωματισμό της φωνής, οι κινήσεις των μυών του προσώπου και κυρίως των χειλιών, ενισχύουν την επιχειρηματολογία του και αποσπούν το ενδιαφέρον του θεατή.

- Το δυνατό σημείο της πολιτικής του οντότητας είναι η κοινοβουλευτική του παρουσία και άνεση. Ο Κ. Καραμανλής δείχνει να βρίσκεται στο στοιχείο του όταν μιλάει από το βήμα της Βουλής. Μια άνεση που σε συνδυασμό με τη ρητορική του ικανότητα τον βοηθούν να κερδίζει σχεδόν πάντα κοινοβουλευτική υπεροχή έναντι του αντιπάλου του.

- Το σωματικό του βάρος και η σωματοδομή του δίνουν την αίσθηση της σιγουριάς και εκπέμπουν το μήνυμα ότι πατάει καλά στα πόδια του. Τα παραπανίσια κιλά που κουβαλάει μπορεί να μη βοηθούν την εικόνα του σε συγκεκριμένες περιπτώσεις (π.χ. τηλεοπτικά πλάνα με κίνηση που τον δείχνουν να στριμώχνεται μέσα στο σακάκι ή αθλητικού χαρακτήρα ενδυματολογικές εμφανίσεις και απόπειρες ενασχόλησης με τα σπορ), αλλά επικοινωνιακά συμβάλλουν στην εμπέδωση της εικόνας του στιβαρού πολιτικού άνδρα, που δεν κλυδωνίζεται και δεν παρασύρεται εύκολα.

- Σύμφωνα πάντα με τους ειδικούς, το πρόσωπό του, η φυσιογνωμική δηλαδή ανάλυση, φανερώνει άνθρωπο με ανεπτυγμένη πρακτική αίσθηση και μεθοδικότητα (τετράγωνο σχήμα προσώπου), αποφασιστικότητα (λεπτό και ελαφρώς συμπιεσμένο άνω χείλος), επιμονή (πλατύ σαγόνι με γωνίες) και τάση να επιβάλλεται (φρύδια κατακλινή στις εξωτερικές γωνίες).

- Καταφέρνει να γεμίζει τον χώρο όπου βρίσκεται και να εμπνέει σεβασμό στον συνομιλητή του, ακόμα κι αν πρόκειται για τον σκληρότερο επικριτή του. Δεν εκνευρίζεται, δεν χάνει την ψυχραιμία του και έχει κάθε στιγμή απόλυτη συναίσθηση της εξέλιξης της μάχης στο πεδίο των εντυπώσεων. Γι’ αυτό δεν παρασύρεται εύκολα από τον αντίπαλο και δεν αλλάζει τακτική, παρά μόνον όταν ο ίδιος αντιληφθεί ότι χάνει το προβάδισμα. Εχει τότε το σπάνιο χάρισμα να μπορεί να ανατρέπει σε δευτερόλεπτα το αρνητικό κλίμα, να αντιστρέφει υπέρ του την ψυχολογία του ακροατηρίου και να φεύγει με την αύρα του κυρίαρχου, του νικητή. Στη Βουλή το έχει πετύχει αμέτρητες φορές.

- Εχει υιοθετήσει ένα αρχηγικό μοντέλο που αποτελεί κράμα -θα έλεγε κανείς- του Κωνσταντίνου Καραμανλή και του Ανδρέα Παπανδρέου. Εμπιστεύεται στενό κύκλο συνεργατών, στο εσωκομματικό πεδίο είναι αυστηρός, προτιμά να εργάζεται ατομικά και δεν εκδηλώνει τις βαθύτερες σκέψεις του στον συνομιλητή του.

- Η προσωπική ζωή του Κώστα Καραμανλή μετράει θετικά στην πολιτική εικόνα του, καθώς σε όλα τα παραπάνω έρχεται να προστεθεί η εικόνα του καλού οικογενειάρχη με τη Νατάσα στο πλευρό του και τα δίδυμα αγκαλιά. Αλλά και στις ιδιωτικές στιγμές του, το μήνυμα που εκπέμπει ο πρωθυπουργός έχει θετικό πρόσημο: είναι τύπος της παρέας, του χιούμορ, της ατάκας και του καλού φαγητού.


Sportif με την «κατάρα των ψηλών»

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εκπροσωπεί ένα ηγετικό μοντέλο, όχι τόσο ιδιότυπο όσο μάλλον ακόμα ξένο για τον μέσο Ελληνα. Το πολιτικό στιλ του αποτελεί προϊόν μείξης της αμερικανικής νοοτροπίας που έχει, του σουηδικού αρχηγικού μοντέλου που έζησε ως νεαρός και… ολίγον από Ανδρέα Παπανδρέου - με τον τελευταίο ομοιάζει σε γονιδιακή περισσότερο βάση και με χαρακτηριστικότερο γνώρισμα τη φωνή.

Οι επικοινωνιολόγοι αναγνωρίζουν στο πρόσωπο του Γιώργου Παπανδρέου έναν πολιτικό που διαθέτει μεν την υποδομή και την κουλτούρα για να κυβερνήσει τον τόπο, αλλά ακόμα κάπως μακριά από την ελληνική πραγματικότητα, ως προς την ιδιοσυγκρασία και του μέσου Ελληνα πολίτη και του μέσου πολιτικού. Δείχνει άνθρωπος ευθύς και ειλικρινής, αλλά του λείπει το μεσογειακό ταμπεραμέντο, στο οποίο συνοψίζονται η πονηριά, η μαγκιά, το τσαγανό, ο τσαμπουκάς και τα αντανακλαστικά του Ελληνα πολιτικού.

