Υπερασπίζεται τη στρατηγική της κυβέρνησης στην εξωτερική πολιτική, επιμένει ότι η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιεί τη γεωστρατηγική της θέση, ξεκαθαρίζει πως η χώρα παραμένει σταθερά προσανατολισμένη στην Ευρώπη και στέλνει σαφές μήνυμα στην Τουρκία ότι η εθνική κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα αποτελούν αδιαπραγμάτευτες «κόκκινες γραμμές» της ελληνικής διπλωματίας.
- Της Βίβιαν Μπενέκου
Αυτός είναι ο υφυπουργός Εξωτερικών και βουλευτής Νότιου Τομέα της Ν.Δ. Χάρης Θεοχάρης, που κατέχει το ισχυρότατο, πολιτικά, χαρτοφυλάκιο της οικονομικής διπλωματίας και σήμερα μιλάει «από καρδιάς» στην «Espresso».
Ο υφυπουργός Εξωτερικών χαίρεται που η Ελλάδα έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια από «παράδειγμα προς αποφυγήν» σε ελκυστικό επενδυτικό προορισμό. Μάλιστα, κατονομάζει ως αγορές στρατηγικής σημασίας για την επόμενη δεκαετία την Ινδία, την Κίνα, τα Βαλκάνια, τον αραβικό κόσμο και την Αφρική, περιγράφοντας έναν νέο χάρτη εξωστρέφειας για την ελληνική οικονομία.
Αποψή του είναι ότι η αντιμετώπιση της διαφθοράς μέσα από θεσμικές αλλαγές και όχι από «ηθικολογίες».
Η συνέντευξη, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στην πολιτική επικαιρότητα. Ο υφυπουργός αποκαλύπτει την πίεση που βίωσε ως υπουργός Τουρισμού την περίοδο της πανδημίας, χαρακτηρίζοντας εκείνη τη φάση τη δυσκολότερη της πολιτικής του διαδρομής και την… τέλεια καταιγίδα!
Η πολιτική για τον Χάρη Θεοχάρη δεν είναι μόνο αποφάσεις, αριθμοί και δημόσιες εμφανίσεις. Είναι και προσωπικά διλήμματα, στιγμές πίεσης, εσωτερικές συγκρούσεις και απογοητεύσεις.
Εκείνος, όμως, έχει την αγαπημένη του Δήμητρα και τα παιδιά του λιμάνι της ζωής του και προσωπικό του «αποκούμπι».
Ποια θεωρείτε σήμερα τη μεγαλύτερη διπλωματική πρόκληση για την Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο;
Οχι μόνο σήμερα, αλλά διαχρονικά, θα έλεγα, η μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική διπλωματία είναι να αξιοποιεί στο μέγιστο τη γεωστρατηγική θέση της, αλλά χωρίς να διακυβεύει την ειρήνη. Οπως αποτελεί παγίως τεράστια πρόκληση για το διεθνές status της Ελλάδας το να αποδεικνύουμε ότι τιμούμε τις συμμαχίες και τους συμμάχους μας, χωρίς όμως να δίνουμε αφορμές στον πιο απρόβλεπτο από τους γείτονές μας -εννοώ την Τουρκία- να καλλιεργεί στη διεθνή κοινότητα εντυπώσεις εις βάρος της πατρίδας μας. Η Ελλάδα είναι με το Διεθνές Δίκαιο και διάκειται καταρχήν φιλικά προς κάθε ξένη χώρα. Η Ελλάδα είναι Ευρώπη, μέλος της Ε.Ε. και με πρωταγωνιστικό ρόλο στη Μεσόγειο. Οπως είναι και, ανέκαθεν, σύμμαχος των ΗΠΑ. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.
Πώς επηρεάζουν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή τη στρατηγική της Ελλάδας; Ποια είναι η «κόκκινη γραμμή» της ελληνικής διπλωματίας σήμερα;
Εξ ορισμού μια πολεμική σύγκρουση στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής επηρεάζει άμεσα την Ελλάδα και, μάλιστα, με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Η οικονομία, η εθνική ασφάλεια, ο τουρισμός, το Μεταναστευτικό, η ναυτιλία, η αλυσίδα εφοδιασμού κ.λπ., λίγο πολύ τα πάντα, επηρεάζονται από μια ανάφλεξη. Πάντως, οι «κόκκινες γραμμές» της ελληνικής διπλωματίας είναι η αδιαπραγμάτευτη υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητάς μας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποφασιστικότητας της κυβέρνησής μας, η ακαριαία αποστολή στρατιωτικής δύναμης στην Κύπρο για την αμυντική στήριξη των Κυπρίων αδελφών μας.
Ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο για να έρθουν μεγάλες ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα;
Για να θέσουμε το ζήτημα στη σωστή του βάση, από το 2019 και μετά, χάρη στην ξεκάθαρα φιλοεπενδυτική αντίληψη της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας η χώρα μας έχει κυριολεκτικά μεταμορφωθεί: από παράδειγμα προς αποφυγήν, σε παράδειγμα προς μίμηση, σε ό,τι αφορά την πολιτική σταθερότητα, την ψηφιοποίηση και τον εξορθολογισμό του κράτους, την παροχή κινήτρων για την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων. Συνεπώς, σήμερα η υπόθεση της έλευσης ξένων επενδύσεων έχει να κάνει με τον ανταγωνισμό. Και σας διαβεβαιώ πως η πατρίδα μας είναι πλέον άκρως ανταγωνιστική και, μάλιστα, με πληθώρα σοβαρών συγκριτικών πλεονεκτημάτων.
Η οικονομική διπλωματία μπορεί πραγματικά να αλλάξει την εικόνα της χώρας και πώς;
Καθώς αυτός είναι ο τομέας της ειδικής αρμοδιότητάς μου ως υφυπουργού Εξωτερικών και επειδή, χωρίς υπερβολή, ζω καθημερινά με τα βήματα -καθόλου σπάνια και άλματα- που κάνει η χώρα μας στον συγκεκριμένο τομέα, είμαι σε θέση να σας πω ότι η οικονομική διπλωματία έχει ήδη αλλάξει την Ελλάδα. Αν μη τι άλλο, μεγεθύνοντας το διεθνές κύρος της πατρίδας μας. Είναι στ’ αλήθεια συναρπαστικό να βλέπει κάποιος το πώς π.χ. η υπογραφή ενός μνημονίου συνεργασίας ανάμεσα σε ελληνικούς φορείς, κρατικούς και ιδιωτικούς, με τους ομολόγους ενός ξένου κράτους γίνεται αμέσως μαγνήτης για την επόμενη παρόμοια συμφωνία, κατόπιν για μία τρίτη κ.ο.κ.
Ποιες αγορές θεωρείτε στρατηγικής σημασίας για την επόμενη δεκαετία;
Νομίζω ότι την απάντηση στο ερώτημά σας μπορείτε να τη βρείτε στις πρόσφατες αποστολές που έχουμε πραγματοποιήσει εκπροσωπώντας την Ελλάδα. Η Ινδία και η Κίνα, η Βαλκανική, ο αραβικός κόσμος αλλά και η Αφρική ξεκινώντας από το βόρειο τμήμα της, ενώ και η Μέση Ανατολή πριν από το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν συνιστούν αγορές με μεγάλες δυνατότητες, σχεδόν απεριόριστες, αν τις αξιοποιήσουμε σωστά, δυνατότητες ανάπτυξης οικονομικών και εμπορικών συναλλαγών για τα ελληνικά συμφέροντα στο άμεσο αλλά και το απώτερο μέλλον.
Βλέπετε εκλογές μετά τη ΔΕΘ; Μπορεί η Ν.Δ. να ξαναπετύχει αυτοδυναμία;
Αυτό που βλέπω εγώ είναι ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραμένει απόλυτος κυρίαρχος και ο μόνος πρωταγωνιστής της ελληνικής πολιτικής σκηνής, ενώ και η Νέα Δημοκρατία διατηρεί μια θεαματική διαφορά από τους κομματικούς αντιπάλους της, κάτι που πιστοποιούν όλες οι δημοσκοπήσεις. Αρα, όποτε και αν διεξαχθούν οι εθνικές εκλογές, η Νέα Δημοκρατία θα αναδειχθεί νικήτρια. Και ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα ανανεώσει τη θητεία του, για τρίτη φορά, ως πρωθυπουργός της χώρας, ώστε να ολοκληρώσει το πρόγραμμα των μεταρρυθμίσεων που έχει ανάγκη η Ελλάδα. Εχω την πεποίθηση ότι ο ελληνικός λαός έχει συνειδητοποιήσει τη ζημιά που έκαναν ο λαϊκισμός και η δημαγωγία την περίοδο 2015-2019, αναγνωρίζοντας στο πρόσωπο του κ. Μητσοτάκη τη μόνη στιβαρή δύναμη σωφροσύνης και προόδου.
