Πέρασαν δύο χρόνια από την απώλεια του Γιάννη Φέρτη.
- Από τη Βάσω Λιόκαυτου
Γεννήθηκε στην Αθήνα, τον Απρίλιο του 1938 και καταγόταν από το ορεινό χωριό Δάφνη του Νομού Φθιώτιδας. Αποφοίτησε από τη σχολή Θεάτρου Τέχνης Κάρολου Κουν το 1958.
Πρώτη σύζυγός του υπήρξε η ηθοποιός Ξένια Καλογεροπούλου από το 1963 έως το 1972 και δεύτερη η ηθοποιός Μιμή Ντενίση από το 1981 έως το 1988. Από το 2001 έως τον θάνατό του ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Μαρίνα Ψάλτη.
«Ήμασταν τέσσερα αδέρφια. Τρία αγόρια στη σειρά και η τέταρτη κορίτσι. Μεγάλωσα σε ένα σπίτι τέρμα Ιπποκράτους πάνω από την Ασκληπιού, στους πρόποδες του Λυκαβηττού. Λόγω γειτονιάς ήμουν πάντα Παναθηναϊκός.
Ήταν κι άλλες εποχές, θυμάμαι ότι εκεί γύρω στα 13, μαζί με άλλα αγόρια της περιοχής, πήγαινα έξω από το γήπεδο κι έλεγα “Κύριε, θα με πάρετε μαζί σας;” γιατί αν περνούσες σαν παιδί κάποιου δεν πλήρωνες”», είχε εξομολογηθεί.
Εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο θέατρο το 1959 στο έργο «Η ηλικία της νύχτας» του Ιάκωβου Καμπανέλλη. Ακολούθησαν έργα όπως «Όρνιθες» του Αριστοφάνη, «Ευρυδίκη» του Ζαν Ανούιγ, «Γλυκό πουλί της νιότης» του Τενεσί Ουίλιαμς, «Επικίνδυνη στροφή» του Τζον Πρίσλεϊ και άλλες πολλές.
Από το 1967 και για μια δεκαετία, ως θιασάρχης μαζί με την Ξένια Καλογεροπούλου ανέβασε σημαντικά θεατρικά έργα όπως: «Ο γλάρος» του Αντόν Τσέχοφ, «Αφροδίτη και ντέτεκτιβ» του Πίτερ Σάφερ, «Ο σοβαρός κύριος Ερνέστος του Όσκαρ Ουάιλντ» κ.α.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, πρωταγωνίστησε με την Αλίκη Βουγιουκλάκη στο «Νυφικό κρεβάτι» του Γιαν ντε Χάρντογκ, με τον θίασο Καρέζη-Καζάκου στην Παναγία των δολαρίων του Γκάρσον Κάνιν και με τους Μάνο Κατράκη και Μελίνα Μερκούρη στο έργο Συντροφιά με τον Μπρεχτ του Μπέρτολτ Μπρεχτ.
«Λένε ότι είμαι νόστιμος. Ποτέ δεν ένιωσα το αρσενικό που αρέσει σε πολλές, ο γκόμενος. Ποτέ δεν έτρεχαν πίσω μου οι γυναίκες. Ίσως να μη με κυνηγούσαν επειδή ήμουν μαζεμένος και δειλός. Έτσι κι αλλιώς, δεν με απασχόλησε αυτό. Με ένοιαζε να είμαι καλός ηθοποιός και, εντάξει, να μη βγαίνω άσχημος. Δεν ένιωσα, όμως, την ανάγκη να επιβεβαιωθώ μέσα απ’ αυτό», είχε δηλώσει σε συνέντευξή του.
Τη δεκαετία του 1980, ανέβασε με το δικό του θίασο στο θέατρο Αθηνά το Γλυκό πουλί της νιότης του Τενεσί Ουίλιαμς, με συμπρωταγωνίστρια τη Μελίνα Μερκούρη, το Μπεντ του Μάρτιν Σέρμαν.
