Ανάμεσα σε δέρματα, καλαπόδια, καρφιά, κλωστές και μυρωδιές μιας άλλης εποχής, ο Χάρης Μυλωνακάκης συνεχίζει το επάγγελμα του τσαγκάρη
- Από τον ΗΛΙΑ ΜΑΡΑΒΕΓΙΑ
Φωτογραφίες: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΜΑΣΙΑΣ
Η «Espresso» βρήκε έναν από τους τελευταίους τεχνίτες παπουτσιών στην Ελλάδα. Σε ένα μικρό εργαστήριο στο Γαλάτσι, ανάμεσα σε δέρματα, καλαπόδια, καρφιά, κλωστές και μυρωδιές που θυμίζουν μια άλλη εποχή, ο Χάρης Μυλωνακάκης συνεχίζει μια οικογενειακή παράδοση δεκαετιών.
Δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος που επισκευάζει παπούτσια, αλλά ένας δημιουργός που τα φτιάχνει από το μηδέν, δίνοντας ζωή στο δέρμα, μετατρέποντας τη φθορά σε ομορφιά και κρατώντας ζωντανή μια τέχνη που σβήνει σιγά σιγά από την Ελλάδα.
Γεννημένος στα Χανιά, μεγάλωσε με δύο ισχυρές επιρροές: τον πατέρα του, που υπηρετούσε στο Πολεμικό Ναυτικό, και τον παππού του, έναν παλιό τσαγκάρη στον Κολωνό. Εξαιτίας της δουλειάς του πατέρα του, ο μικρός Χάρης περνούσε ατελείωτες ώρες στο τσαγκαράδικο του παππού.
Εκεί όπου άλλοι έβλεπαν ένα μικρό μαγαζί, εκείνος αργότερα κατάλαβε πως βρισκόταν μέσα σε ένα σχολείο ζωής. Όμως, στην αρχή δεν του άρεσε καθόλου αυτή η δουλειά. Όπως παραδέχεται σήμερα με ειλικρίνεια, ντρεπόταν.
«Έλεγα “ο παππούς μου ο τσαγκάρης” και το θεωρούσα υποτιμητικό. Ενώ δεν ήταν καθόλου».
Χρειάστηκε χρόνος για να καταλάβει ότι πίσω από τα εργαλεία και τα φθαρμένα παπούτσια κρυβόταν μια ολόκληρη φιλοσοφία: η αξιοπρέπεια της χειρωνακτικής εργασίας και η χαρά της δημιουργίας.
Ο παππούς του, όμως, ήξερε καλά πώς να του «περάσει» την τέχνη χωρίς πίεση. Απέναντι από το μαγαζί υπήρχε ένα βιβλιοπωλείο με παιχνίδια, και αυτό έγινε το πιο έξυπνο «δόλωμα».
«Θες να πας να πάρεις παιχνίδι;» τον ρωτούσε.
Και, πριν προλάβει ο μικρός Χάρης να φύγει τρέχοντας, ερχόταν η δοκιμασία.
«Βάλε πρώτα αυτά τα τακουνάκια, σχεδίασε αυτή τη γόβα και μετά πήγαινε».
Έτσι, παιχνίδι με παιχνίδι, ο εγγονός μάθαινε τη δουλειά χωρίς καν να το καταλαβαίνει.
«Αν δεν του άρεσε κάτι, μου έλεγε “κάν’ το ξανά”. Και μόνο όταν γινόταν σωστά με άφηνε να φύγω. Ήταν μεγάλη έμπνευση για μένα ο παππούς μου» λέει συγκινημένος στην «Espresso».
Τα χρόνια πέρασαν, αλλά η τέχνη είχε ήδη μπει μέσα του. Ακόμα κι όταν τελείωσε τον Στρατό και δοκίμασε να εργαστεί ως πωλητής ανταλλακτικών αυτοκινήτων, η καρδιά του βρισκόταν αλλού.
