Ο Μάνος Πυροβολάκης… πυροβολεί ατάκες στην Espresso!
Από τον Ηλία Μαραβέγια
Από τα ριζίτικα που τραγουδούσε ο πατέρας του στο σπίτι, μέχρι τις μεγάλες σκηνές, τη δισκογραφία και την οικογένεια, ο Μάνος Πυροβολάκης ξεδιπλώνει στην «Espresso» τη ζωή και την πορεία του χωρίς φίλτρα.
Μιλά για την Κρήτη που κουβαλά μέσα του, για τη λύρα που έγινε τρόπος ζωής, για τις μεγάλες συνεργασίες του, για το νέο άλμπουμ με «κρητικά ηλεκτρικά τραγούδια» που ετοιμάζει, αλλά και για το πώς άλλαξε ο ίδιος όταν έγινε πατέρας.
Πώς ήταν τα παιδικά σου χρόνια στην Αθήνα με Κρητικούς γονείς;
Υπήρχε έντονα το στοιχείο της Κρήτης λόγω της αγάπης τους για την ιδιαίτερη πατρίδα τους. Και οι δύο γονείς μου γεννήθηκαν στο νησί αλλά μεγάλωσαν στην Αθήνα, σαν ξενιτεμένοι Κρητικοί του εσωτερικού. Η αγάπη τους πέρασε σε εμένα και στον αδελφό μου μέσα από την κρητική μουσική και τα τραγούδια που μας έλεγαν, καθώς ήταν καλλίφωνοι. Η μητέρα μου τραγουδούσε διάφορα είδη, ενώ ο πατέρας μου μας έλεγε ριζίτικα. Κάθε χρόνο περνούσαμε Πάσχα και καλοκαίρι στο χωριό του πατέρα μου, τα Καμάρια, που βρίσκεται στον νότο του νομού Χανίων, και αυτό ήταν πάντα μεγάλη χαρά για εμάς.
Ποια ήταν τα πρώτα σου μουσικά ερεθίσματα πριν από τη λύρα;
Το ραδιόφωνο που έβαζε καθημερινά η μητέρα μου και ακούγαμε, τα ριζίτικα που έλεγε ο πατέρας μου και τα τραγούδια που τραγουδούσαμε όλοι μαζί στην Κρήτη, όταν πηγαίναμε, σε γάμους και πανηγύρια. Μάλιστα, πολλά ριζίτικα που λέγαμε στο χωριό μου δεν είχαν καν μουσικά όργανα, ήταν τόσο παραδοσιακά δηλαδή. Και η δική μου πρώτη εμφάνιση μπροστά σε κόσμο με ένα ριζίτικο έγινε. Σε ηλικία οκτώ ετών είπα «Τον αντρειωμένο μην τον κλαις» στο μνημείο των πεσόντων στα Καλάβρυτα, σε μια εκδρομή που είχαμε πάει με την Ένωση Κρητών Αγίων Αναργύρων, της περιοχής όπου μεγάλωσα, εδώ, στην Αθήνα.
Και η λύρα; Πώς άρχισε να σε απασχολεί;
Μεγαλώνοντας σε αυτό το περιβάλλον ήταν φυσικό να θελήσω κάποια στιγμή να παίξω. Έπαιζε εξάλλου και ο ένας παππούς μου, ο Γιάγκος Πυροβολάκης. Αλλά και ο θείος μου -αδελφός της μητέρας μου- ήταν επίσης λυράρης. Όταν προσπάθησα να παίξω πρώτη φορά, πάντως, δεν πήγε καλά, γιατί είχα πάρει μια λύρα που ήθελε καθάρισμα και γενικότερο… σέρβις, καθώς ήταν καιρό σε αχρηστία. Ξεκινώντας, λοιπόν, να παίζω άρχισαν να βγαίνουν κάτι παράξενοι ήχοι και ένιωσα μεγάλη απογοήτευση. Σκέφτηκα: «Μα καλά, τόσο δύσκολο είναι; Το περίμενα πιο εύκολο!» Περνώντας τα χρόνια και πηγαίνοντας σε δάσκαλο τα πράγματα άρχισαν να γίνονται πιο εύκολα και απλά για εμένα.
Πότε ήταν η στιγμή που συνειδητοποίησες ότι η λύρα θα μπορούσε να γίνει το επάγγελμά σου;
Δεν το έχω συνειδητοποιήσει ακόμη! (γέλια) Πέραν της πλάκας, όμως, αυτό που είπα έχει μια αλήθεια: Η δουλειά που κάνουμε εμείς οι καλλιτέχνες δεν παύει να είναι και το μεράκι μας. Νομίζω ότι όσο βλέπεις τη μουσική σαν μεράκι τόσο μεγαλύτερη επιτυχία μπορεί να έχεις επαγγελματικά.