Το τέλος της κυρίας Τσέινι του Φ. Λόνσντεϊ με συμπρωταγωνίστρια τη Μιμή Ντενίση, Το παιχνίδι του έρωτα του Πιέρ ντε Μαριβώ, τα Οργισμένα νιάτα του Τζον Όσμπορν, Το πιο αληθινό του Τομ Στόπαρντ, Αμαντέους και Μαύρη κωμωδία του Πίτερ Σάφερ, Επικίνδυνες σχέσεις του Κρίστοφερ Χάμπτον.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, πρωταγωνίστησε στις παραστάσεις «Ξενοδοχείο ο παράδεισος» του Ζορζ Φεντώ, Λοκαντιέρα του Κάρλο Γκολντόνι, Καινούρια σελίδα του Νιλ Σάιμον, ενώ συμμετείχε επίσης στις επιθεωρήσεις Γελάς Ελλάς αγελάς και Χορός του Οζαλόγγου.
Η Ξένια Καλογεροπούλου είχε πει σε συνέντευξή της για τον γάμο τους. «Μου φαινόταν ότι πως είναι δυνατόν να είναι κανείς άπιστος μετά από τόσα χρόνια, με μια τέτοια σχέση. Μου φαινόταν κάτι φοβερό.
Θεωρούσα ότι είμαστε μαζί για πάντα που ήταν αφελές. Ήταν παιδικό. Ήταν κάτι που με πλήγωσε, όχι όμως με κακία. Ποτέ δεν είχα μια κακία για τον Γιάννη.
Το κατάλαβα, εντάξει, αγάπησε μια άλλη γυναίκα, την Τάνια. Οπωσδήποτε τότε την Τάνια Τσανακλίδου δεν την είχα στις μεγάλες μου αγάπες, όταν συνέβησαν αυτά. Τώρα την αγαπάω πολύ την Τάνια, είναι πολύ ωραίος άνθρωπος. Την ήξερα από κοντά. Την ήξερα και την ξέρω. Μάλιστα όταν έγραψα το βιβλίο μου, έγραψε ένα ωραίο γράμμα και μου έστειλε κάτι υπέροχα λουλούδια. Είναι πολύ ωραίος άνθρωπος. Ο χωρισμός ήταν οδυνηρός, δεν υπάρχει αμφιβολία, αλλά από εκεί και πέρα έχουμε μια πολύ ζεστή σχέση που δεν είναι τακτική, αλλά ο ένας για τον άλλον αισθάνεται καλά».
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 συνεργάστηκε με το Αμφιθέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου και ερμήνευσε τον Βόυτσεκ του Γκέοργκ Μπύχνερ (1990) και τον Άμλετ του Ουίλιαμ Σαίξπηρ (1991 και 1992).
Την περίοδο 1993-1995 ακολούθησε η συνεργασία του με τον Ρώσο σκηνοθέτη Γιούρι Λιουμπίμοφ στον Γλάρο του Αντόν Τσέχοφ, τους Δανειστές του Άουγκουστ Στρίντμπεργκ και τον Βυσσινόκηπο του Τσέχοφ.
Στον κινηματογράφο, πρωταγωνίστησε σε περισσότερες από 30 ταινίες. Εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1961 στην ταινία Ποια είναι η Μαργαρίτα με την Τζένη Καρέζη. Την επόμενη χρονιά ερμήνευσε τον «Ορέστη στην Ηλέκτρα σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη, ταινία που απέσπασε 25 διεθνείς διακρίσεις (μεταξύ των οποίων και υποψήφια για Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας). Το 2008 κέρδισε το Βραβείο Α΄ Ανδρικού Ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για την ερμηνεία του στην ταινία Σκλάβοι στα δεσμά τους σε σκηνοθεσία Τώνη Λυκουρέση.
Στην τηλεόραση, έπαιξε σε περισσότερες από 15 σειρές, με σημαντικότερες τη Δασκάλα με τα χρυσά μάτια και τον Συμβολαιογράφο το 1979.
Το 1971, μαζί με την Αφροδίτη Μάνου κυκλοφόρησαν το ντουέτο Σαν με κοιτάς. Το τραγούδι χρησιμοποιήθηκε ως ηχητική επένδυση για την ταινία Εκείνο το καλοκαίρι και συμπεριλήφθηκε σε αρκετά άλμπουμ. Το 1972 συμμετείχε ως αφηγητής στο τραγούδι Τι να θυμηθώ τι να ξεχάσω του Γιώργου Νταλάρα. Το 2001, συμμετείχε ως αφηγητής με τη Λαϊκή Ορχήστρα Μίκης Θεοδωράκης στην παρουσίαση του Άξιον Εστί – Πνευματικό Εμβατήριο στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού και σε λοιπές συναυλίες ανά την Ελλάδα καθώς και στο αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Ρίτσο που παρουσιάστηκε στη Μακρόνησο. Το 2007 συμμετείχε ως αφηγητής στα κομμάτια Τραγούδι του παλιού καιρού και Ελένη του Μανώλη Μητσιά από το δίσκο Αργοναύτες.
Το 2014 συμμετείχε επίσης ως αφηγητής στο μεγάλο ορχηστρικό έργο με θεματικό χαρακτήρα, για αφηγητή, σολίστες, χορωδία και ορχήστρα Μέρες Επιταφίου, που βασίστηκε στο πρωτότυπο κείμενο του Νίκου Γκάτσου και μελοποίηση του Δημήτρη Παπαδημητρίου.
Με την ιδιαίτερα εκφραστική φωνή του έχει ντύσει πληθώρα διαφημίσεων στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο.
Δεν αγάπησα μόνο αυτές τις τρεις. Αγάπησα τουλάχιστον άλλη μία, με την οποία δεν παντρευτήκαμε.” είχε πει ο Γιάννης Φέρτης που είχε ζήσει και έναν μεγάλο έρωτα με την Τάνια Τσανακλίδου.
«Δεν αγάπησα μόνο αυτές τις τρεις. Αγάπησα τουλάχιστον άλλη μία, με την οποία δεν παντρευτήκαμε», είχε πει ο Γιάννης Φέρτης αναφερόμενος στην Τάνια Τσανακλίδου. Ενώ σε άλλη συνέντευξη είχε αναφέρει: «Οι γυναίκες έπαιξαν μεγάλο ρόλο στη ζωή μου. Πέρα από τις εφήμερες σχέσεις είχα και σχέσεις ζωής. Και τους χρωστώ πολλά γιατί έχω περάσει καλά και με τις προηγούμενες συζύγους μου αλλά και με τη νυν, τη Μαρίνα Ψάλτη. Κοντά της έσπασα το ρεκόρ συμβίωσης».
Η Μιμή Ντενίση είχε μιλήσει με τη σειρά της για εκείνον. «Χωρίσαμε με τη Μιμή Νε, παρά την εκτίμηση που του τρέφω, γιατί είμαστε δυο άνθρωποι με αρκετά κοινά, αλλά και πολλές διαφορές.” είχε πει σε συνέντευξή της η Μιμή Ντενίση “Παρά το ό,τι έχει πολύ χιούμορ ο Γιάννης, είναι πιο βαρύς άνθρωπος από μένα, πιο κλειστός, δεν έχει τη χαρά της ζωής μέσα του όπως είχα εγώ. Τον ερωτεύτηκα γιατί ήταν πολύ γοητευτικός, έξυπνος, εσωστρεφής. Πήρα πολλά από τον Φέρτη.
Ίσως και το ήθος που έχω στο θέατρο, να οφείλεται στο ότι έμεινα μαζί του τόσα χρόνια. Ο Γιάννης ήταν ένας πολύ low profile άνθρωπος, συμπαθής και καταξιωμένος. Με τον Γιάννη είχα πάντα την προστασία του, την προστασία του ονόματός του. Όταν έμεινα μόνη, χωρίς τον Γιάννη, όλοι νόμιζαν ότι θα καταποντιστώ. Το θέατρο έμεινε στον Γιάννη, οι κοινοί φίλοι πήραν το μέρος του».