Μεγάλη τιμή μάς κάνει ο πολυγραφότατος (έχει γράψει 15 βιβλία), βραβευμένος συγγραφέας και ηθοποιός Κώστας Κρομμύδας, που μοιράζεται με την «Espresso» το εξώφυλλο του νέου πονήματος, που θα βγει στις 6 Μαΐου από τις εκδόσεις διόπτρα, με τίτλο «Το λιμάνι μου είσαι εσύ», για το οποίο οι αναγνώστες αδημονούν.
- Από τη Μαρία Ανδρέου
Στη συνέντευξη ο Κώστας Κρομμύδας μάς δίνει αποκλειστικές πληροφορίες για το νέο του βιβλίο και μας τονίζει ότι για εκείνον το «λιμάνι» του είναι η σύζυγος, η κόρη του αλλά και η συγγραφή. Ποιος άλλος, άλλωστε, Ελληνας συγγραφέας παρουσιάζει κάθε χρόνο σε 50 διαφορετικές πόλεις της Ελλάδας τα νέα του λογοτεχνικά βιβλία; Κι όμως, ο Κώστας Κρομμύδας ξέρει τους αναγνώστες, που τον παρακολουθούν συστηματικά, ακόμα και με το μικρό τους όνομα…Ο ίδιος προτού πάει για Πάσχα στο χωριό του, στα Τρίκαλα, σ’ ένα σπιτικό στο οποίο δεν υπάρχουν οι γονείς του πλέον, αλλά οι αναμνήσεις τους, θα σταθεί να ανάψει ένα κερί για ειρήνη σ’ όλον τον κόσμο στα Μετέωρα, στο πνευματικό του καταφύγιο, και μετά θα αρχίσει τις γιορτινές ετοιμασίες…
Κώστα, δεν υπάρχει καλύτερο δώρο το Πάσχα από ένα βιβλίο. Τι θα μας πρότεινες αυτό το Πάσχα από τα δικά σου βιβλία να πάρουμε στο χωριό; Αλήθεια, πόσα βιβλία έχεις γράψει, πόσα από αυτά με βραβεία, best-seller, με πόσες πωλήσεις και διακρίσεις;
Το πρώτο βιβλίο που μου έρχεται στο μυαλό για να διαβάσει κάποιος αυτές τις ημέρες είναι το «Ο τρόπος που λες τ’ όνομά μου». Είναι ένα μυθιστόρημα που προσεγγίζει σε βάθος τις ανθρώπινες σχέσεις, με πολλές αναφορές στην περιφέρεια και τη ζωή έξω από την πρωτεύουσα, καθώς μεγάλο μέρος της ιστορίας διαδραματίζεται στην Τήνο. Νομίζω πως ταιριάζει ιδιαίτερα με την ατμόσφαιρα των ημερών, ειδικά αν κάποιος έχει ανάγκη το Πάσχα να «ταξιδέψει» μέσα από τις σελίδες του. Μέχρι σήμερα έχω γράψει δεκαπέντε μυθιστορήματα, τέσσερα από τα οποία έχουν βραβευτεί ως τα Καλύτερα της Χρονιάς στον μεγάλο διαγωνισμό των βραβείων βιβλίου Public! Οι συνολικές πωλήσεις των βιβλίων μου, μαζί με τις αγγλικές εκδόσεις που κυκλοφόρησαν φέτος, αναμένεται να ξεπεράσουν τις 300.000 αντίτυπα.
Στις 6 Μαΐου, αν δεν κάνω λάθος, θα εκδώσεις το νέο σου βιβλίο, το οποίο οι αναγνώστες σου ανυπομονούν να πάρουν στα χέρια τους. Τίτλος «Το λιμάνι μου είσαι εσύ», από τις εκδόσεις διόπτρα. Τι αφορά αυτό το βιβλίο; Ποιοι οι ήρωες; Τι σε απασχολεί και το καταθέτεις;
Αν και είναι λίγο νωρίς να μιλήσουμε αναλυτικά γι’ αυτήν την ιστορία, ομολογώ ότι έχω σοκαριστεί, γιατί με τα γεγονότα των τελευταίων ημερών συνειδητοποίησα πόσο επίκαιρο είναι το νέο βιβλίο. Πού να το φανταστώ, όταν το έγραφα! Το μόνο που μπορώ να πω σε αυτήν τη φάση, είναι πως πρόκειται για μια ιστορία «βουτηγμένη» στη θάλασσα και στους ανθρώπους της, με φόντο έναν πολύ έντονο έρωτα. Μεγάλο μέρος της πλοκής διαδραματίζεται σε ένα από τα πιο όμορφα νησιά της Ελλάδας, τη Χίο, όπου συναντιούνται οι ήρωες και μπλέκει η δράση του βιβλίου, η οποία εξελίσσεται από τη Σιγκαπούρη έως τη Χίο και από τον Πειραιά έως το Ομάν!
