Σε μια εποχή όπου η Ιατρική δεν περιορίζεται πλέον μόνο στη γνώση και την τεχνολογία, αλλά αγγίζει βαθιά την ανθρώπινη αντοχή, την ελπίδα και την εμπιστοσύνη, η Νατάσα Παζαΐτη αποτελεί μια παρουσία με ξεχωριστό επιστημονικό κύρος και ουσιαστικό ανθρώπινο αποτύπωμα.
Από τη Βίβιαν Μπενέκου
Παραμονή της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας, η «Espresso» έχει την ιδιαίτερη τιμή να φιλοξενεί τη διακεκριμένη χειρουργό μαστού, μαστολόγο και ογκολόγο, σε μια συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης.
Μια συζήτηση που φωτίζει όχι μόνο την επιστημονική της διαδρομή, αλλά και τη γυναίκα πίσω από την ιατρική ποδιά, και τις αξίες που τη διαμόρφωσαν.
Η Νατάσα Παζαΐτη αποφεύγει να δίνει συνεντεύξεις. Όσο κι αν ψάξει κανείς, δεν θα βρει κάποιο αρχείο στο οποίο να μιλά η ίδια για τον εαυτό της, τη δουλειά της ή την προσωπική της ζωή.
Οι περισσότεροι τη γνώρισαν ως σύζυγο του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, όμως η ίδια πάντοτε διατηρούσε και διατηρεί χαμηλό προφίλ, δίνοντας έμφαση στο επάγγελμά της και την Ιατρική, που λατρεύει.
Η «Espresso», όμως, κατάφερε να «κλέψει» λίγο από τον χρόνο της, και αυτή τη φορά θέλησε, για χάρη μας, να ανοίξει ένα παράθυρο στη ζωή της.
Η συνάντησή μας έγινε στο ιατρείο της στους Αμπελοκήπους. Στον προθάλαμο, γυναίκες κάθε ηλικίας περίμεναν υπομονετικά το ραντεβού τους. Καθεμία με τη δική της ιστορία, τον δικό της φόβο, τη δική της μάχη. Γιατί ο καρκίνος του μαστού δεν είναι απλώς μια ιατρική διάγνωση, αλλά μια βαθιά προσωπική δοκιμασία για το σώμα, την ψυχή και τις αντοχές.
Η Νατάσα Παζαΐτη βρίσκεται καθημερινά δίπλα σε αυτές τις γυναίκες. Όχι μόνο ως γιατρός, αλλά ως σύμμαχος σε έναν δύσκολο αγώνα. Γιατί για εκείνη η Ιατρική δεν είναι απλώς επιστήμη. Είναι αποστολή.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά για τον αγώνα απέναντι στον καρκίνο, τη σημασία της σχέσης εμπιστοσύνης ανάμεσα στον γιατρό και τον ασθενή, τον καθοριστικό ρόλο της ψυχολογικής στήριξης, αλλά και την πρόκληση της ισορροπίας ανάμεσα στην απαιτητική επαγγελματική πορεία και την προσωπική ζωή.
Παράλληλα μοιράζεται σκέψεις για τη δύναμη που κρύβει κάθε γυναίκα μέσα της, το κύρος που χτίζεται μέσα από τη γνώση και την επιμονή, αλλά και για τις πιο προσωπικές της στιγμές, την οικογενειακή της ζωή με τον σύζυγό της, τον πρώην πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή, και τα παιδιά τους, Αλέξανδρο και Αλίκη.
«Όλοι οι ασθενείς μου αλλά και οι άνθρωποι που συναντώ στον δρόμο αισθάνονται ζεστασιά μαζί μου. Για αυτούς είμαι απλώς η Νατάσα» λέει η χειρουργός μαστού και διαπρεπής ογκολόγος Νατάσα Παζαΐτη ανοίγοντας την καρδιά της στην «Espresso», σε μια σπάνια εξομολόγηση.
