Η τραγική ιστορία του ήρωα της πρώτης μεγάλης έκπληξης του Μουντιάλ

Στις 29 Ιουνίου 1950 το Μουντιάλ πρόσφερε την πρώτη μεγάλη, πολύ μεγάλη, έκπληξη. Τόπος η Βραζιλία, πόλη το Μπέλο Οριζόντε, γήπεδο της Ανεξαρτησίας, ώρα 3.27 το μεσημέρι.

Η Αγγλία που συμμετέχει για πρώτη φορά στη διοργάνωση, αντιμετωπίζει τις ΗΠΑ, μια ομάδα ημιεπαγγελματιών. Εκείνο το λεπτό ο Βάλτερ Μπαρ, ένας καθηγητής φυσικής αγωγής, κάνει σέντρα, ο Άγγλος τερματοφύλακας δείχνει να ελέγχει την πορεία της μπάλας, αλλά ο Τζόε Γκέτγιενς με κεφαλιά ψαράκι την στέλνει στα δίχτυα.

Διαβάστε ακόμη

MUNDIAL

Το λάθος του Καναδά και η μεγάλη στιγμή του Εουστάκιο

Ο Καναδάς έγινε η πρώτη ομάδα που προκρίθηκε στους «16» του Μουντιάλ, περιμένει να μάθει εάν αντιμετωπίσει την Ολλανδία ή το Μαρόκο (παίζουν την…

«Είναι ο μόνος που δεν είδε το γκολ που έβαλε» λένε οι συμπαίκτες του. Ατυχώς δεν το είδαν ούτε οι φωτογράφοι, ούτε οι κινηματογραφιστές που είχαν… κατασκηνώσει πίσω από την Αμερικανική εστία περιμένοντας… βροχή από γκολ.

Τα… αμερικανάκια κέρδισαν με 1-0, γράφτηκαν πολλά, αλλά λίγοι έψαξαν παραπάνω. Οι Αμερικανοί δεν ασχολήθηκαν, οι Άγγλοι είχαν τον… καημό τους κι αργότερα έγινε η ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη όταν η Ουρουγουάη κέρδισε το τρόπαιο μέσα στο «Μαρακανά» νικώντας τη Βραζιλία και το θέμα… ξεχάστηκε.

Η πιασάρικη ιστορία μιλά για τον φτωχό παίκτη – σκόρερ από την Αϊτή που μετανάστευσε στις ΗΠΑ για να παίξει ποδόσφαιρο, μιλά για μια ομάδα που δεν ήξερε μπάλα, για παίκτες που έκαναν άλλες δουλειές για να ζήσουν. Αυτό πουλούσε και για χρόνια έγινε επίσημη ιστορία.

Αυτή είναι η…μισή αλήθεια. Μπορεί να μην… μιλούσαν στο τόπι οι Αμερικανοί, αλλά άσχετοι δεν ήταν. Είχαν επαγγελματικό ποδόσφαιρο, έπαιρναν 100 δολάρια την εβδομάδα και στη Βραζιλία διατήρησαν τον ίδιο μισθό ως αποζημίωση για τη συμμετοχή τους.

Ειδικά ο σκόρερ Γκέτγιενς μόνο πάμφτωχος, ξυπόλητος μετανάστης που άφησε τη χώρα του για να βγάλει ένα μεροκάματο στις ΗΠΑ δεν ήταν.

Ο παππούς του ήταν ο εμπορικός αντιπρόσωπος της Πρωσίας στην Αϊτή όταν στην Ελλάδα ξεκινούσε η Επανάσταση του 1821. Η καταγωγή του ήταν από τη Βρέμη. Η οικογένεια Γκέτγιενς ζούσε στην πρωτεύουσα Πορτ-ο-Πρενς και μπορεί λόγω πολέμου και το πάγωμα των εμπορικών σχέσεων με τη Γερμανία, στα χρόνια που ακολούθησαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο να είχε πληγεί οικονομικά, τα μέλη της να είχαν οικονομικές διαφορές ως προς την περιουσία που είχε απομείνει, αλλά φτωχούς δεν τους έλεγες.

Άλλωστε ο Γκέτγιενς δεν πήγε στις ΗΠΑ για να ένα μεροκάματο, αλλά για να σπουδάσει στο πανεπιστήμιο Κολούμπια λογιστικά. Κι όταν γεννήθηκε ο πατέρας του τον δήλωσε στη Γερμανική πρεσβεία για να έχει δικαίωμα να πάρει τη Γερμανική υπηκοότητα. Στις ΗΠΑ παράλληλα με τις σπουδές του έπαιζε ποδόσφαιρο, όπως και στην πατρίδα του και στην ομάδα του, την Μπανκχάταν είχε σημειώσει 42γκολ σε 64 αγώνες, κάτι που δεν είχε όμοιό του.

Μετά το Μουντιάλ πήγε στη Γαλλία, δεν έπιασε και το 1953 επέστρεψε στην Αϊτή, στην παλιά του ομάδα, την Ετουάλ Αϊτιέν για να κερδίσει κι άλλος τίτλους, να βάλει κι άλλα γκολ.