Για σένα ποιο είναι το «λιμάνι» σου; Η σύζυγός σου, η κόρη σου, η οικογένειά σου;
Ακριβώς. Για μένα «λιμάνι» αποτελούν οι άνθρωποί μου. Είναι πολύ όμορφο οι άνθρωποι να έχουν περισσότερα από ένα «λιμάνια» στη ζωή τους. Σημεία, δηλαδή, όπου μπορούν να επιστρέφουν και να βρίσκουν ηρεμία και γαλήνη. Παρ’ όλα αυτά, συχνά επιλέγουμε έναν προορισμό, ένα «λιμάνι», που για εμάς έχει ξεχωριστή σημασία, γιατί εκεί νιώθουμε πραγματικά ασφαλείς και πλήρεις.
Πάσχα και δεν μπορώ να μη σε ρωτήσω, καθώς κατάγεσαι από τα Τρίκαλα, πώς είναι το Πάσχα στην περιφέρεια, στο χωριό, στα Μετέωρα, στη φύση; Θα πας για Πάσχα στο χωριό; Τι θυμάσαι από τη Μεγάλη Εβδομάδα; Τη Σταύρωση, τον Επιτάφιο, την Ανάσταση; Η κουζίνα της μαμάς να αχνίζει από τη μαγειρίτσα, τη σούβλα του μπαμπά, τα πασχαλινά κουλουράκια της θείας. Πλέον, έχεις πάρει εσύ τον ρόλο του σεφ για τα ήθη και τα έθιμα, είσαι η συνέχεια;
Κοίτα, το Πάσχα στα Τρίκαλα -και γενικά στο χωριό- είναι από εκείνες τις αναμνήσεις που δεν φεύγουν ποτέ από μέσα μου. Για εμάς, μάλιστα, που έχουμε χάσει πια τους γονείς μας, υπάρχει πάντα μια ιδιαίτερη συγκίνηση, γιατί επιστρέφουμε σε τόπους και στιγμές που ζήσαμε μαζί τους, αλλά γιορτάζουμε χωρίς εκείνους. Φέτος δεν ξέρω ακόμα αν θα περάσω το Πάσχα στα Τρίκαλα. Είναι βέβαιο, όμως, ότι θα πάω μερικές ημέρες. Τα Μετέωρα και η ευρύτερη περιοχή του Δήμου Μετεώρων είναι από τα πιο όμορφα μέρη για να περάσει κάποιος αυτές τις άγιες μέρες. Πέρα από το θρησκευτικό ενδιαφέρον, είναι και η φύση. Οι εκδρομές και οι πεζοπορίες που μπορεί να κάνει κανείς είναι πολλές, και η περιοχή έχει μια μοναδική ατμόσφαιρα κατάνυξης και γαλήνης, που πραγματικά γεμίζει η ψυχή σου.
