Αποστολή στο οχυρό των 900 γενναίων

Το GPS γράφει Οχυρό Ρούπελ. Το αυτοκίνητο καταπίνει χιλιόμετρα και ο καιρός μια βγάζει ηλιαχτίδες, μέσα από τα γκρίζα σύννεφα, μια βρέχει… καρέκλες. Το σκηνικό, κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, μοιάζει με ζωγραφιά: πανύψηλα βουνά, καταπράσινα δέντρα με πινελιές από χρυσαφιά, καφέ και μπορντό φύλλα, γέφυρες, ποτάμια, ενώ οι πινακίδες στον δρόμο γράφουν Σέρρες, Λίμνη Κερκίνη, Σιδηρόκαστρο, Ακριτοχώρι…

Αποστολή: Μαρία Ανδρέου

Η αποστολή της «Espresso» στο ηρωικό Οχυρό Ρούπελ, μια ανάσα από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, στο πανέμορφο όρος Μπέλες, εκεί όπου 900 Έλληνες στρατιώτες αντιστάθηκαν σε 2.000 Γερμανούς το 1940, είχε αποφασιστεί από καιρό για την 28η Οκτωβρίου! Η απόφασή μας να βρεθούμε κοντά στους Έλληνες που φυλάνε Θερμοπύλες στις ακριτικές περιοχές της Ελλάδας μας και να προβάλουμε τον μόχθο τους αλλά και για την αγάπη τους για την πατρίδα και την Ορθοδοξία είναι η κινητήριος δύναμη, αλλά και η δημοσιογραφική μας υποχρέωση σε δύσκολους καιρούς για τη χώρα μας.

Ένα κομμάτι της ελληνικής σημαίας που κρατούσαν οι στρατιώτες μας

Το αυτοκίνητό μας περνάει το φυλάκιο του Οχυρού Ρούπελ, οι φαντάροι ζητάνε τις ταυτότητές μας, τις δίνουμε και περνάμε στη στρατιωτική περιοχή, που πλέον είναι ένας ζωντανός τόπος μνήμης, στον οποίο ξεναγούνται όλοι οι Έλληνες από μόνιμους αξιωματικούς που υπηρετούν στο οχυρό.

Ο στρατιωτικός μάς πλησιάζει, μας λέει με χαρά το όνομά του, Ζαχαρίας, και μαζί με άλλους επισκέπτες ξεκινάμε την ανάβαση στο Μνημείο των Πεσόντων που έγραψαν ιστορία κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ρίγη συγκίνησης μας πιάνουν όταν βλέπουμε από μακριά να κυματίζει η ελληνική σημαία, ενώ ο Ζαχαρίας μας λέει ότι σε αυτό το ύψωμα ο Έλληνας ταγματάρχης Γεώργιος Δουράτσος είπε στον Γερμανό στρατηγό που ζήτησε να του παραδώσει το οχυρό: «Τα οχυρά δεν παραδίδονται, αλλά καταλαμβάνονται»!

Όπως μας τόνισε, η αντίσταση των Ελλήνων στρατιωτών έκανε τον Βρετανό πρωθυπουργό Ουίνστον Τσόρτσιλ να πει «Από εδώ και στο εξής θα λέμε ότι οι ήρωες πολεμάνε σαν Έλληνες»! Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και οι Γερμανοί αντίπαλοι απέδωσαν τιμές στην ελληνική φρουρά για την ηρωική της αντίσταση!

Να σημειώσουμε ότι το Οχυρό Ρούπελ είναι το μεγαλύτερο αμυντικό συγκρότημα της ιστορικής Γραμμής Μεταξά, χτισμένο στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, στα όρη Μπέλες και Άγκιστρο, και κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1930 (με αρχική κατασκευή το 1914). Συγκεκριμένα, έχει έκταση 6.100 μέτρα και διαθέτει περίπου 123 υπόγειους χώρους-σκέπαστρα, με 6 χιλιόμετρα υπόγειες στοές!

Μπροστά στο μνημείο των ηρώων, όπου καίει μόνιμα ένα καντηλάκι, ενημερωνόμαστε ότι το Οχυρό Ρούπελ αποτελεί αμυντικό συγκρότημα (ένα από τα 21 συνολικά αμυντικά συγκροτήματα με την ονομασία «Οχυρά») κατά μήκος των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, που έφερε το όνομα Γραμμή Μεταξά, με συνολικό ανάπτυγμα καταφυγίων 1.849 μέτρα και μήκος στοών 4.251 μέτρα.

Η Μαρία Ανδρέου στο Οχυρό Ρούπελ

Κατεβαίνουμε από τον λόφο με το παρατηρητήριο και ξεκινάμε την ξενάγησή μας στη στοά. Αν και κλειστοφοβική, το πατριωτικό μου ενδιαφέρον για το πώς πολέμησαν οι Έλληνες στρατιώτες τη ναζιστική και φασιστική μηχανή με έκανε να ξεπεράσω τον φόβο…

Μέσα στη στοά, που μυρίζει υγρασία και λίγο σαν ναφθαλίνη, ακούμε τον αξιωματικό να μας λέει για την ηρωική αντίσταση των Ελλήνων κατά την περίοδο από τις 6 έως τις 10 Απριλίου 1941, εκεί όπου γράφτηκαν οι χρυσές σελίδες της ελληνικής αντίστασης κατά της γερμανική εισβολής. Ακολουθούμε τα κόκκινα βέλη μέσα στη στοά και βλέπουμε την εκκλησιά των φαντάρων, τα κρεβάτια τους, την τραπεζαρία, το ιατρείο, τα πολυβολείο.

Ο αξιωματικός μάς υπογραμμίζει ότι οι Γερμανοί στρατιώτες, παρά τις επίμονες προσπάθειές τους, δεν κατόρθωσαν να καταλάβουν το Οχυρό Ρούπελ, το οποίο έχει κατασκευαστεί από πολύ ανθεκτικά πετρώματα. Η ελληνική φρουρά αμύνθηκε με απίστευτο σθένος για τέσσερις ημέρες, προκαλώντας τεράστιες απώλειες στον εχθρό.

Κατά την 4η ημέρα (9 Απριλίου) οι βομβαρδισμοί και οι επιθέσεις επαναλήφθηκαν κυρίως εναντίον των Οχυρού Ρούπελ. Στις 10 Απριλίου οι Γερμανοί, γνωρίζοντας ότι είχε υπογραφεί στη Θεσσαλονίκη η συνθηκολόγηση του ελληνικού στρατού, ήρθαν στο Ρούπελ και ζήτησαν την παράδοση του οχυρού. Τελικά, η παράδοση του Ρούπελ έγινε, αφού ο διοικητής έλαβε διαταγή κατάπαυσης του πυρός από το γενικό στρατηγείο. Ο Γερμανός συνταγματάρχης, ωστόσο, που παρέλαβε το Οχυρό Ρούπελ, έδωσε συγχαρητήρια στον διοικητή και εξέφρασε τον θαυμασμό και την εκτίμησή του για την αντίσταση και τον ηρωισμό των Ελλήνων στρατιωτών.

Η εικόνα της Παναγίας

Ωστόσο, παρά τη συνθηκολόγηση που έγινε, κάποια πολυβολεία συνέχισαν να μάχονται, όπως το πολυβολείο Π8 με τον επικεφαλής Δημήτριο Ίτσιο, ο οποίος σκοτώθηκε όταν εξόρμησε από το πολυβολείο.

Βγαίνοντας από τη στοά, παίρνουμε ένα ζεστό τσάι και ένα τοστ από τα χέρια μιας γυναίκας αξιωματικού και βλέπουμε δεκάδες παιδιά με τους δασκάλους τους να ξεναγούνται στον ιστορικό χώρο.

Φεύγοντας, βλέπουμε ένα παρεκκλήσι με εικόνες της Αγίας Βαρβάρας, της προστάτιδας του Πεζικού, αλλά το βλέμμα μας κλέβει μια παλιά εικόνα της Παναγίας που βρέθηκε μέσα στη στοά και τα μάτια μας βουρκώνουν όταν συνειδητοποιούμε ότι αυτήν κράτησαν και προσκύνησαν οι ήρωες του 1940 στο Οχυρό Ρούπελ.

Κατεβαίνοντας από το Όρος Μπέλες είχαμε τη χαρά να δούμε τη μαθητική παρέλαση γλυκύτατων παιδιών για την 28η Οκτωβρίου. Στο γραφικό και ιστορικό χωριό Άνω Πορόια Σερρών, δίπλα στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, σε υψόμετρο 400 μέτρων, παρακολουθήσαμε την κατάθεση στεφάνων και ακούσαμε τον Εθνικό Ύμνο από τη φιλαρμονική του χωριού. Οι κυρίες του χωριού μάς κέρασαν και ακανέ (παραδοσιακό λουκούμι των Σερρών, που μοιάζει με λουκούμι, το οποίο όμως έχει φρέσκο βουβαλίσιο βούτυρο από την Κερκίνη).

Κομμάτια από τον εξοπλισμό των Ελλήνων στρατιωτών

Η λίμνη Κερκίνη με τα 300 είδη πουλιών και κοπάδια βουβαλιών

Η επόμενη μέρα βρίσκει την «Espresso» στον κορυφαίο υδροβιότοπο των Βαλκανίων, τη λίμνη Κερκίνη, με τα 300 είδη πουλιών. Η θέα στη λίμνη κόβει την ανάσα. Η ομορφιά απερίγραπτη. Η παρατήρηση πουλιών μέσα σε βάρκα -πλάβες χωρίς καρίνα- με τη βοήθεια των ψαράδων και καπετάνιων μας, του κυρίου Νίκου και της κυρίας Σοφίας, στη λίμνη Κερκίνη ήταν μια εμπειρία ζωής. Απέραντη ηρεμία, απέραντο γαλάζιο, χιλιάδες πουλιά και η φύση στα καλύτερά της. Άλλωστε, η κορύφωση της εισόδου στη χώρα μας χειμερινών υδρόβιων πτηνών, από αργυροπελεκάνους μέχρι κορμοράνους, γίνεται το φθινόπωρο. Μερικές φορές τον χειμώνα, αν το κρύο είναι δυνατό στις βορειότερες χώρες, μπορεί να δει κανείς χιλιάδες πουλιά που έρχονται να ξεχειμωνιάσουν στο πάρκο. Η κυρία Σοφία πλοηγεί και μας λέει ότι η Κερκίνη είναι μια τεχνητή λίμνη που σχηματίστηκε το 1932 με τη δημιουργία φράγματος στον ποταμό Στρυμόνα, ενώ μας αναφέρει ότι η Κερκίνη προστατεύεται από τη σύμβαση Ραμσάρ και αποτελεί περιοχή του Ευρωπαϊκού Δικτύου «Φύση 2000» ή «Natura 2000».

Στην περιοχή της Κερκίνης, ωστόσο, εκτός από πτηνά συναντούμε και πολλά άλλα είδη, όπως το τσακάλι, ο λύκος, η αγριόγατα, η βίδρα, η νυφίτσα, το ζαρκάδι, ο λαγός, το αγριογούρουνο. Βέβαια, η ποικιλία των ψαριών της λίμνης αποτελεί την βασική πηγή εισοδήματος για πολλούς κατοίκους της περιοχής.

Βούβαλοι δίπλα από τη λίμνη

Η βαρκάδα μας στο μεγαλείο της Κερκίνης ολοκληρώνεται βλέποντας άλογα στις όχθες της και ξεκινά η επίσκεψή μας σε μια φάρμα με νεροβούβαλους. Στην Κερκίνη υπάρχουν πλέον γύρω στα 2.000 βουβάλια. Ο ευγενής κύριος Τρύφωνας, κτηνοτρόφος, με μεγάλη αγάπη για τα βουβάλια, μας μιλά για αυτά τα δυνατά ζώα, που βρέθηκαν το 1992 ένα βήμα πριν από την εξαφάνισή τους, ενώ τα βουβάλια μάς κοιτάνε με τα μεγάλα τους μάτια κάπως φοβισμένα. Συγκεκριμένα, μας λέει ότι έφτασαν στα 600 βουβάλια από τα 75.000 που υπήρχαν το 1950. Χάρη, όμως, σε προγράμματα προστασίας σπάνιων απειλούμενων ειδών ο πληθυσμός ανέκαμψε.

Τα προϊόντα δε από τα βουβάλια, όπως το γάλα τους και το κρέας τους, θεωρούνται super food. Η διατροφική τους αξία είναι μεγάλη, πλούσια σε σίδηρο, φώσφορο και βιταμίνη Α, με υψηλή πρωτεΐνη και χαμηλά λιπαρά.

Πτηνά στη λίμνη Κερκίνη

Να σημειώσουμε ότι το βουβάλι είναι ένα είδος του οποίου η παρουσία στον ελλαδικό χώρο χάνεται στα βάθη των αιώνων (Ηρόδοτος, Αριστοτέλης, Αριστοφάνης), σε αντίθεση με όσους υποστηρίζουν ότι τα έφερε στη χώρα μας ο Ξέρξης κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του στην Ελλάδα.

Τα κοπάδια των βουβαλιών μεγαλώνουν στο φυσικό τους περιβάλλον, ένα περιβάλλον που τους προσφέρει απλόχερα η λίμνη Κερκίνη, στη «σκιά» του Όρους Μπέλες, συνεισφέροντας στη λειτουργία αυτού του καταπληκτικού οικοσυστήματος. Στα πρατήρια της περιοχής, εκτός από κρέας και καβουρμά, βρήκαμε ολόπαχο γιαούρτι από βουβαλίσιο γάλα, καζάν ντιπί, κρέμα βουβαλίσια, την οποία δοκιμάσαμε και ήταν θεσπέσια σαν βελούδο.

Η Ιερά Μονή του Αγίου Προδρόμου

Το Άγιον Όρος συναντά το Ακριτοχώρι Σερρών!

Το οδοιπορικό μας στις Σέρρες ολοκληρώνεται όταν πρωί πρωί επισκεπτόμαστε μέσα στην ομίχλη, στο Ακριτοχώρι Σερρών, στο Όρος Μπέλες, το Ιερό Ησυχαστήριο Τιμίου Προδρόμου.

Η όμορφη μονή με την αγιορείτικη βυζαντινή αρχιτεκτονική έχει 45 μοναχές και Ηγουμένη τη δυναμική Ιακώβη. Πρόκειται για το μεγαλύτερο γυναικείο μοναστήρι σε όλη την Ελλάδα, που συνδέεται πνευματικά με την Ιερά Μονή Ξενοφώντος Αγίου Όρους και τον Ηγούμενο Αλέξιο. Δεν υπάρχει η ομορφιά αυτού του μοναστηριού με θέα τη λίμνη, είναι σαν να βρισκόμαστε στο Περιβόλι της Παναγίας. Στη μονή βρίσκονται τα ιερά λείψανα του Τιμίου Προδρόμου, της Αγίας Άννας και του Αγίου Ιακώβου του Αδελφόθεου, και γι’ αυτό γίνεται πόλος έλξης για τους προσκυνητές.

Τα κτίρια της μονής, κτισμένα στα πρότυπα της αγιορείτικης αρχιτεκτονικής, ηρεμούν την ψυχή και το βλέμμα μας. Ανάβουμε με κατάνυξη το κερί μας, ανεβαίνουμε στο αρχονταρίκι για λουκούμι και ελληνικό καφέ, και αγοράζουμε στο πωλητήριο λιβάνι. Η μονή, όπως μας λέει μια νεαρή μοναχή, οικοδομήθηκε αποκλειστικά με βυζαντινή τεχνική και για δομικά υλικά χρησιμοποιήθηκαν πέτρα, μάρμαρο, κεραμικά τούβλα και καθόλου μπετόν. Πρόκειται έτσι για το μοναδικό σύγχρονο μοναστήρι στον ορθόδοξο κόσμο που έρχεται κατευθείαν από το… Βυζάντιο. Η μονή πανηγυρίζει στις 29 Αυγούστου, ημέρα της Αποτομής της Κεφαλής του Ιωάννου του Προδρόμου.

Οι μοναχές ασχολούνται με την αγιογραφία, την ιεροραπτική, την παραδοσιακή υφαντική και το χρυσοκέντημα.

Κλείνουμε τη βαριά σιδερένια πόρτα της μονής με το σκαλιστό ελάφι, οι μοναχές μάς λένε «αντίο» και μέσα μας ξέρουμε… ότι θα επανέλθουμε.

Διαβάστε ακόμη

COVER STORY

Στο γηροκομείο Χανίων η Αλκυόνη Παπαδάκη: «Να με παίρνεις, παιδί μου, έστω μία φορά την εβδομάδα τηλέφωνο»

Η ζωή της Αλκυόνης Παπαδάκη είναι γεμάτη ιστορίες, μνήμες, αγάπη και δημιουργία αλλά και απώλειες, που αφήνουν ανεξίτηλα σημάδια