Η προσωπική της διαδρομή δεν είναι άσχετη με την επιστημονική της επιλογή. «Έχασε» τη μητέρα της σε νεαρή ηλικία από μεταστατικό καρκίνο του μαστού, μια εμπειρία βαθιά επώδυνη, που όμως μετατράπηκε σε δύναμη και καθόρισε την πορεία της στην Ιατρική και ειδικότερα στη χειρουργική του μαστού.
Πρώτη φορά η γιατρός αναφέρεται και σε ένα πιο προσωπικό κεφάλαιο: τη δημόσια έκθεση που βίωσε ως σύζυγος του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή. «Ναι, στο πλαίσιο των πολιτικών πολώσεων, έχω αδικηθεί» παραδέχεται, επιλέγοντας ωστόσο να σταθεί όχι στις εντάσεις, αλλά στην εμπειρία και την αγάπη που εισπράττει από τον κόσμο.
Πίσω από τον αυστηρό ρυθμό της ιατρικής καθημερινότητας υπάρχουν και τα δικά της καταφύγια: η αγκαλιά και το χιούμορ του Κώστα Καραμανλή, τα γέλια και τα πειράγματα των παιδιών τους, της Αλίκης και του Αλέξανδρου, αλλά και οι σκανταλιές της αγαπημένης τους γατούλας.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, η συζήτηση με τη Νατάσα Παζαΐτη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, με την ίδια να μιλά για τις εξελίξεις στη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού, τη σημασία της πρώιμης διάγνωσης και της εξατομικευμένης θεραπείας, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο οι ασθενείς μπορούν να αντιμετωπίσουν τους φόβους και τα ψυχολογικά βάρη της νόσου.
Σήμερα, ως γιατρός στην πρώτη γραμμή της μάχης κατά του καρκίνου, συνοδεύει καθημερινά γυναίκες σε μία από τις πιο κρίσιμες διαδρομές της ζωής τους. Στο ιατρείο της εκτυλίσσονται μικρές και μεγάλες ιστορίες θάρρους. Βλέμματα γεμάτα αγωνία, ψιθυριστές ερωτήσεις, δάκρυα που ζητούν διακριτικότητα, αλλά και χαμόγελα ελπίδας.
Μάλιστα, μας εξομολογείται πως όλες αυτές οι γυναίκες που παλεύουν καθημερινά για τη ζωή τους αποτελούν για την ίδια πηγή έμπνευσης.
Το μήνυμά της είναι απλό αλλά βαθιά ανθρώπινο, «να συνεχίζουμε το ταξίδι της ζωής ακόμη και μέσα από τις καταιγίδες, μετατρέποντας κάθε εμπειρία, καλή ή δύσκολη, σε δύναμη για το επόμενο βήμα».
Τι σας οδήγησε να εξειδικευτείτε στη χειρουργική του μαστού;
Πρώτα, η ανάμνηση της μητέρας μου, που την «έχασα» σε νεαρή ηλικία από μεταστατικό καρκίνο του μαστού, στη συνέχεια, η θλίψη στο βλέμμα και το δάκρυ των γυναικών πριν και μετά το χειρουργείο της μαστεκτομής, που βίωσα κατά τη διάρκεια της χειρουργικής ειδικότητας. Η σύνδεση που αισθανόμουν με τις γυναίκες με καρκίνο του μαστού γέννησαν την ανάγκη και την επιθυμία να τις βοηθήσω και να τις στηρίξω. Ο καρκίνος του μαστού είναι μία νόσος που προσβάλλει όχι μόνο τη σωματική υγεία, αλλά και την ψυχική υγεία μιας γυναίκας, καθώς η θεραπεία του αλλοιώνει την εικόνα του σώματός της. Για τον λόγο αυτό η ολιστική προσέγγιση των ασθενών μου αποτελεί το βασικό μου μέλημα.
