Κατά καιρούς έχουμε δει δεκάδες ριάλιτι να γεμίζουν τις οθόνες μας. Αλλα να ξεχνιούνται γρήγορα και άλλα να προκαλούν φρενίτιδα και έντονο σχολιασμό.
- Από τον Στέργιο Σαμαρτζή
Από τα παραδοσιακά ριάλιτι εγκλεισμού ως τα ριάλιτι επιβίωσης, στα οποία οι συμμετέχοντες σκληραγωγούνται στη φύση για τη δόξα και το χρηματικό έπαθλο, κάθε νέο πρόγραμμα μοιάζει να ανεβάζει τον πήχη των ακραίων καταστάσεων. Οι παίκτες αναγκάζονται να εκθέσουν συναισθήματα, αδυναμίες, ακόμα και μυστικά της ζωής τους για να παραμείνουν στο παιχνίδι, με τους θεατές να παρακολουθούν και να κρίνουν με… εθιστική περιέργεια.
Ομως, όπως αποκαλύπτει σήμερα η «Espresso», σε μια εποχή όπου η νεανική παραβατικότητα απασχολεί όλο και πιο έντονα την ελληνική κοινωνία, ένα νέο ριάλιτι σόου έρχεται να ταράξει την ελληνική κοινωνία, προκαλώντας συζήτηση, προβληματισμό και αναπόφευκτα… αντιδράσεις. Πρόκειται για «Το Κελί», το οποίο για πρώτη φορά στην Ελλάδα θα προσφέρει στο αδηφάγο κοινό την εμπειρία της φυλακής και τις πραγματικές συνθήκες εγκλεισμού.
Ο φωτογραφικός φακός της «Espresso» «τρύπωσε» για πρώτη φορά στον χώρο όπου θα διαδραματίζεται το νέο ριάλιτι εγκλεισμού και κατέγραψε με λεπτομέρεια τις συνθήκες που θα βιώσουν οι συμμετέχοντες. Σιδερένια και σκουριασμένα κρεβάτια, μυρωδιές από αποχετεύσεις, αποπνικτική ζέστη και μια λερωμένη λεκάνη, που υπενθυμίζει την αυστηρή ρουτίνα του χώρου, συνθέτουν ένα σκηνικό ακραίο, πρωτόγνωρο και προκλητικό, που «ερεθίζει» τη φαντασία των θεατών.
Πίσω από την ιδέα βρίσκεται ο Μπάμπης Θεολόγης, ένας άνθρωπος με βαρύ ποινικό παρελθόν και 32 χρόνια πραγματικής φυλάκισης σε Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες. Η δική του διαδρομή είναι σκληρή, βίαιη και ακραία. Από αυτήν προέκυψε το εγχείρημα όχι για να εξιδανικεύσει την παραβατικότητα, αλλά για να την αποδομήσει.
Μετά την αποφυλάκισή του, τον Ιούνιο του 2023, επιχείρησε, όπως λέει στην «Espresso», να προτείνει στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη εκπαιδευτικές επισκέψεις νέων ανθρώπων σε φυλακές, με στόχο την πρόληψη. Η πρότασή του απορρίφθηκε. Ετσι γεννήθηκε η ιδέα της προσομοίωσης, ενός ελεγχόμενου περιβάλλοντος, όπου συμμετέχοντες θα βιώνουν, χωρίς εξωραϊσμούς, βασικές πτυχές του εγκλεισμού στη φυλακή.
«Εφυγε όλη μου η ζωή μέσα σε ένα κελί. Τώρα θέλω να ανοίξω το μυαλό των νέων. Σε λίγο καιρό, τα παιδιά θα πηγαίνουν στο σχολείο με πιστόλια – πρέπει να το προλάβουμε αυτό. Η φυλακή δεν είναι παιχνίδι. Ο σκοπός της ζωής μου τώρα είναι να σώσω τα νέα παιδιά από την εγκληματικότητα. Θέλω να δουν τι ζούσα μέσα στη φυλακή και να παραδειγματιστούν από τη δική μου περιπέτεια» λέει ο Μπάμπης Θεολόγης.
Το νέο κοινωνικό ριάλιτι σόου, που θα προβάλλεται στο διαδίκτυο και αναμένεται να κάνει πρεμιέρα στις 8 Φεβρουαρίου, δεν εστιάζει στον ανταγωνισμό, αλλά στην εμπειρία. Οι συμμετέχοντες θα ζουν σε χώρο που προσομοιώνει ένα κελί φυλακής, χωρίς κινητά, με περιορισμένο φαγητό, συνεχή φωτισμό, σκληρές συνθήκες υγιεινής και αυστηρούς κανόνες. Δεν θα υπάρχουν σενάρια, ούτε «ρόλοι». Θα υπάρχουν μόνο ο χρόνος, η αντοχή και η ψυχολογική πίεση, στοιχεία που, όπως υποστηρίζει ο εμπνευστής, συνθέτουν την πραγματική καθημερινότητα ενός κρατουμένου.