Παρ’ όλα αυτά σπούδασες στο Πολυτεχνείο…
Ναι, στο Τμήμα Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών. Πάντα είχα κλίση στα μαθήματα θετικής κατεύθυνσης. Το ενδιαφέρον μου για τη μουσική, όμως, με έκανε να εστιάσω εκεί, αφού μπήκα στο πανεπιστήμιο. Τότε ήταν που πήγα σε ωδείο για να συμπληρώσω τα κενά μου ως μουσικός. Δεν δούλεψα ποτέ ως μηχανικός.
Πότε δημιούργησες το συγκρότημα Κινούμενα Σχέδια;
Στα μέσα των 90s με τον Γιάννη Στίγκα, που ήμασταν ήδη ντουέτο τραγουδοποιών. Το 1998 κυκλοφόρησε ο πρώτος δίσκος μας ως Κινούμενα Σχέδια έπειτα από πολλές προσπάθειες και «όχι» από δισκογραφικές εταιρίες. Βγήκε από ένα label της Lyra με τη βοήθεια του Άγγελου Σφακιανάκη – καλή του ώρα!
Ποιες συνεργασίες σου σε έκαναν περισσότερο περήφανο;
Σε όλες μου τις συνεργασίες είχα αισθανθεί καλά. Δεν έχω μετανιώσει δηλαδή για κάποια. Σίγουρα, όμως, μνημονεύω τη συνεργασία μου με τον Νίκο Πορτοκάλογλου. Ήμουν στην μπάντα του ως μουσικός την εποχή που έκανε την τεράστια επιτυχία «Θάλασσά μου σκοτεινή».
Ήταν ένα εξαιρετικό μουσικό περιβάλλον και πιστεύω ότι με ώθησε να κάνω και το δικό μου «πέταγμα». Το «Στης εκκλησιάς την πόρτα», στη δεύτερη και πιο γνωστή εκτέλεσή του, είναι ντουέτο με τον Νίκο Πορτοκάλογλου, ενώ ο ίδιος έχει παίξει και καταπληκτικές κιθάρες στο κομμάτι.
Θα έλεγες πως αυτό είναι το πιο επιδραστικό σου τραγούδι;
Κάθε τραγούδι μου έχει παίξει τον ρόλο του στην πορεία μου. «Το χαμόγελό σου», για παράδειγμα, έπαιξε πολύ στους κύκλους του κόσμου που άκουγε τη μουσική μου, παρότι ήταν πέντε λεπτά τραγούδι με μεγάλο σόλο λύρας. Επειδή είχα πάει και φαντάρος τότε, αυτό το τραγούδι πιστεύω ότι με κράτησε «ζωντανό» στη δισκογραφία και την καλλιτεχνική επικαιρότητα. Αλλιώς ίσως να έπρεπε να ξεκινήσω από την αρχή τελειώνοντας τη στρατιωτική θητεία μου.
Πώς ένιωσες όταν συμμετείχες στην τελετή λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων 2004;
Πολύ όμορφα. Εγώ βρέθηκα εκεί λόγω της συμμετοχής μου με τη λύρα στο πανέμορφο τραγούδι της Ελευθερίας Αρβανιτάκη «Τι λείπει, τι φταίει» που έγραψε ο Νίκος Πορτοκάλογλου. Εκείνη την εποχή της υποτιθέμενης ευμάρειας ζούσαμε όλοι ένα μεγάλο πάρτι, είχαμε πάρει το Euro, είχαμε κάνει τους Ολυμπιακούς, δηλαδή και τα κοκόρια μας γεννούσαν αβγά τότε (γέλια)… Αυτή η αίσθηση υπήρχε.
Ήταν μια ωραία στιγμή για εμένα, πάντως, όπως και το 1997 που έπαιξα στην Έναρξη του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Στίβου σε μουσική Βαγγέλη Παπαθανασίου.
Η συμμετοχή σου στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Φολκλορικής Μουσικής στην Ιαπωνία ήταν ιδιαίτερη. Τι θυμάσαι από εκεί;
Αυτή ήταν από τις προσκλήσεις που έρχονται αναπάντεχα. Είχαμε παίξει μουσική για ένα χορευτικό συγκρότημα στα Γιάννενα και μας είχαν πει πως θα βιντεοσκοπούσαν την εκδήλωση για να στείλουν τα tapes στην Ιαπωνία και ότι υπήρχε περίπτωση να μας έρθει πρόσκληση.
Όντως ήρθε και βρεθήκαμε με τους Καλαρρύτες (έναν πολύ δυνατό σύλλογο από την Ήπειρο) να παίζουμε στο Τόκιο. Θυμάμαι, μάλιστα, ότι είχα μπει σε ένα δισκάδικο στην Ιαπωνία και είχα δει μια αφίσα της Χαρούλας Αλεξίου, η οποία έτυχε να κάνει κάτι εμφανίσεις εκεί τότε, και το όνομά της γραμμένο στα ιαπωνικά.
