Στη μάχη κατά του καρκίνου, έχοντας στη φαρέτρα της «νανοσωματίδια», έχει ριχτεί η διακεκριμένη Ελληνίδα ερευνήτρια Θέμις Αλισσάφη, επίκουρη καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και ερευνήτρια στο Ιδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας
Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ), καθώς διεξάγει μια πρωτοποριακή έρευνα έχοντας εξασφαλίσει για δεύτερη φορά χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ερευνας (ERC).
Η ερευνητική δουλειά της κυρίας Αλισσάφη θέτει στο επίκεντρο έναν από τους βασικούς πρωταγωνιστές του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά και σημαντικό εμπόδιο στην ανοσοθεραπεία: τα ρυθμιστικά Τ-κύτταρα. Η ανοσοθεραπεία έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο καρκίνος, καθώς ενεργοποιεί τη φυσική άμυνα του οργανισμού για να εξουδετερώσει τα καρκινικά κύτταρα. Ωστόσο, για ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών, η θεραπεία δεν αποδίδει τα αναμενόμενα αποτελέσματα ή συνοδεύεται από σοβαρές παρενέργειες, όπως αυτοάνοσα νοσήματα.
Σε αυτή τη διπλή μάχη κατά του καρκίνου και των αυτοάνοσων, η Θέμις Αλισσάφη θέτει στο επίκεντρο τα ρυθμιστικά Τ-κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, που αναγνωρίζουν και καταστρέφουν επικίνδυνους παθογόνους οργανισμούς. Την ίδια ώρα, όμως, τα καρκινικά κύτταρα εκμεταλλεύονται την κατασταλτική δράση των κυττάρων αυτών, με αποτέλεσμα να ξεφεύγουν από την επιτήρηση του ανοσοποιητικού συστήματος και τελικά να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα.
Στο καινοτόμο ερευνητικό πρόγραμμα RegSign, που έλαβε χρηματοδότηση Starting Grant από το ERC το 2020, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα, η Θέμις Αλισσάφη μελετά τα ρυθμιστικά κύτταρα σε ασθενείς με καρκίνο. Στόχος της είναι να αναλύσει μέσω προηγμένων τεχνολογιών τη μοριακή τους σφραγίδα και να ανιχνεύσει στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ανάπτυξη βιοδεικτών, οι οποίοι θα παρέχουν πρόγνωση για την απόκριση στην ανοσοθεραπεία και την ανακάλυψη νέων θεραπευτικών στόχων στον καρκίνο, που θα ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα χωρίς να προκαλούν αυτοάνοσα νοσήματα. Στο
πλαίσιο του έργου, η ερευνητική ομάδα πέτυχε μια σημαντική ανακάλυψη: τον εντοπισμό ενός απροσδόκητου μεταβολικού μηχανισμού. Η θεραπευτική στόχευση του μηχανισμού αυτού έχει το μοναδικό πλεονέκτημα να περιορίζει την ανοσοκατασταλτική δράση των ρυθμιστικών Τ-κυττάρων ειδικά στον όγκο, προστατεύοντας παράλληλα την ευεργετική τους επίδραση στην περιφέρεια και προλαμβάνοντας την ανάπτυξη αυτοάνοσων τοξικοτήτων. Η νέα χρηματοδότηση της κυρίας Αλισσάφη με το ERC Proof of Concept, που ανακοινώθηκε πριν από λίγες ημέρες, αποτελεί ένα βήμα προς την αξιοποίηση αυτού του επιστημονικού ευρήματος. Στο νέο έργο, MetaReg, η ομάδα της θα αναπτύξει μια θεραπεία με τη χρήση νανοσωματιδίων, τα οποία θα στοχεύουν τα ρυθμιστικά Τ-κύτταρα, αλλάζοντας τον μηχανισμό δράσης τους, ώστε να δρουν μόνο ενάντια στον όγκο, χωρίς να πυροδοτούν αυτοάνοσες αντιδράσεις.