«Θέλω να “αγγίξω” την κοινωνία. Οι συνθήκες θα είναι 100% πραγματικές. Το κελί θα είναι βρόμικο και με ακραίες θερμοκρασίες. Θα πρέπει οι υποψήφιοι να φορούν τις φόρμες της φυλακής και να τρώνε μόνο τρεις φορές την ημέρα. Μπάνιο θα κάνουν με χειροπέδες. Θα υπάρχει μόνο παγωμένο νερό, με χαμηλή πίεση, για τρία λεπτά. Στο κελί θα υπάρχουν αληθινές κατσαρίδες και ζωύφια. Οι συμμετέχοντες θα ζήσουν όσα έζησα εγώ 31 χρόνια πίσω από τα κάγκελα της φυλακής. Η εμπειρία αυτή θα είναι από τις πιο δύσκολες της ζωής τους, όμως θα είναι απόλυτα ασφαλής για όλους, καθώς έχω προβλέψει να υπάρχουν ψυχολόγοι και security στον χώρο. Για τη δημιουργία του, βασικό ρόλο έπαιξε η εμπειρία μου. Δεν θέλω να δώσω στοιχεία για το πού βρίσκεται το κελί. Δεν θέλω κανένας να ξέρει» λέει ο Μπάμπης Θεολόγης.
Οπως εξηγεί στην «Espresso» ο εμπνευστής του νέου ριάλιτι, oι συμμετέχοντες θα βρίσκονται υπό 24ωρη παρακολούθηση, με κάμερες να καταγράφουν κάθε στιγμή της καθημερινότητάς τους, χωρίς «νεκρούς χρόνους» και χωρίς καμία δυνατότητα απομόνωσης από το βλέμμα του κοινού. Η εικόνα θα μεταδίδεται ζωντανά στο διαδίκτυο, επιτρέποντας στους θεατές να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τη φθορά, την ένταση, τις συγκρούσεις, αλλά και τις στιγμές αδυναμίας ή αντοχής των παικτών. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες θα καλούνται να λάβουν μέρος σε δοκιμασίες σωματικής και ψυχολογικής αντοχής, σχεδιασμένες έτσι ώστε να πιέζουν τα όριά τους και να αναδεικνύουν το πώς αντιδρά ο άνθρωπος όταν στερείται την άνεση, την ιδιωτικότητα και τον έλεγχο.
Κάθε δοκιμασία δεν θα αφορά μόνο τη δύναμη ή την αντοχή του σώματος, αλλά κυρίως την ψυχική ανθεκτικότητα, τη διαχείριση του φόβου, της κόπωσης και της απομόνωσης. Τον τελικό λόγο για το ποιοι θα παραμείνουν και ποιοι θα αποχωρήσουν δεν θα τον έχει κάποια κριτική επιτροπή, αλλά το ίδιο το κοινό, το οποίο μέσω ψηφοφορίας θα αποφασίζει τόσο την είσοδο όσο και την έξοδο των παικτών, που θα μετατρέπεται σε ενεργό ρυθμιστή της εξέλιξης του ριάλιτι. Στο τέλος, ο συμμετέχων που θα αντέξει τις συνθήκες και θα κερδίσει την εκτίμηση του κοινού θα κατακτήσει το έπαθλο των 5.000 ευρώ, ένα ποσό που μπορεί να μοιάζει μικρό μπροστά στην ψυχική και τη σωματική δοκιμασία, αλλά λειτουργεί ως το τελευταίο κίνητρο σε μια εμπειρία που φιλοδοξεί να αφήσει πολύ βαθύτερο αποτύπωμα από ένα απλό χρηματικό κέρδος.
Το ενδιαφέρον της κοινωνίας είναι ήδη έντονο. Περισσότερες από 550 αιτήσεις έχουν κατατεθεί από νέους ανθρώπους, κυρίως ηλικίας περίπου 25 ετών, από την Ελλάδα και την Κύπρο. Το γεγονός αυτό από μόνο του εγείρει ερωτήματα. Τι ωθεί τόσους νέους να θέλουν να δοκιμάσουν τα όρια του εγκλεισμού; Είναι περιέργεια, ανάγκη κατανόησης ή ένα βαθύτερο κοινωνικό κενό;
Σε μια κοινωνία που συχνά μιλά για την εγκληματικότητα εκ των υστέρων, το συγκεκριμένο πείραμα επιχειρεί κάτι διαφορετικό – να μιλήσει «πριν». Και αυτό, ανεξαρτήτως της τελικής αποτίμησης, είναι μια συζήτηση που αξίζει να γίνει.
Ο Μπάμπης Θεολόγης δεν είναι συνηθισμένη περίπτωση πρώην κρατουμένου. Στο «βαρύ» βιογραφικό του υπάρχουν 32 χρόνια φυλάκιση, 19 διαφορετικά σωφρονιστικά καταστήματα σε Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες, επτά χρόνια απομόνωση και μια ζωή γεμάτη βία, παρανομία και συνεχείς συγκρούσεις με τον νόμο. Είναι ένας άνθρωπος που έζησε σχεδόν ολόκληρη την ενήλικη ζωή του πίσω από τα κάγκελα.
