Πέθανε σε ηλικία 87 ετών ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Δημήτρης Γκιώνης, μία από τις χαρακτηριστικές μορφές της ελληνικής δημοσιογραφίας, ο οποίος για πολλά χρόνια είχε την ευθύνη των πολιτιστικών σελίδων της «Ελευθεροτυπίας».
Ο Δημήτρης Γκιώνης γεννήθηκε το 1939 στη Δημητσάνα Αρκαδίας και μεγάλωσε μέσα στις δύσκολες δεκαετίες του Πολέμου, της Κατοχής και του Εμφυλίου. Τα παιδικά του χρόνια σημαδεύτηκαν από σκληρές εικόνες και εμπειρίες βίας, όπως είχε περιγράψει σε παλαιότερη συνέντευξή του στη «LiFO» και τον Γιάννη Πανταζόπουλο.
«Ο ξυλοδαρμός ήταν καθημερινή πρακτική στο χωριό. Χειροδικίες στο σπίτι, στη γειτονιά, όπως και στο σχολείο. Δεν τολμούσες να αντιμιλήσεις στον δάσκαλο και σε έδερνε χωρίς να φέρεις αντιρρήσεις».
Προερχόταν από πολύτεκνη οικογένεια δώδεκα μελών και ήταν ο τρίτος από το τέλος ανάμεσα στα παιδιά.
«Ήμασταν δέκα παιδιά: οκτώ αγόρια, δύο κορίτσια. Τη μητέρα μου δεν τη θυμάμαι ποτέ να κοιμάται. Μια βασανισμένη γυναίκα που βρισκόταν σε διαρκή κινητικότητα. Καταπιανόταν συνεχώς με δουλειές».
Σε ηλικία 12 ετών μετακόμισε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Η πρωτεύουσα, όπως είχε αφηγηθεί, άρχισε να ανοίγεται μπροστά του μέσα από τη ματιά ενός παιδιού που είχε μεγαλώσει στην επαρχία και έβλεπε μια πόλη να αλλάζει συνεχώς.
«Όλα εξελίσσονταν μπροστά μου μέσα από τα μάτια ενός νεαρού χωριατόπαιδου που αφυπνίζεται σιγά σιγά σε μια Αθήνα που απλωνόταν και αλλοιωνόταν, για να χωρέσει όλους αυτούς που εγκατέλειπαν την επαρχία. Εκείνα τα χρόνια έκανα δουλειές του ποδαριού. Τα αδέρφια μου νοίκιαζαν τρία περίπτερα στην πλατεία Κουμουνδούρου.
Εκεί ανακάλυψα έναν άγνωστο κόσμο. Ως ένας ανυποψίαστος έφηβος ήρθα αντιμέτωπος με τα θετικά και τα αρνητικά, γιατί μην ξεχνάμε ότι οι περιπτεράδες, μαζί με τους θυρωρούς και τους ταξιτζήδες, ήταν χαφιέδες της αστυνομίας. Για μένα, τα πανεπιστήμια ήταν τα βιβλία μου. Έκλεβα χρήματα από το παντελόνι του αδερφού μου για να αγοράσω βιβλία από ένα υπόγειο στο Μοναστηράκι. Έκτοτε η ανάγνωση παραμένει το μεγάλο μου πάθος».
Ο Δημήτρης Γκιώνης είχε από νωρίς στραφεί προς τη δημοσιογραφία και τη συγγραφή. Ξεκίνησε την πορεία του στον χώρο το 1964, έχοντας ιδιαίτερη αγάπη για το πολιτιστικό και καλλιτεχνικό ρεπορτάζ.
Μέχρι το 1967 εργάστηκε στην εφημερίδα «Δημοκρατική Αλλαγή», όπου έκανε τα πρώτα του βήματα, αρχικά χωρίς αμοιβή.
«Άμισθος τους πρώτους μήνες. Ο αρχισυντάκτης ήταν από την αρχή σαφής: «Είμαστε μια φτωχή εφημερίδα, δεν υπάρχει περίπτωση να πάρεις χρήματα, γιατί δεν υπάρχουν»».
Εκεί βρέθηκε κοντά σε μια σπουδαία ομάδα ανθρώπων του πολιτισμού και της δημοσιογραφίας.
«Ζήτησα, και μου έγινε η χάρη, να ασχοληθώ με τα καλλιτεχνικά. Και τότε βρέθηκα ανάμεσα σε μια σπουδαία παρέα. Ήταν κυρίως κινηματογραφιστές που είχαν σπουδάσει στο Παρίσι, κι επειδή δεν είχαν ακόμη τη δυνατότητα να κάνουν ταινίες, βιοπορίζονταν γράφοντας κριτικές και κάνοντας μεταφράσεις. Ήταν η Τώνια Μαρκετάκη, ο Θόδωρος Αγγελόπουλος, ο Βασίλης Ραφαηλίδης, ο Φώτος Λαμπρινός. Και από δημοσιογράφους ο Φώντας Λάδης και η Βεατρίκη Σπηλιάδη. Εγώ ήμουν το παιδί για όλες τις δουλειές, μέχρι και τσιγάρα τούς αγόραζα».