Το πρωί πουλούσε ανταλλακτικά και το απόγευμα μάζευε παπούτσια για επισκευή από συνεργεία και γνωστούς. Μέχρι που, λίγο πριν κλείσει τα 21, πήρε τη μεγάλη απόφαση να τα αφήσει όλα και να ακολουθήσει τον δρόμο που του είχε δείξει ο παππούς του.
Το Γαλάτσι έμελλε να γίνει το δεύτερο σπίτι του. Εκεί άνοιξε το δικό του εργαστήριο, «Το μαστοράκι», σε μια εποχή όπου οι παλιοί τσαγκάρηδες της περιοχής έβγαιναν ένας ένας στη σύνταξη.
Νωρίτερα, ο πατέρας του, έχοντας πλέον αποστρατευτεί, είχε ανοίξει και εκείνος για ένα χρονικό διάστημα το δικό του τσαγκαράδικο στο Περιστέρι. Έτσι, η οικογενειακή παράδοση συνεχίστηκε στην τρίτη γενιά.
Σήμερα, ο Χάρης Μυλωνακάκης βλέπει το επάγγελμα να χάνεται. Η εισβολή των πολύ φθηνών παπουτσιών στην αγορά έκανε πολλούς να σταματήσουν να επισκευάζουν και να προτιμούν να αγοράζουν καινούργια.
Εκείνος, όμως, δεν έμαθε ποτέ να κοροϊδεύει τον πελάτη. Αν ένα παπούτσι δεν αξίζει να επισκευαστεί, θα το πει ευθέως, κι ας χάσει χρήματα.
«Δεν θέλω ούτε να χάσω άδικα τον χρόνο μου ούτε να πετάξει ο άλλος τα λεφτά του» εξηγεί.
Το πάθος του για δημιουργία τον οδήγησε γρήγορα πέρα από τις απλές επιδιορθώσεις. Άρχισε να φτιάχνει ειδικά πατάκια για ανθρώπους που δεν έβρισκαν άνετα παπούτσια, κυρίως γυναίκες με πολύ λεπτά πόδια.
Η ανάγκη του κόσμου έγινε έμπνευση και σιγά σιγά πέρασε στη δημιουργία παπουτσιών από το μηδέν: νυφικά, γαμπριάτικα, σανδάλια, χειροποίητες γόβες, ζώνες και τσάντες.
Ιδιαίτερη θέση στην καρδιά του έχουν οι πελάτες με κινητικές δυσκολίες και ιδιαίτερες ανάγκες. Έχει κατασκευάσει παπούτσια για ανθρώπους με διαφορά ύψους στα πόδια, με ειδικά κρυφά τακούνια, ώστε να περπατούν σωστά χωρίς να φαίνεται τίποτα εξωτερικά.
«Το πιο σημαντικό είναι να φύγει ο άλλος χαρούμενος» λέει στην «Espresso».
Στο εργαστήριό του, κάθε σχέδιο είναι προσωπική υπόθεση. Πολλές φορές, πελάτες τού φέρνουν φωτογραφίες από το διαδίκτυο ή από μεγάλα fashion brands, και εκείνος δημιουργεί από την αρχή κάτι μοναδικό, κομμένο και ραμμένο πάνω στις ανάγκες τους.
Και παρότι κάποτε, στα παιδικά του χρόνια, τον ενοχλούσε η λέξη «τσαγκάρης», σήμερα τη λέει με περηφάνια.
«Το λέω και καμαρώνω» αναφέρει χαρακτηριστικά, παρότι έχει εξελίξει την τέχνη του σε υψηλότατο επίπεδο.
Προσπαθεί, μάλιστα, να μεταδώσει την ίδια αγάπη και στα δυο παιδιά του, όπως έκανε κάποτε ο παππούς του σε εκείνον.
«Μάθε την τέχνη κι ας μην την εξασκήσεις ποτέ» του έλεγε τότε.
Μια φράση που σήμερα ακούγεται σχεδόν σαν οικογενειακή παρακαταθήκη. Και ίσως τελικά αυτό να είναι ο Χάρης Μυλωνακάκης: ένας άνθρωπος που δεν κρατά απλώς ζωντανό ένα επάγγελμα, αλλά μια ολόκληρη εποχή.
