Από τον ΗΛΙΑ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑ
Δεν μασάει τα λόγια της και δεν φοβάται να ρισκάρει – ούτε στη σκηνή, ούτε στη ζωή. Η Χριστίνα Σαμπανίκου, που ξεχωρίζει φέτος στο έργο «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν» στη σκηνή του Εν Αθήναις και παράλληλα ετοιμάζεται πυρετωδώς για την παράσταση «Δεκάξι» στο Θέατρο 104, μιλά στην «Espresso» για τις μνήμες που τη σημάδεψαν, τις επιλογές που την καθόρισαν και τα όρια που δεν πρόκειται να ξεπεράσει ποτέ.
Ποιες εικόνες σού έρχονται πρώτες στον νου από τα παιδικά σου χρόνια;
Μεγάλωσα στην Αθήνα, αλλά επειδή χώρισαν οι γονείς μου όταν ήμουν μικρή και ο πατέρας μου επέστρεψε στον τόπο του, τα Τρίκαλα, έχω πολλές αναμνήσεις από εκεί ως παιδί. Για παράδειγμα, να κάνω ποδήλατο όλη τη μέρα στην πόλη, χωρίς να υπάρχει κανένας κίνδυνος, δίχως να αισθάνομαι καμία απειλή. Θυμάμαι επίσης διακοπές στο Μέτσοβο, παιχνίδια στη γειτονιά μέχρι να βραδιάσει. Δεν ζούσα μόνιμα στα Τρίκαλα, πήγαινα Χριστούγεννα, Πάσχα και καλοκαίρι.
Ποια ήταν η αντίδραση των γονιών σου μόλις τους είπες «θα γίνω ηθοποιός»;
«Πώς και άργησες να το πάρεις απόφαση;». Αυτό μου είπαν. Ηταν πολύ υποστηρικτικοί. Βέβαια, δεν ξεκίνησα κατευθείαν με τη δραματική σχολή. Σπούδασα πρώτα δημοσιογραφία, μετά human resources management και στη σχολή Θεοδοσιάδη πήγα στα 25 μου.
Απασχολήθηκες επαγγελματικά και στους άλλους δύο τομείς;
Οχι, μόνο σπουδές έκανα. Η δημοσιογραφία, όμως, σαν «μικρόβιο» υπάρχει ακόμη μέσα μου. Δεν περνάει μέρα που να μη διαβάσω ελληνικά και ξένα sites για να ενημερωθώ για ό,τι συμβαίνει στη χώρα μας και στον κόσμο. Θέλω να έχω γνώση για τα πάντα γύρω μου και να εκφράζω την άποψή μου. Αν δεν είχα καταλήξει στο θέατρο, πιστεύω πως θα ήμουν δημοσιογράφος.
Το θέατρο ήταν κάτι που είχες στην καρδιά σου από παιδί;
Ναι. Ισως ακουστεί λίγο κλισέ αυτό που θα πω, αλλά σαν παιδάκι έκανα μιμήσεις και διάφορα δικά μου «σόου» στους άλλους. Ο δεύτερος γάμος της μητέρας μου ήταν με τον Αντώνη Γαζή, γιο της σπουδαίας χορογράφου μας Ζωζώς Νικολούδη. Κοντά της βρέθηκα και στην Κρατική Σχολή Χορού και παρακολούθησα μαθήματα, ενώ πηγαίναμε ως παιδιά και σε παραστάσεις, όπως οι «Ορνιθες» του Αριστοφάνη. Υπήρξε, δηλαδή, πρώτα η επαφή με τον χορό στη ζωή μου κι έπειτα με το θέατρο. Επειδή, όμως, το φοβόμουν κιόλας -είναι αυτό το περίεργο συναίσθημα, όταν θέλουμε κάτι πολύ αλλά ταυτόχρονα το φοβόμαστε-, έκανα πρώτα άλλα πράγματα. Κάποια στιγμή είπα «μα γιατί τα έκανα; Εχασα χρόνο!». Μεγαλώνοντας, όμως, είδα ότι καλώς έγιναν, καθώς έχω μια πιο σφαιρική αντίληψη. Οι σπουδές στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού με βοήθησαν πολύ και στην εταιρία Life After Death Theater Company, που έχω με τη συνεργάτιδά μου Βίκυ Αδάμου. Κάνουμε παραγωγές, ανεβάζουμε δικές μας παραστάσεις και συχνά μου χρειάζονται πράγματα που έμαθα τότε.