Πώς βλέπεις τις ημέρες που διανύουμε ως λογοτέχνης; Αυτός ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει πάρει άλλες διαστάσεις μεταξύ ΗΠΑ – Ιράν, Ισραήλ. Εχει εμπλακεί και η Κύπρος μας, αλλά κι όλες οι χώρες του Κόλπου… Κόσμος εγκλωβισμένος στα καταφύγια, στα αεροδρόμια, πρωτόγνωρα πράγματα, 168 μαθήτριες στο Ιράν να χάσουν τη ζωή τους άδικα, από τη φρικαλεότητα και τη βαρβαρότητα του πολέμου. Απειλές για τρομοκρατικές επιθέσεις, η οικονομία στο στόχαστρο, με τις αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου, μια γενική αναταραχή και ένα χάος. Πώς μπορεί να μείνει κάποιος ψύχραιμος και να μην τον πιάσει πανικός από τους εξωγενείς παράγοντες; Πού να εστιάσει;
Πραγματικά, συνεχίζω να λέω ότι ο άνθρωπος δεν έχει διδαχθεί από τα λάθη του παρελθόντος. Ακόμη και σήμερα χρησιμοποιεί τον πόλεμο και τα όπλα ως τρόπο για να λύσει τα προβλήματά του. Δυστυχώς, με τη δύναμη που έχει πλέον το κάθε κράτος στα χέρια του, και ειδικά με την ύπαρξη των πυρηνικών όπλων, που μπορούν να εξαφανίσουν τον πλανήτη μέσα σε λίγες ώρες, φοβάμαι ότι αυτό δεν θα έχει καλό τέλος. Είναι βαθιά λυπηρό να βλέπεις παιδιά να σκοτώνονται και από τις δύο πλευρές. Από την άλλη, θα ήταν επιπόλαιο να πάρω θέση σε ένα τόσο μεγάλο και φλέγον ζήτημα, το οποίο έχει πολλές πτυχές και, σίγουρα, δεν λύνεται καθόλου εύκολα.
Δεν ξέρω αν είχες φίλους αναγνώστες στην Κύπρο στο Ισραήλ, στο Ντουμπάι και σου περιέγραψαν τι ζουν… Από την άλλη μεριά, δεν ξέρω αν έχεις φίλους από το Ιράν που ζουν στην Ελλάδα και σου έχουν διηγηθεί τι έχουν ζήσει από το θεοκρατικό καθεστώς των μουλάδων. Αν και πιστεύω ότι η οποιαδήποτε επανάσταση για αλλαγή καθεστώτος γίνεται εκ των έσω, και όχι απέξω, ή κάνω λάθος;
Οχι, δεν έχω φίλους ή ανθρώπους που να γνωρίζω καλά και να ζουν στο Ιράν. Από όσα όμως παρακολουθώ και από τις μαρτυρίες που φτάνουν, αντιλαμβάνομαι ότι η κατάσταση εκεί είναι πολύ δύσκολη, ειδικά για τις γυναίκες. Πιστεύω, πάντως, ότι οι μεγάλες αλλαγές σε μια χώρα είναι καλύτερο να έρχονται από τους ίδιους τους πολίτες της. Από εκεί και πέρα, αν υπάρξει ανάγκη και ζητηθεί στήριξη από τη διεθνή κοινότητα, τότε αυτή μπορεί να δοθεί. Ξαναλέω πως ο πόλεμος θα έπρεπε να είναι η ύστατη λύση, και όχι το πρώτο μέσο που χρησιμοποιούν οι λαοί για να λύσουν τα προβλήματα και τις διαφορές τους. Με τους ανθρώπους που ζουν στην Κύπρο και γνωρίζω, έχω ήδη συνομιλήσει. Υπήρξε στην αρχή μια ανησυχία, αλλά τώρα νομίζω πως τα πράγματα πάνε καλύτερα.
Κώστα, ο κόσμος διαβάζει βιβλία; Ο Ελληνας είναι καλό αναγνωστικό κοινό; Εχει ως φίλο του το βιβλίο;
Κοίταξε, σε ό,τι με αφορά, βλέπω ότι τα βιβλία μου συνεχίζουν να διαβάζονται και κάθε χρόνο η άνοδος στις πωλήσεις τους με χαροποιεί και μου δίνει δύναμη να συνεχίζω. Από την άλλη, δεν μπορώ να παραλείψω το γεγονός ότι τα στοιχεία δείχνουν μια μικρή πτώση στην αγορά του βιβλίου. Οχι κάτι δραματικό, αλλά, σίγουρα, αισθητό. Ομως, πιστεύω ότι η ανάγνωση ενός βιβλίου θα είναι πάντα κάτι μοναδικό και ιδιαίτερο, μια εμπειρία που δεν μπορεί να αντικαταστήσει κανένα ηλεκτρονικό μέσο. Οι Ελληνες διαβάζουν, ναι. Αυτό μαρτυρούν, άλλωστε, και οι εκδηλώσεις που κάνω κάθε χρόνο, όπου ο κόσμος είναι πολύς και η επαφή με τόσους αναγνώστες μού θυμίζει πόσο ζωντανή παραμένει η σχέση των ανθρώπων με το βιβλίο.