Ο Χατζής, ο Ζάχος, οι «Άνταμς» κι ένας «Άγιος Ερωτας»
Το ταλέντο και η φήμη του Χάρη Μυλωνακάκη δεν άργησαν να ξεπεράσουν τα όρια του Γαλατσίου. Τα τελευταία χρόνια, το μικρό του εργαστήριο έχει γίνει σημείο αναφοράς όχι μόνο για απλούς πελάτες, αλλά και για γνωστά πρόσωπα της ελληνικής showbiz, ανθρώπους της μουσικής, του θεάτρου και της τηλεόρασης που αναζητούν κάτι πραγματικά μοναδικό.
Ανάμεσα στους πιο ξεχωριστούς πελάτες του είναι ο Κώστας Χατζής. Ο αγαπημένος τραγουδιστής μπήκε μια μέρα απροειδοποίητα στο «Μαστοράκι», αναζητώντας «έναν μάστορα που φτιάχνει παπούτσια».
Ο Χάρης θυμάται ακόμα την έκπληξή του όταν κατάλαβε ποιος στεκόταν μπροστά του, καθώς είχε συνηθίσει να βλέπει μεγαλύτερους σε ηλικία τεχνίτες. Από εκείνη τη μέρα ξεκίνησε μια ιδιαίτερη συνεργασία και μια σχέση εμπιστοσύνης.
Για τον Χατζή ο Μυλωνακάκης δεν δημιουργεί απλώς παπούτσια – κατασκευάζει σκηνικούς χαρακτήρες. Ειδικά καλαπόδια, συγκεκριμένο ύψος τακουνιού, ιδιαίτερες μύτες, ξεχωριστά δέρματα και χρώματα, όλα φτιαγμένα ακριβώς πάνω στις απαιτήσεις και στην προσωπικότητα του καλλιτέχνη.
«Είναι το παπούτσι του κυρίου Κώστα» λέει χαρακτηριστικά, εξηγώντας πως κάθε δημιουργία έχει τη δική της ταυτότητα. Συχνά, μάλιστα, συνοδεύει τα παπούτσια με χειροποίητες ζώνες από το ίδιο δέρμα, ολοκληρώνοντας την εικόνα του τραγουδιστή πάνω στη σκηνή.
Στους σταθερούς πελάτες του ανήκει και ο performer Διονύσης Ζάχος. Πρόσφατα, μάλιστα, ο Χάρης δημιούργησε για εκείνον ένα εντυπωσιακό παπούτσι γεμάτο στρας, πιστό αντίγραφο παπουτσιού του Γιώργου Μαζωνάκη, για τις ανάγκες της μίμησης του γνωστού τραγουδιστή στις παραστάσεις του.
«Ήταν ιδιαίτερο κομμάτι, αλλά δεν με δυσκόλεψε. Το χάρηκα πολύ» λέει με ενθουσιασμό.
Παράλληλα, το όνομά του έχει φτάσει και στον χώρο των τηλεοπτικών και θεατρικών παραγωγών. Δημιουργίες και μεταποιήσεις του έχουν χρησιμοποιηθεί σε σειρές και παραστάσεις, όπως ο «Άγιος Έρωτας» και η θεατρική «Οικογένεια Άνταμς».
Όπως εξηγεί, οι συνεργασίες αυτές ξεκίνησαν εντελώς απρόσμενα.
«Χτύπησε μια μέρα το τηλέφωνο και μου είπαν ότι είναι από εταιρία παραγωγής και χρειάζονται συγκεκριμένες κατασκευές».
Για τον ίδιο, κάθε τέτοια συνεργασία αποτελεί τιμή αλλά και επιβεβαίωση ότι η παλιά τέχνη του χειροποίητου παπουτσιού εξακολουθεί να συγκινεί, ακόμη και μέσα στον λαμπερό κόσμο του θεάματος.