Πόσο έχει αλλάξει η αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού τα τελευταία χρόνια;
Η αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού έχει αλλάξει δραματικά. Καταρχάς, η βελτίωση των προληπτικών και διαγνωστικών εξετάσεων συνετέλεσε ώστε η διάγνωση του καρκίνου να γίνεται σε πολύ πρώιμο στάδιο. Αυτό σημαίνει μικρότερες χειρουργικές επεμβάσεις, περισσότερες ογκεκτομές και ελάχιστες μαστεκτομές. Αλλά ακόμη και σε περιπτώσεις που η μαστεκτομή δεν μπορεί να αποφευχθεί, έχουν αναπτυχθεί ογκοπλαστικές και επανορθωτικές τεχνικές άμεσης αποκατάστασης του μαστού. Σήμερα, η γνώση του καρκίνου του μαστού είναι βαθύτερη. Γνωρίζουμε πως υπάρχουν διαφορετικά είδη με διαφορετικούς μηχανισμούς ανάπτυξης. Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε καρκίνου και έχουν δημιουργηθεί φάρμακα που στοχεύουν ακριβώς στον παράγοντα που τον δημιούργησε.
Ποιο είναι το πιο συχνό λάθος ή ο φόβος που συναντάτε στις ασθενείς;
Υπάρχουν γυναίκες με καρκίνο του μαστού, που από φόβο αρνούνται να τον αντιμετωπίσουν. Ψηλαφούν έναν όγκο στον μαστό τους, παρακολουθούν το σώμα τους να αλλάζει, αλλά αρνούνται να πάνε σε γιατρό, γιατί δεν μπορούν ψυχικά να αποδεχθούν τη διάγνωση ενός καρκίνου. Ο φόβος της διάγνωσης και η μη αποδοχή της νόσου είναι το μεγαλύτερο λάθος των ασθενών, γιατί έτσι στερούνται το όφελος της θεραπείας σε πρώιμο στάδιο, βάζοντας τη ζωή τους σε κίνδυνο.
Πώς μπορεί μια «θεραπευμένη ασθενής» να υπερκεράσει τον μεγάλο φόβο της επιστροφής του καρκίνου; Αλήθεια, πόσο συχνά συμβαίνει αυτό;
Η πιθανότητα υποτροπής ενός καρκίνου του μαστού μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου. Ο καρκίνος που έχει διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο έχει πιθανότητα υποτροπής 0%-10% στη δεκαετία. Παρόλο, όμως, που ο κίνδυνος της υποτροπής είναι ελάχιστος, οι γυναίκες πάντα ανησυχούν. Σε κάθε άνθρωπο που βίωσε τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου ο φόβος της υποτροπής πάντα θα υποβόσκει στην ψυχή του. Εδώ, ο ρόλος του θεράποντος γιατρού είναι πολύ σημαντικός. Η σχέση γιατρού – ασθενούς είναι σχέση ζωής. Βασίζεται στην κατανόηση, στην ειλικρίνεια, στην αμοιβαιότητα. Ο γιατρός είναι αυτός που πρέπει να στέκεται δίπλα στις αγωνίες των ασθενών του, να τους ενθαρρύνει και να τους μεταδίδει την αισιόδοξη προοπτική.
Ποιο είναι το μεγαλύτερο ψυχολογικό βάρος που κουβαλούν οι γυναίκες όταν ακούνε τη διάγνωση;
Το άγχος για τον κίνδυνο της ζωής τους. Η πρώτη αντίδραση αφορά το χρονικό όριο που τους δίνει η ασθένεια. Στο άκουσμα της λέξης καρκίνος ο κόσμος γύρω τους γκρεμίζεται. Η διάγνωση της νόσου δημιουργεί μία απότομη αλλαγή στις σταθερές της ζωής ενός ατόμου και προκαλεί αδυναμία ελέγχου των συναισθημάτων. Η επόμενη σκέψη σε μία νέα μητέρα είναι η ευθύνη απέναντι στη φροντίδα των παιδιών της, ενώ την κυριεύει η ανασφάλεια για το πώς η έκβαση της νόσου θα επηρεάσει τις υποχρεώσεις της απέναντι στην οικογένειά της.