Πιστεύεις ότι η εμφάνιση της Έλενας Παπαρίζου με τη λύρα στο νικητήριο «Number One» της Eurovision 2005 άνοιξε δρόμους σε μουσικούς σαν εσένα;
Αυτό είναι πολύ σωστό που λες. Το κομμάτι «Στης εκκλησιάς την πόρτα» είχε βγει λίγο πριν από τη Eurovision του 2005. Πάει η Έλενα στον διαγωνισμό με ένα κομμάτι ποπ με λύρα, αυτό το υπέροχο κομμάτι του Χρήστου Δάντη, και γίνεται μόδα η ποπ μουσική με λύρα.
Καμιά φορά σε ευνοούν οι συνθήκες, αλλά, επειδή μου αρέσει και το μπάσκετ, πιστεύω ότι για να βάλεις και κανένα καλάθι πρέπει να είσαι στο γήπεδο και να σουτάρεις.
Πώς βλέπεις γενικά τον θεσμό; Βοηθάει, πιστεύεις, έναν νέο καλλιτέχνη;
Έχει συν και πλην. Δεν είμαι φανατικός, αλλά την έχω παρακολουθήσει πολλές φορές, κάποιες έχω ψηφίσει κιόλας. Έχουν περάσει και σπουδαίοι καλλιτέχνες από τον διαγωνισμό. Το πρόβλημα είναι ότι τα τελευταία χρόνια η ψηφοφορία δεν είναι καθαρά μουσική, παίζουν ρόλο και πολιτικοί παράγοντες.
Νιώθετε πως κινδυνεύετε οι καλλιτέχνες από το AI;
Παρότι χρησιμοποιώ το ChatGPT στην καθημερινότητά μου για κάποια πράγματα, όπως και ο περισσότερος κόσμος άλλωστε, δεν θεωρώ ότι αποτελεί κίνδυνο. Τουλάχιστον όχι ακόμη… Ίσως μελλοντικά εξελιχθεί παραπάνω. Πάντα θα υπάρχει, όμως, ένας άνθρωπος που θα επιλέγει και θα κρίνει. Το ανθρώπινο στοιχείο δεν αντικαθίσταται.
Η ισορροπία ανάμεσα στην οικογένεια και την καριέρα πώς βρίσκεται;
Είναι δύσκολη. Εγώ έκανα οικογένεια και σε σχετικά μεγαλύτερη ηλικία, οπότε δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα, απαιτεί κόπο και προσαρμογή. Για εμένα ήταν μια εντελώς καινούργια συνθήκη.
Τώρα έχω δύο παιδιά, μία κόρη και έναν γιο, και αυτό έχει και πρακτικές δυσκολίες. Ευτυχώς η κόρη μου έχει μεγαλώσει λίγο -είναι πλέον τριών ετών- και τα πράγματα είναι κάπως πιο εύκολα. Όταν ήταν μικρότερη, αν την κρατούσα μία ώρα, χρειαζόμουν μετά τέσσερις ώρες… ρεπό (γελάει). Τα παιδιά θέλουν πολλή ενέργεια.
Είδες τη ζωή διαφορετικά αφού έγινες πατέρας;
Σίγουρα σταμάτησα να έχω προσωπικό χρόνο. Δεν έχω έντονες φοβίες για το τι θα γίνει αύριο, παρότι αυτό υπάρχει πάντα στο πίσω μέρος του μυαλού μου, ειδικά με όλα όσα συμβαίνουν τα τελευταία χρόνια.
Εκείνο που ένιωσα περισσότερο είναι ότι όταν κάνεις δικά σου παιδιά αγαπάς πιο πολύ και τα παιδιά όλου του κόσμου. Βλέπω παιδιά σε πόλεμο ή παιδιά που κακοποιούνται στις ειδήσεις και αμέσως σκέφτομαι τα δικά μου. Υπάρχει μια βαθύτερη ευαισθητοποίηση.
Δισκογραφικά σε τι φάση σε πετυχαίνουμε;
Ολοκληρώνω ένα άλμπουμ που λέγεται «Κρητικό Ηλεκτρικό Τραγούδι», το οποίο έχει να κάνει με διασκευές αγαπημένων κρητικών τραγουδιών με πιο νεωτεριστική ενορχήστρωση, που «ακουμπάει» πιο πολύ σε αυτό που λέγεται ροκ μουσική. Έτσι κι αλλιώς η κρητική μουσική νομίζω έχει έντονο το στοιχείο της ροκ. Έχω κυκλοφορήσει ήδη δύο singles από αυτό το άλμπουμ, που υπάρχουν σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Και στη μουσική σκηνή Stage 7;
Ήμουν εκεί όλες τις Παρασκευές του Ιανουαρίου μαζί με guests, και την ερχόμενη Παρασκευή, που ολοκληρώνονται οι εμφανίσεις μου στον χώρο, θα έχω καλεσμένο έναν ταλαντούχο τραγουδοποιό και λαουτιέρη, τον Βαγγέλη Μαμαλάκη, που θα μας παίξει και δικά του κομμάτια, αλλά θα έχουμε την ευκαιρία να παίξουμε και μαζί αγαπημένα κρητικά τραγούδια.