Την εταιρία τη φτιάξατε για να έχετε αυτονομία στον καλλιτεχνικό χώρο;
Η ανάγκη προέκυψε από το γεγονός ότι η καθεμία στον τομέα της είμαστε και δημιουργοί: εγώ γράφω, η Βίκυ σκηνοθετεί. Εχουμε μόνιμη συνεργασία τα τελευταία 15 χρόνια, αν και γνωριζόμαστε πολύ περισσότερο. Κάποια στιγμή η εταιρία λειτούργησε ως «όχημα» για να κάνουμε τις παραστάσεις μας. Δημιουργήθηκε μέσα στην περίοδο της κρίσης των μνημονίων, όταν όλα κατέρρεαν. Γι’ αυτό και την ονομάσαμε Life After Death, για να δείξουμε ότι δεν είναι το τέλος, προχωράμε. Ηταν ρίσκο, ειδικά τότε, αλλά κράτησε – και ελπίζω να κρατήσει για πολύ ακόμη.
Γενικά, είσαι άνθρωπος που ρισκάρει;
Ναι, ρισκάρω, ειδικά στη δουλειά. Μου αρέσει να δοκιμάζομαι σε πράγματα μη δεδομένα, καινούργια. Οταν ακολουθώ την πεπατημένη, αρχίζω λίγο να βαριέμαι.
Η παράσταση «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν» στο Θέατρο Εν Αθήναις, όπου παίζεις φέτος, πήρε παράταση λόγω επιτυχίας. Τι πιστεύεις ότι άγγιξε το κοινό σε αυτή τη σκληρή ιστορία;
Νομίζω η αλήθεια της παράστασης, το ότι βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα της μεγάλης ύφεσης στην Αμερική. Οι θεατές βλέπουν και ουσιαστικά γίνονται μέρος αυτής της κατάστασης: ανθρώπων που φτάνουν στην εξαθλίωση χορεύοντας ασταμάτητα για να επιβιώσουν. Η σκηνοθεσία είναι τέτοια, που τους κάνει να νιώθουν κομμάτι αυτού του «μαραθωνίου χορού» που εκτυλίσσεται στη σκηνή.
Βλέπεις αναλογίες με τη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα;
Βέβαια. Αυτό επίσης αγγίζει το κοινό. Βλέπω έντονες αναλογίες. Πέρα από τα σύγχρονα realities, όπου κάποιοι ταλαιπωρούνται για το κέρδος ή τη δημοσιότητα που θα τους φέρει κέρδος, γενικότερα όλοι βρισκόμαστε σε έναν καθημερινό αγώνα επιβίωσης: να προλάβουμε, να δουλέψουμε δύο και τρεις δουλειές, να βγει ο μήνας. Είναι δύσκολο να σχεδιάσεις, γιατί δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει. Υπάρχει μια γενικευμένη οικονομική αβεβαιότητα. Το έργο «κουμπώνει» με το σήμερα και αυτό συγκινεί.
Η ηρωίδα σου, η Σερλ Κλέιτον (ή αλλιώς το νούμερο 37 στον μαραθώνιο χορού), φτάνει στα άκρα. Στην πραγματική σου ζωή ποιο είναι το «όριο» που δεν θα ξεπερνούσες ποτέ;
Να προδώσω τις αρχές μου, αυτό είναι το «όριο» που δεν θα ξεπερνούσα. Να μην υπερασπιστώ μια ιδέα που πιστεύω ή να δείξω κάτι που δεν είναι αληθινό. Οταν πιστεύω κάτι, είτε πολιτικό είτε κοινωνικό, θα βγω να το πω, ανεξάρτητα από το κόστος. Το έκανα και στην εποχή του #MeToo, όταν βγήκα και μίλησα. Και θα το έκανα ξανά.