Στα χρόνια της δικτατορίας έφυγε στο εξωτερικό, αρχικά στη Γαλλία και στη συνέχεια στον Καναδά, όπου παρέμεινε έως το 1973 και συνεργάστηκε με ελληνόφωνα έντυπα. Από το 1974 έως το 1976 υπήρξε συνεκδότης, μαζί με τον Φώντα Λάδη, του περιοδικού «Τετράδιο».
Εργάστηκε επίσης στην «Αυγή» για έναν χρόνο, από το 1974 έως το 1975, ενώ από την πρώτη έκδοση της «Ελευθεροτυπίας», το 1975, μέχρι και το 2011, υπηρέτησε σταθερά το πολιτιστικό ρεπορτάζ. Για επτά χρόνια, από το 1976 έως το 1983, συμμετείχε και στο ρεπορτάζ της τηλεοπτικής εκπομπής «Παρασκήνιο».
«Ανήκω στους δημοσιογράφους που είχαν την καλή τύχη να εργάζονται στην «Ελευθεροτυπία», όλοι ήθελαν να δουλέψουν σε αυτό το μαγαζί, δίπλα σε κορυφές της ελληνικής δημοσιογραφίας», είχε πει, αναφερόμενος στην επαγγελματική του διαδρομή.
Μιλώντας για τη σημερινή δημοσιογραφία, είχε επισημάνει πόσο διαφορετικό είναι πλέον το τοπίο σε σχέση με τα χρόνια που ο ίδιος ξεκινούσε.
«Η σημερινή εποχή είναι τελείως διαφορετική από τη δική μου», είχε σχολιάσει για την εξέλιξη της δημοσιογραφίας. «Διαφορετικά τα πρότυπα. Ελάχιστοι διαβάζουν έντυπα. Είναι δέσμιοι της υπερπληροφόρησης. Σήμερα όλοι δηλώνουν δημοσιογράφοι. Στα χρόνια τα δικά μου οι εφημερίδες ήταν δεκατέσσερις συν δύο αθλητικές. Σήμερα αποτελούν ένα ατέλειωτο σούπερ μάρκετ. Επιλέγεις την εφημερίδα ρωτώντας τον περιπτερά ποιες προσφορές συνοδεύουν την έκδοση».
Μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Δημήτρης Γκιώνης δήλωνε πιστός σε μια ρομαντική εκδοχή της Αριστεράς, η οποία, όπως έλεγε, δεν υπάρχει πια.
Για εκείνον «η αριστερά δεν είναι πλέον αυτό που ήταν κάποτε. Γνώρισα κατά καιρούς αριστερούς με δεξιά συμπεριφορά και δεξιούς με αριστερή αντίληψη. Στην ελληνική κοινωνία με δυσαρεστεί η απουσία αγωγής. Είμαστε ένας λαός ανάγωγων. Από τον ακατανόητο εκνευρισμό στις καθημερινές διαδρομές, το ύψωμα ενός τοίχου για να κόψει τη δική σου θέα, μέχρι την έλλειψη διάθεσης ευχαρίστησης και σεβασμού απέναντι στον άλλον. Ζούμε σε μια πόλη όπου δεν ξέρεις ποιος κατοικεί δίπλα σου. Κανένα ενδιαφέρον για τον διπλανό, μια αδιαφορία, αλλά και μια τάση για αποξένωση. Ωστόσο, την Αθήνα την αγαπώ, γιατί είναι το μέρος που μου έδωσε τη δυνατότητα να γίνω αυτό που ήθελα».
Όταν είχε ερωτηθεί τι τον φοβίζει περισσότερο, είχε απαντήσει πως δεν ήταν ο θάνατος, αλλά «η ανημποριά, η καθήλωση, το γήρας, η φθορά, αλλά όχι ο θάνατος».
Στην ίδια απάντηση είχε θυμηθεί τα λόγια της Έλλης Αλεξίου: «Γεννήθηκα, μεγάλωσα, πρέπει να “φεύγω”. Δηλαδή, αν μου έλεγες ότι θα μείνω αθάνατη, θα το έβλεπα σαν ένα παράδοξο φαινόμενο: να μείνω αθάνατη για να κάνω τι;».
Ο ίδιος αντλούσε δύναμη από το γράψιμο, τη γυμναστική και το διάβασμα.
«Από αυτά αντλώ δύναμη. Εξάλλου τα δυσκολότερα χρόνια του βίου μου τα πέρασα συντροφιά με τα βιβλία. Έκανα περισσότερα απ’ όσα ήθελα. Έμαθα ότι το πρώτιστο στην πορεία της ζωής μας είναι η ηθική ακεραιότητα, η ειλικρίνεια και η εντιμότητα. Και να είσαι χρήσιμος έναντι των άλλων».