Όταν βλέπετε γυναίκες να κλαίνε μπροστά σας τι συμβαίνει μέσα σας;
Το κλάμα είναι μία φυσική, υγιής και απαραίτητη αντίδραση. Δεν δηλώνει αδυναμία, αλλά λειτουργεί θεραπευτικά. Όπως κάθε γιατρός, όταν ανακοινώνω τη διάγνωση του καρκίνου βιώνω μεγάλο άγχος. Ως γυναίκα έχω βαθιά ενσυναίσθηση και αναγνωρίζω τις σκέψεις και τις φοβίες που δημιουργούνται στην ψυχή των ασθενών μου. Γι’ αυτό και το πρώτο πράγμα που τονίζω είναι ότι δεν κινδυνεύει η ζωή τους από τη νόσο αυτή.
Υπάρχει μία περίπτωση που σας έχει συγκινήσει ιδιαίτερα και σας έχει μείνει αξέχαστη;
Κάθε ασθενής έχει τη δική του πορεία, την προσωπική του ιστορία. Δίνει μάχη με την ασθένεια και με τους δαίμονες στην ψυχή του. Αμέτρητες είναι οι γυναίκες αγωνίστριες που με έχουν συγκινήσει. Καθεμία έχει το δικό της όνομα και ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου.
Τι σας έχει διδάξει η επαφή με γυναίκες που δίνουν μάχη για τη ζωή τους;
Μου διδάσκουν την ομορφιά και τη δύναμη της ζωής, που καλλιεργείται και «ανθίζει» ακόμα και στην ασθένεια. Πως η ασθένεια δίνει δύναμη να ξεπεράσουμε εμπόδια, φόβους, αγωνίες και να αναγεννηθούμε. Να βάλουμε στην άκρη τα μικρά και ασήμαντα και να κρατήσουμε τα σημαντικά, που μας κάνουν καλύτερους ανθρώπους και πιο ευτυχισμένους.
Τι σημαίνει για εσάς δύναμη;
Να κοιτάς μπροστά στη ζωή και να προχωράς μέσα από τις καταιγίδες. Όλα είναι μπροστά μας να τα ζήσουμε. Επιτυχίες, αποτυχίες, χαρές, λύπες, ανηφόρες, γκρεμοί. Οι εμπειρίες πρέπει να γίνονται τα όπλα μας για να συνεχίζουμε το ταξίδι.
Ποια συμβουλή θα δίνατε σε μία νέα γυναίκα που παλεύει με φόβο ή αμφιβολία;
Πρώτα από όλα να εμπιστεύεται τους γιατρούς της και να ακολουθεί τις οδηγίες τους. Να πιστέψει ότι θα ξεπεράσει τη νόσο και να απολαύσει το δώρο της υγείας που θα της προσφέρει η θεραπεία. Να μοιράζεται τις σκέψεις της με την οικογένεια και τους φίλους της. Να συμμετέχει σε ομάδες γυναικών που πέρασαν την περιπέτεια του καρκίνου του μαστού και την ξεπέρασαν. Να αγαπάει τον εαυτό της, να τον φροντίζει και να αποδέχεται το ενδιαφέρον και την αγάπη των ανθρώπων γύρω της. Είναι σημαντικό για κάθε γυναίκα να έχει δίπλα της τον κατάλληλο σύντροφο και καλούς φίλους, που θα είναι σύμμαχοι και συμπαραστάτες στα εύκολα και τα δύσκολα.
Πόσο δύσκολο είναι να χτίζει μία γυναίκα κύρος στην εργασία της σήμερα;
Εξαρτάται από τον τομέα στον οποίο εργάζεται και τον ανταγωνισμό που θα συναντήσει. Σε κάποια επαγγέλματα κυριαρχούν οι άνδρες και σε άλλα οι γυναίκες. Πιστεύω πως, ανεξάρτητα από το φύλο, το κύρος κτίζεται με τον χρόνο, με υπομονή και προσπάθεια. Απαραίτητα συστατικά είναι η γνώση, η αφοσίωση, η αγάπη και η αποτελεσματικότητα. Αυτά σε καθιστούν πετυχημένο στο εργασιακό σου περιβάλλον και σου προσδίδουν κύρος.