Πιστεύεις ότι αυτό οφείλουν να το κάνουν όλοι οι καλλιτέχνες;
Πιστεύω ότι οφείλουν να το κάνουν όλοι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα από το επάγγελμά τους, αφού μπορούν πια μέσα από τα social media. Οσοι έχουν δημόσιο λόγο, όμως, έχουν και λίγο μεγαλύτερη ευθύνη. Δηλαδή, όταν βλέπεις το άδικό μπροστά σου, δεν μπορείς να μένεις αμέτοχος και να το προσπερνάς σαν να μη συμβαίνει. Πρέπει να το πολεμάς, να παίρνεις θέση – είτε δημόσια είτε μέσα από τη δουλειά και την καθημερινότητά σου.
Την παράσταση στο Εν Αθήναις σκηνοθέτησε ο Δημήτρης Καρατζιάς, με τον οποίο έχεις… παρελθόν. Πόσο σημαντικό είναι για σένα να έχεις συνεργάτες που ξέρεις και εμπιστεύεσαι;
Πολύ σημαντικό. Με τον Δημήτρη Καρατζιά γνωριζόμαστε από τη δραματική σχολή του Γιώργου Θεοδοσιάδη. Eχουμε πολλές κοινές δουλειές και αναμνήσεις. Στο θέατρο Vault, που ίδρυσε εκείνος και τόσο αγαπήθηκε, αλλά δεν υπάρχει πια, είχα κάνει δική μου παράσταση – έτσι πρωτοπήγα. Μετά, ο Δημήτρης με σκηνοθέτησε εκεί στις «Γυναικείες ιστορίες» του Γιώργη Μασσαβέτα, συνεχίσαμε για δύο σεζόν με το έργο «Elizadeth», έπειτα με το «Πιρούνι» του Χάρη Ρώμα και τώρα με το «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν». Τον εκτιμώ και τον αγαπώ πολύ. Εχει εξαιρετικό «μαύρο» χιούμορ και αυτοσαρκασμό, στοιχεία πολύ σημαντικό για μένα, που τα θεωρώ «υπερόπλα» στους ανθρώπους. Αλλά και σκηνοθετικά ο Δημήτρης Καρατζιάς ξέρει να δουλεύει με τους ηθοποιούς του και να βγάζει το καλύτερο από τον καθένα. Εχει σαφές όραμα και δεν φοβάται να πειραματιστεί.
Στο νέο θεατρικό έργο «Δεκάξι», όπου θα παίξεις σύντομα, περνάς σε μια μαύρη κωμωδία. Τι σε γοήτευσε στο κείμενο του Γιάννη Κεντρωτά;
Θαυμάζω απεριόριστα τον Γιάννη Κεντρωτά. Θεωρώ ότι είναι από τους ευφυέστερους θεατρικούς συγγραφείς μας. Οταν μου έστειλε το κείμενο του «Δεκάξι» ενθουσιάστηκα. Είναι πολύ έξυπνα γραμμένο, με χιούμορ που… σπάει κόκαλα, γιατί είναι μια μαύρη κωμωδία που βλέπεις στοιχεία του εαυτού σου. Αυτό σε κάνει να γελάς και ταυτόχρονα να προβληματίζεσαι. Εξελίσσεται μάλιστα σε μια κρίσιμη ιστορική περίοδο της Ελλάδας και παραμένει διαχρονικό, γιατί οι αντιδράσεις των χαρακτήρων του έργου υπάρχουν και σήμερα. Ξεκινάμε στις 27 Απριλίου, Δευτέρα και Τρίτη, στο Black Box του 104.