Ποια ήταν η πιο δύσκολη στιγμή που αντιμετωπίσατε πολιτικά;
Είχα την τιμή -σήμερα θα πω και το προνόμιο- να υπηρετήσω την πατρίδα μου ως υπουργός Τουρισμού μέσα στην τέλεια καταιγίδα για τον παγκόσμιο τουρισμό, κατά την αρχική φάση της πανδημίας Covid-19. Η Ελλάδα έπρεπε να ανοίξει την τουριστική αγορά της το ταχύτερο δυνατόν, αλλά και με απόλυτη υγειονομική ασφάλεια για όλους. Η πίεση που ασκήθηκε τότε στο υπουργείο Τουρισμού από τις ίδιες τις περιστάσεις ήταν αδιανόητη.
Υπάρχει απόφαση που πήρατε και σήμερα θα τη χειριζόσασταν διαφορετικά;
Πιστεύω πως πιο πολύ μετανιώνουμε για όσα δεν κάναμε παρά για όσα κάναμε. Αν γυρνούσα τον χρόνο πίσω, θα ήθελα -και προσωπικά και συνολικά ως κυβέρνηση- να είχαμε δείξει σε ορισμένες περιπτώσεις μεγαλύτερη τόλμη και μεγαλύτερη επιμονή στις μεταρρυθμίσεις. Γιατί πολλές φορές ξέρεις ποια είναι η σωστή κατεύθυνση, αλλά δεν προχωράς με την ταχύτητα ή την αποφασιστικότητα που απαιτούν οι συνθήκες. Τελικά, όμως, η πολιτική είναι μια διαρκής μάχη με τον χρόνο, τις αντιστάσεις και την ανάγκη για αποφάσεις. Σημασία έχει να μη σταματάς να διεκδικείς την αλλαγή.
Στην πολιτική σήμερα επιβιώνουν περισσότερο οι τεχνοκράτες ή οι επικοινωνιακά ισχυροί πολιτικοί;
Η πολιτική, ιδιαίτερα όπως ασκείται τα τελευταία χρόνια, είναι ανοιχτή σε κάθε τύπο προσωπικότητας. Για εμένα το ζήτημα της επιβίωσης μακροπρόθεσμα, της επιτυχίας στην ενασχόληση με τα κοινά εξαρτάται από τον ηθικό κώδικα και την προσήλωση καθενός μας στον πρωταρχικό στόχο.
Πόσο δύσκολο είναι να παραμένει κάποιος ειλικρινής στην πολιτική χωρίς πολιτικό κόστος;
Μα, το πραγματικά βαρύ πολιτικό κόστος το πληρώνεις όταν δεν είσαι ειλικρινής. Είναι αστικός μύθος ότι ένας πολιτευόμενος επιτυγχάνει λέγοντας ψέματα – κι αν κάτι τέτοιο συμβαίνει, δεν πάει μακριά. Το έχουμε δει επανειλημμένως, ακόμη και σε περιπτώσεις ηγετών που κατόρθωσαν να πάρουν την εξουσία στα χέρια τους παρασύροντας τον λαό με κραυγαλέα ψεύδη. Πού βρίσκονται αυτοί σήμερα;
Εχει αρχίσει μια συζήτηση για τη σχέση ρουσφετιού και βουλευτών. Ποια η θέση σας;
Για μένα το πραγματικό δίλημμα είναι μεταρρυθμίσεις ή διατήρηση των παθογενειών του παλιού κράτους. Η διαφθορά δεν αντιμετωπίζεται με συνθήματα και ηθικολογίες, αλλά με θεσμικές τομές, διαφάνεια και λογοδοσία. Η ψηφιοποίηση, η αξιολόγηση στο Δημόσιο, το ασυμβίβαστο υπουργού – βουλευτή και οι καθαροί κανόνες παντού δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι η ουσιαστική πολιτική απέναντι στο πελατειακό κράτος και στους μηχανισμούς που το αναπαράγουν.
Στην ελληνική πολιτική η εικόνα μετρά συχνά περισσότερο από την ουσία. Εχετε νιώσει ποτέ πίεση να «παίξετε» επικοινωνιακά αντί πολιτικά;
Σχεδόν καθημερινά. Αλλά δεν είμαι celebrity, δεν είμαι καν αυτό που λέμε «πολιτικός καριέρας». Βρίσκομαι εδώ που βρίσκομαι επειδή κάποιοι συμπολίτες μου με τιμούν με την εμπιστοσύνη τους και σε αυτούς λογοδοτώ για τα πεπραγμένα μου. Για το εάν φέρω εις πέρας την αποστολή που μου ανέθεσε ο πρωθυπουργός. Δεν λογοδοτώ για το πόσες φορές εμφανίζομαι στα ΜΜΕ ή πόσο επιτυχώς αυτοπροβάλλομαι.
Η πολιτική, τελικά, αλλάζει ανθρώπους ή αποκαλύπτει αυτό που πραγματικά είναι;
Με έναν σχεδόν ανεξήγητο τρόπο, νομίζω πως ισχύουν και τα δύο. Διότι η πολιτική είναι ένα πολύ σκληρό, πολύ απαιτητικό πεδίο ενασχόλησης. Είτε το θέλεις είτε όχι, προσαρμόζεσαι, θωρακίζεσαι με πιο ισχυρές άμυνες, αλλάζεις. Την ίδια στιγμή, όμως, ακριβώς επειδή βρίσκεις τη θέληση και τη δύναμη να αλλάξεις, η πολιτική σού δίνει μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να αποκαλύψεις από τι στ’ αλήθεια είσαι φτιαγμένος/η.
Υπάρχουν άνθρωποι στον χώρο της εξουσίας που σας απογοήτευσαν βαθιά;
Ναι, αλλά ευτυχώς όχι πολλοί. Ωστόσο, έχω ως αρχή να μην μπαίνω στον πειρασμό του ressentiment, που έλεγε και ο Νίτσε, της μνησικακίας. Τα δυσάρεστα τα σβήνω επιτόπου και προχωρώ μπροστά, προσδοκώντας και επιδιώκοντας να είμαι έτοιμος για τα καλύτερα που έρχονται.
Υπήρξε ποτέ κάποιο δημοσίευμα ή κάποιο σχόλιο που σας πλήγωσε πραγματικά ως άνθρωπο και όχι ως πολιτικό;
Φυσικά. Οποιος λέει ότι δεν τον αγγίζουν κακοπροαίρετα ή κακόβουλα δημοσιεύματα ή μια προσωπική προσβολή δεν λέει όλη την αλήθεια. Ειδικά όταν είσαι στο ξεκίνημα και δεν είσαι συνηθισμένος σε τέτοιες καταστάσεις. Απλώς με την πάροδο του χρόνου αποκτάς μεγαλύτερες αντοχές και προσπαθείς να αντιμετωπίσεις τα πράγματα με ψυχραιμία.
Οταν κλείνουν οι κάμερες και μένετε μόνος με τον εαυτό σας ποια είναι η μεγαλύτερη ανασφάλεια που «κουβαλάτε»;
Η μεγαλύτερη αγωνία είναι μήπως μπορούσες να κάνεις κάτι περισσότερο ή κάτι καλύτερο σε μια δύσκολη κατάσταση και δεν το έκανες. Ως υπουργός Τουρισμού την περίοδο της πανδημίας, κλήθηκα να πάρω κρίσιμες αποφάσεις που θα επηρέαζαν τις ζωές πολλών ανθρώπων και την πορεία ενός τόσο σημαντικού τομέα. Δεν μπορείς εκεί να μην έχεις αγωνία. Η εξουσία δεν είναι προνόμιο μόνο, είναι και βάρος. Και όποιος δεν το νιώθει αυτό ίσως δεν έχει καταλάβει πραγματικά τι σημαίνει ευθύνη.
Είστε ρομαντικός ως σύζυγος;
Ναι, απλώς όχι με τον κλασικό «κινηματογραφικό» τρόπο. Ο ρομαντισμός φαίνεται στις μικρές, καθημερινές κινήσεις, στον χρόνο που αφιερώνεις, στο να είσαι παρών. Εκεί, πιστεύω, κρίνεται η ουσία μιας σχέσης.
Πιστεύετε ότι ένας πολιτικός που έχει ισορροπία και ευτυχία στο σπίτι του γίνεται και καλύτερος πολιτικός;
Πιστεύω πως ναι. Οταν ένας άνθρωπος έχει εσωτερική ισορροπία, ακούει καλύτερα, σκέφτεται καθαρότερα και λειτουργεί με μεγαλύτερη ψυχραιμία. Η πολιτική χρειάζεται καθαρό μυαλό και συναισθηματική αντοχή. Και αυτά ξεκινούν από την προσωπική ζωή. Η Δήμητρα και τα παιδιά μας ήταν πάντα δίπλα μου -με την ουσία των λέξεων, όχι τυπικά- και από αυτούς αντλώ δύναμη και ισορροπία.