Πιστεύετε ότι ο ρόλος της γυναίκας στην κοινωνία έχει αλλάξει;
Η θέση της γυναίκας βρίσκεται σε μία εξελικτική διαδικασία. Στη δική μου γενιά χειραφετήθηκε υπηρετώντας διαφορετικούς απαιτητικούς ρόλους. Μητέρα, σύζυγος, νοικοκυρά, αλλά και επαγγελματίας με ωράρια εργασίας εξοντωτικά. Καθόλου ελεύθερος χρόνος για την ίδια. Σήμερα, όμως, βλέπω ότι πολλά νέα ζευγάρια μοιράζονται τις οικογενειακές υποχρεώσεις για να μπορούν και οι δύο να ακολουθούν την επαγγελματική τους καριέρα αλλά και να εξασφαλίζουν περισσότερο χρόνο για την κοινωνική τους ζωή και τα προσωπικά τους ενδιαφέροντα. Εξάλλου, η νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα στα ζευγάρια που αποκτούν παιδί να μοιράζονται τον χρόνο φροντίδας. Οπότε, αλλάζει παράλληλα και ο ρόλος του άνδρα. Απαιτείται χρόνος για να ισορροπήσει η μεταξύ τους σχέση και να φτάσουμε στην πλήρη ισότητα.
Ποιο μήνυμα θα θέλατε να αφήσετε σε μια γυναίκα που διαβάζει αυτή τη συνέντευξη σήμερα;
Κάθε μέρα μέσα από τη δουλειά μου συνομιλώ με δεκάδες γυναίκες. Καθεμία όμορφη, διαφορετική, με ξεχωριστή προσωπικότητα. Νοικοκυρές, επαγγελματίες, μάνες, αδελφές, σύζυγοι, πονεμένες, χαρούμενες. Όλες σημαντικές, γεμάτες φως, όνειρα και ελπίδα. Εμείς οι γυναίκες μπορούμε να καταφέρουμε τα πάντα. Να πετύχουμε τους στόχους μας, να υπερβούμε κάθε δυσκολία, αρκεί να έχουμε επιμονή, πίστη και εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μας.
Ως σύζυγος πρώην πρωθυπουργού βιώσατε έντονη δημοσιότητα. Υπάρχουν στιγμές που θα θέλατε να είχατε παραμείνει μακριά από τη δημοσιότητα; Έχετε νιώσει ποτέ αδικημένη από τον δημόσιο διάλογο;
Δεν θα ήταν δυνατόν να παραμείνω μακριά από τη δημοσιότητα. Ναι, στο πλαίσιο των πολιτικών πολώσεων, κάποιες φορές έχω αδικηθεί. Δεν με ενοχλεί, αντιλαμβάνομαι τους λόγους, το έχω αποδεχθεί. Δεν θα σταθώ, όμως, σε αυτό. Κρατώ μονάχα ότι εισπράττω μεγάλη και αληθινή αγάπη από τον κόσμο και ως σύζυγος του Κώστα Καραμανλή και ως γιατρός. Όλοι οι ασθενείς μου αλλά και οι άνθρωποι που συναντώ στον δρόμο αισθάνονται οικειότητα και ζεστασιά μαζί μου. Για αυτούς είμαι η Νατάσα.
Η δουλειά σας, όπως γνωρίζω, είναι πολύ απαιτητική. Πολλές ώρες ιατρείου και χειρουργείων με μεγάλη ευθύνη. Ποιο είναι το προσωπικό σας «καταφύγιο»;
Η οικογένειά μου. Όταν κουράζομαι, σκέφτομαι πότε θα γυρίσω στο σπίτι μου στη Ραφήνα να τους συναντήσω. Με ξεκουράζει η αγκαλιά και το χιούμορ του συζύγου μου, τα γέλια και τα πειράγματα της Αλίκης και του Αλέξανδρου, το νιαούρισμα και οι ζαβολιές της γατούλας μας. Αυτοί είναι το προσωπικό μου καταφύγιο.
Φωτογραφίες: Βαγγέλης Μασιάς