Ο Μπάμπης γεννήθηκε στο Αίγιο, αλλά βρέθηκε από μικρή ηλικία στη Νέα Υόρκη, όπου μεγάλωσε σε δύσκολες κοινωνικές και οικογενειακές συνθήκες. Από τα παιδικά του χρόνια ήρθε αντιμέτωπος με τη φτώχεια και την ανάγκη να εργαστεί για να επιβιώσει. Το σχολείο το εγκατέλειψε νωρίς. Στα 12 του άρχισε να δουλεύει σε οικοδομές και σε περιστασιακές εργασίες, χωρίς όμως οικονομική σταθερότητα.
Η πρώτη του εμπλοκή με τον νόμο ήρθε όταν έκλεψε ένα ραδιόφωνο στην ηλικία των 17 ετών, στις ΗΠΑ. Υστερα από καταδίωξη και αντίσταση στη σύλληψη, καταδικάζεται σε ποινή φυλάκισης 6 ετών. Ετσι, η φυλακή γίνεται από νωρίς βασικό κομμάτι της ζωής του. Μετά την αποφυλάκισή του απελαύνεται στην Ελλάδα, χωρίς όμως να υπάρξει ουσιαστική επανένταξη.
Στην Αθήνα, ο Μπάμπης Θεολόγης συμμετέχει σε ένοπλες ληστείες. Εντάσσεται σε εγκληματικές ομάδες, πραγματοποιεί ληστείες και έρχεται αντιμέτωπος με την Αστυνομία. Κατά τη διάρκεια σύλληψης πυροβολεί εναντίον αστυνομικών και τραυματίζεται ο ίδιος από πυρά. Ακολουθούν ξυλοδαρμοί, ανακρίσεις, νοσηλεία και… βαριές δικαστικές αποφάσεις: 24 χρόνια κάθειρξη για απόπειρες ανθρωποκτονίας κατά αστυνομικών και επιπλέον 20 χρόνια κάθειρξη για ληστείες. Ωστόσο, εγκαταλείπει ξανά τη χώρα πριν εκτίσει το σύνολο της ποινής και επιστρέφει στη βόρεια Αμερική.
Ακολουθεί μια περίοδος δράσης σε Καναδά, Σικάγο και κυρίως στο Μαϊάμι. Εκεί δρα πλέον μόνος του, ληστεύοντας χρυσοχοεία. Η δράση του γίνεται γνωστή στις Αρχές, το πρόσωπό του αποτυπώνεται σε σκίτσα της αστυνομίας και τελικά συλλαμβάνεται έπειτα από τυχαία αναγνώριση στον δρόμο.
Κατά τη διάρκεια της κράτησής του περνά από 19 διαφορετικές φυλακές. Οπως περιγράφει στην «Espresso», εμπλέκεται σε παράνομες δραστηριότητες και εντός των σωφρονιστικών ιδρυμάτων: διακίνηση παράνομων αντικειμένων, ναρκωτικών, κινητών τηλεφώνων και άλλων απαγορευμένων ειδών. Η φήμη του τον ακολουθεί από φυλακή σε φυλακή.
Ιδιαίτερο κεφάλαιο στη ζωή του αποτελούν τα επτά χρόνια απομόνωσης, ποινή που του επιβλήθηκε επανειλημμένα λόγω βίαιων επεισοδίων και παραβιάσεων κανονισμών. «Ηταν κανόνας μου πάντα να μαχαιρώνω τους παιδεραστές και τους βιαστές» λέει, ωστόσο η απομόνωση, όπως δηλώνει, είχε σοβαρές ψυχολογικές συνέπειες, σημαδεύοντας την προσωπικότητά του.
Κατά τη διάρκεια της κράτησής του κινδύνευσε επανειλημμένα να χάσει τη ζωή του. Μαχαιρώματα, συμπλοκές συμμοριών, επιθέσεις εντός κελιών και εξεγέρσεις αποτελούν μέρος των εμπειριών που περιγράφει. Ο ίδιος αναφέρει ότι μέσα στη φυλακή η επιβίωση απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση και επίδειξη δύναμης.
Το βιογραφικό του δεν αφήνει περιθώρια εξιδανίκευσης. Πρόκειται για μια ζωή που κινήθηκε για δεκαετίες στα όρια της βίας και της παρανομίας, και κατέληξε πίσω από τα κάγκελα. Το βιογραφικό του λειτουργεί περισσότερο ως προειδοποίηση παρά ως αφήγημα ηρωισμού.
Η ζωή του δεν ήταν εύκολη, ούτε συνηθισμένη. Μεγάλωσε μέσα σε έναν κόσμο που είχε τους δικούς του σκληρούς κανόνες, και για δεκαετίες βρέθηκε να ζει σε ακραίες συνθήκες, με την παρανομία και τη βία να αποτελούν κομμάτι της καθημερινότητας. Η εμπειρία αυτή τον διαμόρφωσε και, πλέον, έχοντας περάσει χρόνια πίσω από τα κάγκελα, επιδιώκει να μετατρέψει τη γνώση του σε μάθημα για τους άλλους.