Ως πολιτικός και ως άνθρωπος είναι συμπαθής και εκπέμπει θετικό επικοινωνιακό μήνυμα. Πλην όμως αυτό το ξενικό πρότυπο που εκπροσωπεί αποτελεί και την «αχίλλειο πτέρνα» του, το αδύνατο δηλαδή σημείο της πολιτικής του οντότητας.

- Αυτό κυρίως εκφράζεται μέσω της ομιλίας, που δεν τον βοηθάει να κερδίζει τη μάχη των εντυπώσεων στις κρίσιμες αναμετρήσεις, ιδιαίτερα μάλιστα όταν είναι αναγκασμένος να μιλήσει εκτός γραπτού κειμένου, για παράδειγμα στις κόντρες των δευτερολογιών στη Βουλή ή σε δημοσιογραφική ερώτηση χωρίς προετοιμασία. Το γεγονός ότι μιλάει σαν μητρική του γλώσσα τα αγγλικά και τα σουηδικά σε συνδυασμό με το ότι έχει ζήσει πολλά χρόνια στο εξωτερικό, επηρεάζουν αναπόφευκτα τα ελληνικά του. Συχνά επιλέγει λάθος ή παρεμφερείς λέξεις από αυτές που θέλει, οι δευτερεύουσες προτάσεις του πάσχουν συντακτικά και δύσκολα πετυχαίνει να εκφράσει απόλυτα τη σκέψη του.

- Γνωρίζοντας ότι οι ρητορικές αντιπαραθέσεις δεν είναι το φόρτε του, συχνά εκδηλώνει μια αμηχανία απέναντι στον συνομιλητή του ή την τηλεοπτική κάμερα, που γίνεται εμφανής και από τις αρρυθμίες στη ροή του λόγου του αλλά και από μια χαρακτηριστική έκφραση που παίρνουν τα μάτια. Συνήθως αρχίζει τα κομπιάσματα και αδυνατεί να χρωματίσει τη φωνή του για να υπογραμμίσει το μήνυμά του, αδυναμία που επιχειρεί τότε να καλύψει με ένα χαμόγελο.

- Το δυνατό σημείο του στην εξωτερική εικόνα του είναι σίγουρα η αθλητική και κομψή κορμοστασιά του, που είναι αποτέλεσμα της συνεχούς άσκησης -για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ αποτελεί τρόπο ζωής- και ισορροπημένης και υγιεινής διατροφής, χωρίς πολλά λίπη και υπερβολές. Επικοινωνιακά η εικόνα του αντανακλά μια ισορροπημένη και εν πολλοίς προγραμματισμένη πολιτική προσωπικότητα, που δεν ενδίδει εύκολα σε πειρασμούς και ακολουθεί συγκεκριμένο μοντέλο εργασίας, ζωής και πολιτικής πρακτικής. Η σωματοδομή του είναι τέτοια που πριμοδοτεί πολύ τις εμφανίσεις του σε όρθια στάση. Χρειάζεται λίγη προσοχή ορισμένες φορές στο κρέμασμα των ώμων, την... κατάρα των ψηλών.

- Σύμφωνα με τους αναλυτές, η φυσιογνωμική του προσέγγιση φανερώνει άνθρωπο με κοινωνική αναζήτηση και επιρροή (ελλειπτικό σχήμα προσώπου και υπεροχή της φυσικής πλευράς στα χαρακτηριστικά του προσώπου), χαρακτήρα μάλλον αμυντικό με περιστασιακές εξάρσεις (ήπιο σαγόνι - κοιλόκυρτη ράχη της μύτης), άτομο με εσωτερικές αναστολές στην υλοποίηση των σχεδίων του (λίγο συμπυκνωμένο μεσαίο τμήμα προσώπου, από τα φρύδια έως τη μύτη) που αναζητεί συναισθηματική σταθερότητα και επιβεβαίωση (σχήμα και έκφραση ματιών).

- Το body language που χρησιμοποιεί ακολουθεί αναπόφευκτα τις επιδόσεις του προφορικού του λόγου. Παρ’ ότι χρησιμοποιεί τα χέρια αρκετά, δεν κατορθώνει να τα συγχρονίσει απόλυτα με τον ρυθμό και τη χροιά του λόγου. Πέρα από τις όρθιες στάσεις που αναδεικνύουν τον αθλητικό του τύπο, «γράφει» καλά και καθιστός μπροστά στον υπολογιστή του, λόγω της εξοικείωσης -σαν δεύτερη φύση- που έχει με το λάπτοπ και γενικότερα με τις συσκευές υψηλής τεχνολογίας…

- Ο τρόπος ζωής που ακολουθεί ο Γιώργος Παπανδρέου χρωματίζει θετικά την επικοινωνιακή εικόνα του. Ζει μια ήρεμη οικογενειακή ζωή και κρατά την οικογένειά του μακριά από την πολιτική και τις κάμερες. Στις προσωπικές του σχέσεις είναι πρόσχαρος, ευχάριστος και φιλικός, άνθρωπος μοντέρνος και προοδευτικός, πρόθυμος πάντα να ακούσει τον συνομιλητή του, ενώ όλες οι κινήσεις του χαρακτηρίζονται από έμφυτη ευγένεια και αβρότητα και οι εκφράσεις του από ζεστασιά και ανθρωπιά…

ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΝΤΗΛΑ