Ο Μάνος Καρατζογιάννης υπογράφει τη διασκευή, τη σκηνοθεσία και πρωταγωνιστεί στο εμβληματικό έργο του Νίκου Καζαντζάκη
- ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ ΤΡΙΑΝΤΟΥ
Εβδομήντα χρόνια μετά τη διεθνή αναγνώριση του Νίκου Καζαντζάκη με το Βραβείο Ειρήνης, το εμβληματικό έργο «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» επέστρεψε δυναμικά στη σκηνή μέσα από τη σκηνοθετική ματιά του Μάνου Καρατζογιάννη, στο θέατρο «Σταθμός».
Η παράσταση, που είναι sold out, θα παίζεται μέχρι τις 24 Μαΐου, Παρασκευή και Σάββατο στις 21.00 και Κυριακή στις 18.00.
Πρόκειται για ένα βαθιά ανθρωποκεντρικό κείμενο, γραμμένο με πόνο, αγάπη και πίστη στον άνθρωπο, που ζωντανεύει εκ νέου, φωτίζοντας διαχρονικά ζητήματα ηθικής, πίστης και δικαιοσύνης. Η διασκευή και η σκηνοθεσία είναι του Μάνου Καρατζογιάννη, που είναι και ο πρωταγωνιστής.
Ο ίδιος, σε μια από τις σπάνιες συνεντεύξεις του, μιλά για τις δυσκολίες του εγχειρήματος, τη βαθιά εσωτερική διαδρομή του ρόλου του Μανολιού, αλλά και για την πίστη και το αίσθημα δικαίου που διαπερνούν το έργο και παραμένουν επίκαιρα όσο ποτέ άλλοτε.
Πού γεννηθήκατε;
Η καταγωγή μου είναι από την Κρήτη, από την πλευρά της μητέρας μου, και μεγάλωσα αρκετά με τον μύθο του Καζαντζάκη. Από παιδί με γοήτευαν πάντα η γραφή του και όλη αυτή η ατμόσφαιρα και το κλίμα της Κρήτης.
Το έργο «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» πώς… μπήκε στη ζωή σας;
Με συγκίνησε πάρα πολύ όταν το ξαναδιάβασα, γιατί μιλά για την αλληλεγγύη, για τη θυσία, για το πνεύμα, για την κοινωνική δικαιοσύνη, για έννοιες αρκετά λησμονημένες στην εποχή μας. Κι έτσι πήρα την απόφαση να το διασκευάσω και να το σκηνοθετήσω για το θέατρο «Σταθμός».
Υπογράφετε τη σκηνοθεσία, τη διασκευή και έχετε τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Δύσκολο όλο αυτό για να βγει ένα τέτοιο αποτέλεσμα;
Είναι δύσκολο, αλλά εμείς στα μικρά θέατρα δεν έχουμε άλλες επιλογές, γιατί μιλάμε για έναν ενδεκαμελή θίασο. Επίσης, κάνω και την παραγωγή και διευθύνω καλλιτεχνικά το θέατρο «Σταθμός» εδώ και δέκα χρόνια. Η παράσταση έλαβε και επιχορήγηση από το υπουργείο Πολιτισμού.
Όλες αυτές οι ιδιότητες σαφέστατα είναι δύσκολες από τη μια όταν συνδυάζονται, απ’ την άλλη όμως, ακριβώς επειδή δεν υπάρχει κάποιος μεσάζοντας, τα πράγματα μπορεί να λειτουργήσουν και πιο αρμονικά. Είμαστε έντεκα ηθοποιοί και δουλέψαμε όλοι με περισυλλογή και συλλογικότητα. Είχαμε μια πολύ αγαστή συνεργασία μεταξύ μας.
Υπήρχε κάτι που σας άγχωσε ή σας δυσκόλεψε;
Η βασική πρόκληση είναι να μεταφέρεις ένα μυθιστόρημα 600 σελίδων σε μια παράσταση δύο ωρών. Πρέπει να μείνεις πιστός στο πνεύμα του έργου, αλλά και να το συνδέσεις με το σήμερα. Αυτή η ισορροπία είναι πολύ εύθραυστη.
Από την άλλη, μια παράσταση που ανεβαίνει σήμερα οφείλει να συνδεθεί με την εποχή της και με τον θεατή που θα έρθει να τη δει. Οπότε, αυτή η ισορροπία είναι αρκετά εύθραυστη, όταν μεταφέρεις τη λογοτεχνία στη σκηνή.
Στο κομμάτι των προβών υπήρχαν δυσκολίες;
Στο κομμάτι των προβών δεν θα το έλεγα. Υπήρχαν όμως δυσκολίες στο να μην πάμε στις ευκολίες μας, να μην καταφύγουμε στις εύκολες λύσεις. Είναι μια εποχή όπου οι περισσότεροι από εμάς, λόγω βιασύνης και της ταχύτητας που έχουμε συνηθίσει, οδηγούμαστε στις ευκολίες.
Αυτή ήταν η βασική δυσκολία, να υπάρξει μια αντίσταση σε αυτό. Κατά τα άλλα, και με τους συντελεστές και με τον θίασο είχαμε μια εξαιρετική συνύπαρξη.
Ο δικός σας χαρακτήρας είναι ο Μανολιός…
Ναι, είναι ένας άνθρωπος αγνός, που ζει στα βουνά και καλείται στην πραγματικότητα να σηκώσει το βάρος μιας ολόκληρης κοινότητας στις πλάτες του. Είναι ένας ρόλος που περνά από την αθωότητα στην αγνότητα και στο τέλος στο μαρτύριο, καθώς θυσιάζεται η ζωή του. Το θέατρο δεν είναι όπως άλλες τέχνες. Έχει μια μεταμορφωτική δύναμη και μια θεραπευτική λειτουργία.
Καταρχάς, ο Μανολιός δεν είναι ο Χριστός. Είναι ένας βοσκός που καλείται, στο πλαίσιο του εθίμου της αναπαράστασης των Παθών, να αναλάβει αυτόν τον ρόλο. Στην ουσία, όμως, είναι εκείνος που υπερασπίζεται τους πρόσφυγες και δείχνει αλληλεγγύη προς τους συνανθρώπους του. Είναι εκείνος που θυμίζει τη φράση «αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν», σε μια εποχή, και τότε και σήμερα, όπου σπανίζει η αυταπάρνηση.
Ισχύει ότι στην προετοιμασία δοκιμάστηκε η πίστη σας;
Ναι, γιατί αυτά τα έργα, αν δεν πιστεύεις, δεν μπορείς να τα υπηρετήσεις. Καθ’ όλη τη διάρκεια της πολύμηνης προετοιμασίας αισθανθήκαμε να δοκιμάζεται η πίστη μας σε οτιδήποτε.
Αυτή ήταν και μια αγωνία: να πειστεί ο θίασος ότι, όταν βιώνεις ακραίες καταστάσεις, όπως αυτές που περιγράφονται στο έργο, τότε στρέφεσαι στην πίστη ή στη φιλοπατρία. Αυτά δεν μπορούμε να τα καταλάβουμε πλήρως σήμερα, γιατί, όσο κι αν τα βλέπεις στην τηλεόραση, όταν δεν τα ζεις ο ίδιος ή ο λαός σου, δεν μπορείς εύκολα να τα ενστερνιστείς.
Η γραφή του Καζαντζάκη έχει ένα βαθύ ηθικό και πνευματικό υπόβαθρο, με κέντρο τον άνθρωπο. Όπως έλεγε και ο Αλέξης Μινωτής, ο Καζαντζάκης αφιέρωσε δεκαετίες μοναξιάς για να αποστάξει αυτό το έργο, και τελικά αυτό που μένει είναι ο άνθρωπος. Το έργο αυτό φέρει την πίστη στον άνθρωπο, κάτι που έχουμε ξεχάσει.
Ο κόσμος πώς το αντιλαμβάνεται;
Το θέατρο είναι πάντα γεμάτο και η ανταπόκριση του κοινού στο τέλος, με το χειροκρότημα, είναι πολύ θερμή και συγκινητική. Τους αγγίζει πολύ αυτό το αίσθημα για το δίκαιο, για την κοινωνία και την κοινότητα.
Οι φωτογραφίες της παράστασης είναι εντυπωσιακές.
Τις εκτέλεσε η Ελίνα Ιωαννίδου, ενώ εγώ τις σκηνοθέτησα. Τραβήχτηκαν στο Σχιστό Κορυδαλλού, που βρίσκεται κοντά και έχει ένα φυσικό τοπίο που μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε.
Εσείς, εκτός σκηνής, παλεύετε για το δίκαιο;
Μου αρέσει πολύ να μην αδικείται κανείς και προσπαθώ στον χώρο εργασίας μου να μη συμβαίνει κάτι τέτοιο. Νομίζω ότι κάθε φορά που αδικείται ένας άνθρωπος είναι σαν να ξανασταυρώνεται ο Χριστός. Αυτό είναι και το βασικό μήνυμα του έργου.