Στην τηλεόραση δεν σε έχουμε δει πολύ. Γιατί αυτό;
Στην τηλεόραση δούλεψα μέχρι το 2004. Η τελευταία δουλειά που είχα κάνει ήταν το σίριαλ «Ξέχασέ με», στον Σκάι. Πιο πριν ήμουν στην «Τράπεζα», μια σειρά του αείμνηστου Αντώνη Τέμπου. Μετά το 2004 άνοιξα ένα μαγαζί επίπλων και με απορρόφησε το επιχειρηματικό κομμάτι. Στη συνέχεια, το 2007, γέννησα τον γιο μου, τον Μάξιμο, και συνειδητά απείχα απ’ όλα επί αρκετά χρόνια, για να του αφιερωθώ 100%. Οταν πια έφτασε σε μια ηλικία που δεν με χρειαζόταν συνέχεια, ξαναμπήκα στη δουλειά. Τότε ασχολήθηκα κυρίως με το θέατρο και το γράψιμο, κυκλοφορεί ακόμα από την Κάπα Εκδοτική «Η χαμένη παντόφλα του Μανώλη Καρέλη», ένα έργο μου που παίχτηκε με μεγάλη επιτυχία δύο χρονιές. Συνέχισα να γράφω δικά μου έργα και να τα σκηνοθετεί η Βίκυ, με την οποία ασχοληθήκαμε και με δράσεις για τη γυναικεία ενδυνάμωση: από δραματοποιημένα βίντεο για τα πατριαρχικά στερεότυπα μέχρι σεμινάρια στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Μαζί με τη Βίκυ κάνουμε και μαθήματα στο θέατρο Olvio, σε ερασιτεχνικές ομάδες. Κάθε χρόνο γράφεται ένα πρωτότυπο έργο και παρουσιάζεται από την ομάδα στο τέλος της χρονιάς. Οσο για την τηλεόραση, θα δείξει. Είμαι ανοιχτή σε προτάσεις, εφόσον είναι κάτι που μου αρέσει και με εκφράζει.
Τι σε φοβίζει περισσότερο ως μητέρα σήμερα για το παρόν ή και το μέλλον του παιδιού σου;
Είμαι πολύ περήφανη για τον Μάξιμο και του έχω απόλυτη εμπιστοσύνη. Εχει ιδανικά, κάνει ό,τι περνάει από το χέρι του για ένα καλύτερο αύριο, δείχνει αλληλεγγύη προς τον αδύναμο, στοιχεία που χαίρομαι πολύ που του πέρασα κι εγώ, έστω και ασυνείδητα. Αν με φοβίζει κάτι, είναι η γενικότερη κατάσταση: πόλεμοι, οικονομία, κλιματική κρίση, κοινωνικές αλλαγές. Υπάρχουν μια αβεβαιότητα και ένας εκφασισμός που με τρομάζουν. Με ανησυχεί το περιβάλλον στο οποίο θα ζήσει και πώς θα σταθεί μέσα σε αυτό. Ο Μάξιμος παρακολουθεί θέατρο και, ενώ αρχικά μου φάνηκε πως θα ακολουθούσε τα καλλιτεχνικά βήματα, τελικά αποφάσισε να γίνει διασώστης. Είναι κάτι που έχει να κάνει με την προσφορά και το θέλει πολύ.
Για το τέλος, θέλω να μου πεις ένα καλλιτεχνικό σου όνειρο…
Στο θεατρικό κομμάτι θα ήθελα πολύ να κάνω τον ρόλο μιας κακιάς -δεν το έχω κάνει ποτέ και με ιντριγκάρει. Επίσης, θα ήθελα να υποδυθώ μια γυναίκα μεγαλύτερης ηλικίας. Γενικά με ενδιαφέρει οτιδήποτε με προκαλεί να «τσαλακωθώ» και να δοκιμάσω κάτι καινούργιο.