Ήταν ήδη ήρωας στην Αϊτή, είχε δικό του καθαριστήριο και προπονούσε ομάδες.

Η οικογένειά του ήταν έντονα πολιτικοποιημένη. Κι αυτό ήταν πρόβλημα.

Το 1957 άρχισε το ράλι για την εξουσία του περιβόητου Φρανσουά «Παπά Ντοκ» Ντιβαλιέ. Την χρονιά εκείνη κέρδισε τις εκλογές κι αμέσως μετά… έκατσε στον σβέρκο των υπηκόων του. Το 1961 ήταν μοναδικός υποψήφιος και φυσικά επανεκλέχτηκε πρόεδρος και το 1964 αποφάσισε ότι οι εκλογές είναι… πεταμένα λεφτά. Έγινε με νόμο ισόβιος Πρόεδρος και ξεμπέρδεψε.

Που μπλέκει σε όλα αυτά ο Γκετγιένς; Τα δύο μεγαλύτερα αδέλφια του ήταν αντίθετα στον δικτάτορα. Υποστήριζαν τον προηγούμενο πρόεδρο Λουί Ντεζουά που είχαν και συγγενικές σχέσεις.

Ο μεγαλύτερος αδελφός του, ο Ζεράρ συνελήφθη από την μυστική αστυνομία του καθεστώτος που δεν ήταν και τόσο μυστική αφού βρισκόταν παντού. Μπορεί οι περισσότεροι αντίπαλοι του καθεστώτος να πλήρωναν με τη ζωή τους την αντίθεσή τους, αλλά ο Ζαράρ αποφυλακίστηκε αφού η οικογένειά του ήταν ισχυρή πολιτικά και προφανές είχε άκρες.

Αμέσως μετά αυτό το έσκασε μαζί με δύο ακόμα αδέλφια του, τον Ζαν-Πιέρ και τον Φρεντ. Κατέφυγαν στην Δομινικανή Δημοκρατία όπου οργάνωσαν τον αγώνα εναντίον του δικτάτορα της Αϊτής.

Ο Τζόε δεν είχε ιδιαίτερες σχέσεις με την πολιτική. Είχε ένα σπίτι με μεγάλο κήπο, τον φρόντιζε, έβγαζε λεφτά από το καθαριστήριο, είχε και κάποια οικογενειακά χρήματα, ήταν παντρεμένος με την πρώτη του ξαδέλφη (εκεί επιτρεπόταν), την Λίλιαν, είχαν αποκτήσει τρία παιδιά, προσπαθούσε να βρει ποδοσφαιρικά ταλέντα και σε όσους τον προέτρεπαν να φύγει απαντούσε ότι «εδώ είμαι ήρωας, ποιος θα με πειράξει και γιατί».

Στις 7 Ιουλίου 1964 ο δικτάτορας είχε ανακοινώσει ότι γίνεται ισόβιος πρόεδρος. Όλοι οι αντικαθεστωτικοί κρύφτηκαν. Ο Τζόε ήταν ανέμελος. Έφθασε στο σπίτι του όπου τον περίμενε η μυστική αστυνομία. Έμαθε ότι συλλαμβάνεται. Από τότε κανείς δεν έμαθε τίποτα για αυτόν.

Το μόνο που έγινε γνωστό είναι ότι μεταφέρθηκε στις φυλακές του «Φορτ Ντιμάνς», το κολαστήριο, όπως το έλεγαν όλοι. Οι εκτελέσεις ήταν καθημερινές, τα βασανιστήρια ρουτίνα.

Πιθανότατα εκτελέστηκε στις 10 Ιουλίου, αλλά κανείς δεν μπορεί να το πει με σιγουριά.

Η οικογένειά του κίνησε γη και ουρανό. Την Πρωτοχρονιά του 1965 η μητέρα του πήγε στον δικτάτορα που δεχόταν τους υπηκόους του. Περίμενε υπομονετικά στη σειρά και ζήτησε να μάθει την τύχη του παιδιού της.

«Γιατί πιάσατε το παιδί μου. Δεν έχει σχέση με την πολιτική. Ασχολείται μόνο με το ποδόσφαιρο» του είπε. Οι φρουροί προσπάθησαν να της κλείσουν το στόμα. Ο δικτάτορας όμως της απάντησε γλυκά: «Αύριο θα αφεθεί ελεύθερος».

Δεν τήρησε την υπόσχεσή του. Και πως να την τηρήσει αφού ήδη είχε εκτελεστεί.

Ήταν ένα από τα 30.000 θύματα του καθεστώτος. Ακόμα και ο αδελφός του Ζεράρ δολοφονήθηκε το 1990 όταν επέστρεψε στην Αϊτή μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, προφανώς από στελέχη του προηγούμενου καθεστώτος. Η μικρότερη αδελφή του, η Μάτο, ήταν υπουργός Υγείας στην πρώτη εκλεγμένη κυβέρνηση της χώρας.