Ποια είναι η σχέση σου με τους αναγνώστες σου; Πόσες περιοδείες κάνεις τον χρόνο; Ενα νέο βιβλίο σου σε πόσα βιβλιοπωλεία το παρουσιάζεις; Εχεις σταθερό κοινό, που βλέπεις στις παρουσιάσεις; Είναι δύσκολο να ταξιδεύεις συνεχώς;
Είναι γνωστή η διαδραστική σχέση που έχω με τους αναγνώστες μου. Κάθε χρόνο περιοδεύω σε πολλές πόλεις της Ελλάδας αλλά και σε κοινότητες Ελλήνων στο εξωτερικό για να παρουσιάσω τα βιβλία μου. Είναι για εμένα ευλογία να συναντώ και να κουβεντιάζω με τους ανθρώπους που με διαβάζουν. Σκέψου ότι μέσα σε μία χρονιά μπορεί να φτάσω και τις 50 εκδηλώσεις! Σαφέστατα, υπάρχει ένα σταθερό κοινό, που με ακολουθεί όλα αυτά τα χρόνια, όμως είναι μεγάλη τιμή για μένα να βλέπω και νέο κόσμο, που έρχεται κοντά στα βιβλία μου. Τα ταξίδια τώρα, για μένα είναι πάντα πηγή έμπνευσης, όσο κουραστικό κι αν είναι. Και προσπαθώ να ταξιδεύω όλο και περισσότερο – για όσο θα είναι αυτό εφικτό.’
Κώστα, πόσα χρόνια είσαι συγγραφέας; Ησουν -και είσαι- ένας από τους καλύτερους Ελληνες ηθοποιούς, είχες ξεχωρίσει . Το θέατρο τελείωσε για σένα; Η τηλεόραση; Τι θα σε έκανε να επιστρέψεις στο σανίδι, στο «γυαλί»;
Φέτος κλείνω 17 χρόνια από τότε που αποφάσισα να ασχοληθώ με τη συγγραφή. Δεν σου κρύβω πως υπάρχουν φορές που νοσταλγώ την υποκριτική, που νοσταλγώ τον ηθοποιό Κώστα. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου, που το έζησα πολύ έντονα και, φυσικά, με έχει διαμορφώσει. Πρακτικά, με έχει βοηθήσει πολύ και στον τρόπο που γράφω. Βλέποντας, όμως, σήμερα το μεγαλύτερο μέρος των παραγωγών στην Ελλάδα, συχνά απογοητεύομαι και χαίρομαι τελικά που διάλεξα τον δρόμο της συγγραφής. Εναν δρόμο που, για να είμαι ειλικρινής, ούτε εγώ ο ίδιος ήξερα ότι μπορώ να ακολουθήσω. Αυτό που κάνω με γεμίζει απόλυτα και δύσκολα θα το άφηνα για έναν καλό ρόλο στο θέατρο ή στην τηλεόραση.
Σου έχει προταθεί να γίνει κάποιο βιβλίο σου τηλεοπτική σειρά; Θα το κάνεις το βήμα, να δώσεις το οκ;
Η αλήθεια είναι πως ναι, μου έχουν γίνει αρκετές προτάσεις τα τελευταία χρόνια για να μεταφερθούν βιβλία μου στην τηλεόραση. Μάλιστα, κάποιες εταιρίες παραγωγής
έχουν ήδη εξασφαλίσει τα δικαιώματα ορισμένων έργων μου, οπότε υπάρχει αυτή η συζήτηση και μια διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη. Προς το παρόν, όμως, είμαστε ακόμη στη φάση της αναμονής. Αυτά τα πράγματα χρειάζονται χρόνο για να ωριμάσουν και να γίνουν με τον σωστό τρόπο. Αν τελικά προχωρήσει κάτι, φυσικά θα είναι μεγάλη χαρά να δω μια ιστορία μου να παίρνει ζωή και στην οθόνη