Στις 11 Απριλίου 1966 η Λίλιαν με τους τρεις γιούς της έφυγε από την Αϊτή. Πήγε στο Πουέρτο Ρίκο και με τον καιρό η οικογένεια απέκτησε την Αμερικανική υπηκοότητα. Όσο για το πως και κυρίως γιατί πέθανε ο άντρας της και πατέρας των παιδιών της δεν το έμαθε και πιθανότατα δεν θα το μάθει κανείς…

Η εκ των υστέρων αναγνώριση

Μόλις στη δεκαετία του ’90 με αφορμή το Αμερικανικό Μουντιάλ άρχισε να γίνεται γνωστή στις ΗΠΑ η ιστορία της ποδοσφαιρικής ομάδας που πήρε μέρος στο Μουντιάλ του 1950. Αναζητήθηκαν οι επιζώντας, γυρίστηκε ένα ντοκιμαντέρ όπου μιλούν για τους τρεις αγώνες που έδωσαν.

Εκεί αποκαλύφθηκε ότι ο μοναδικός Αμερικανός δημοσιογράφος ο Ντεντ Μακ Σκίμινγκ που ήταν στο ματς απεσταλμένος της εφημερίδας «Σεντ Λιούις Πόστ» δεν έστειλε ανταπόκριση. Οι εθνικές εφημερίδες φιλοξένησαν σε μονόστηλα την είδηση στηριζόμενες στα ειδησεογραφικά πρακτορεία. Ακόμα ότι οι ΗΠΑ είχαν την υποστήριξη όχι μόνο των μελών της Αμερικανικής βάσης που βρισκόταν στην περιοχή (Ναυτικό και Αεροπορία), αλλά και των 10.000 Βραζιλιάνων που δεν ήθελαν να προκριθεί η Αγγλία και να την αντιμετωπίσουν στη συνέχεια της διοργάνωσης.

Λίγο αργότερα κυκλοφόρησε κι ένα βιβλίο που έγινε ταινία, αλλά με αρκετές δόσεις μυθοπλασίας.  Εκεί ο Γκέτγιενς ερμηνεύεται από έναν μαύρο ηθοποιό, εμφανίζεται να μετέχει σε τελετές βουντού για την νίκη της ομάδας του. Η οικογένειά του διαμαρτυρήθηκε, ήταν άλλωστε πιστός καθολικός και φυσικά με παππού Γερμανό ήταν δύσκολο να είναι μαύρος, υπάρχουν άλλωστε και οι φωτογραφίες, αλλά το Χόλυγουντ αποδείχτηκε ισχυρότερη δικτατορία ακόμα και από αυτόν τον «Πάπα Ντοκ»!

Στιγμιότυπα από τον αγώνα των ΗΠΑ με την Ισπανία

Τα ελάχιστα κινηματογραφικά καρέ που έχουν διασωθεί από τον αγώνα Αγγλίας – ΗΠΑ

Άλλα γεγονότα στο Παγκόσμιο Κύπελλο στις 29 Ιουνίου

1950 (Βραζιλία): Οι ΗΠΑ δημιουργούν μια από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις στην ιστορία των διοργανώσεων. Στην 2η αγωνιστική του β’ ομίλου νικούν την Αγγλία 1-0 στον άλλο αγώνα του ομίλου Ισπανία – Χιλή 2-0. Στον γ’ όμιλο Σουηδία – Παραγουάη 2-2

1958 (Σουηδία): Η Βραζιλία κατακτά το Παγκόσμιο Κύπελλο στην Στοκχόλμη. Νικά την Σουηδία με 5-2.

1982 (Ισπανία): Για την πρώτη αγωνιστική στην β’ φάση της διοργάνωσης, στον β’ όμιλο Δ. Γερμανία – Αγγλία 0-0 και στον γ΄ Ιταλία -Αργεντινή 2-1.

1986 (Μεξικό): Η Αργεντινή κατακτά στο Μέξικο Σίτι το 13ο Παγκόσμιο Κύπελλο, το δεύτερο στην ιστορία της μετά το 3-2 με την Γερμανία.

1994 (ΗΠΑ): Σε αγώνες για την 3η αγωνιστική στον στ’ όμιλο είχαμε: Ολλανδία – Μαρόκο 2-1 και Σαουδική Αραβία – Βέλγιο 1-0. Στην επόμενη φάση προκρίνονται Ολλανδία, Σαουδική Αραβία και Βέλγιο.

1998 (Γαλλία): Από την φάση των «16» προκρίνονται στα προημιτελικά η Ολλανδία (2-1 την Γιουγκοσλαβία) και η Γερμανία (2-1 το Μεξικό).

2002 (Άπω Ανατολή): Στον  μικρό τελικό η Τουρκία νικά με 3-2 την Νότια Κορέα.

2010 (Νότια Αφρική): Η Παραγουάη προκρίνεται στους «8» μετά το 5-3 στα πέναλτι) με αντίπαλο την Ιαπωνία. Πρόκριση και για την Ισπανία μετά το 1-0 επί της Πορτογαλίας.

2014 (Βραζιλία): Στον γύρο των «16»: Ολλανδία – Μεξικό 2-1, Κόστα Ρίκα – Ελλάδα 1-1 (πεν.5-3)