Flash Back: Ο ποδοσφαιριστής που προκάλεσε τον πρώτο πόλεμο Ρωσίας και Ουκρανίας

Ήταν 28 Ιουνίου του 1994 όταν ο Όλεγκ Σαλένκο για λογαριασμό της Ρωσίας σημείωνε ένα ρεκόρ σε Μουντιάλ που δύσκολα θα καταρριφτεί. Πέντε γκολ σε έναν αγώνα απέναντι σε μια ομάδα όχι« ότι κι ότι», αλλά στο Καμερούν που ήταν η έκπληξη της διοργάνωσης του 1990 στην Ιταλία.

Οι Ρώσοι σημείωσαν έξι τέρματα, ο Σαλένκο τα πέντε από αυτά κι ο Ροζέ Μιλά μείωσε σε ένα γκολ που μπήκε κι αυτό στα κατάστιχα της στατιστικής. Σε ηλικία 42 χρόνων και 39 ημερών έγινε ο μεγαλύτερος σε ηλικία σκόρερ της τελικής φάσης (στην κεντρική φωτογραφία οι δύο ρέκορντμεν πανηγυρίζουν αμέσως μετά το τέλος του αγώνα).

Διαβάστε ακόμη

MUNDIAL

Η τραγωδία του προπονητή της Γαλλίας πίσω από τις νίκες στο Μουντιάλ

Οι προπονητές και οι ποδοσφαιριστές που μετέχουν στις μεγάλες διοργανώσεις μοιάζουν με τους ηθοποιούς. Είναι υποχρεωμένοι να ανεβαίνουν στην σκηνή, να δίνουν τον καλύτερό…

Σήμερα το όνομα Σαλένκο το ξέρουν μόνο οι… ψαγμένοι των Μουντιάλ κι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία που είδαν τον αγώνα.

Μόνο που ο παίκτης έχει τη δική του ιστορία. Ήταν ο πρώτος που προκάλεσε διαμάχη σε εθνικό επίπεδο μεταξύ Ρώσων και Ουκρανών.

Γεννήθηκε το 1969 όταν υπήρχε η ΕΣΣΔ. Οι πολίτες της χώρας μετακινούνταν ελεύθερα μέσα στη χώρα, γνωρίζονταν, ερωτεύονταν και παντρεύονταν. Κάπως έτσι προέκυψε ο πατέρας Ουκρανός και η μητέρα Ρωσίδα. Ο Όλεγκ γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη που τότε λεγόταν Λένιγκραντ και αποτελεί μέρος της ρωσικής επικράτειας, την φυσική πρωτεύουσα των Ρώσων.

Εκεί έμαθε ποδόσφαιρο, εκεί σε ηλικία 16 χρόνων έκανε το ντεμπούτο του με την τοπική Ζενίτ, εκεί έγινε ίνδαλμα των οπαδών.

Το 1989 όμως έρχεται η Ντιναμό Κιέβου, χρυσώνει με ρούβλια την Ζενίτ και τον αποκτά.

Οι Ρώσοι νοιώθουν προδομένοι. Τα βάζουν με τους Ουκρανούς. Τότε δεν υπήρχαν σόσιαλ, αλλά υπήρχαν γήπεδα, υπήρχαν έντυπα και οι χαρακτηρισμοί γρήγορα ξεφεύγουν από τα στενά αθλητικά πλαίσια. Οι οπαδοί της Ζενίτ θυμούνται ότι οι Ρώσοι στην Ουκρανία υποφέρουν, ότι οι Ουκρανοί στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο πήγαν με τους Γερμανούς, γενικά αναπτύσσεται όλη η ρητορική που χρησιμοποιήθηκε και στη διάρκεια του πραγματικού πολέμου που συνεχίζεται σε ουκρανικό έδαφος.

Στον Σαλένκο οι προσδοκίες είναι μεγάλες, όσο και τα λεφτά που έδωσε η νέα του ομάδα. Δεν μπορεί να ανταποκριθεί. Η Ντινάμο είναι μια ομάδα φτιαγμένη σε άλλες βάσεις από την Ζενίτ.  Οι δύο πλευρές αποφασίζουν να χωρίσουν για να περιορίσουν τη ζημιά. Το 1992 πηγαίνει στην Αγγλία, κάνει προπονήσεις με την Τότεναμ παίζει και σε ένα φιλικό, βάζει δύο γκολ, αλλά άδεια εργασίας δεν μπορεί να πάρει αφού δεν καλύπτει όλα τα κριτήρια που απαιτούνται (συμμετοχές σε εθνική, εμπειρία κτλ).

Λίγο αργότερα προκύπτει η ισπανική Λογκρονιές. Η τύχη δεν του κάνει το χατίρι. Τραυματίζεται. Το ντεμπούτο του γίνεται μόλις στις 14 Φεβρουαρίου 1993.  Σε 16 αγώνες σκοράρει επτά φορές. Κάτι παραπάνω από καλά. Οι Ισπανοί τον είχαν δανεικό και προχωρούν στην απόκτησή του.

Στο μεταξύ προκύπτει το δίλημμα. Σε ποια εθνική θα παίξει; Συμμετέχει στον πρώτο αγώνα της Ουκρανίας, ένα φιλικό με την Ουγγαρία, αλλά τελικά αποφασίζει να παίξει με την Ρωσία που διεκδικεί με αξιώσεις την παρουσία της στο Μουντιάλ του 1994. Βρίσκεται σε έναν όμιλο όπου η ισχυρή Γιουγκοσλαβία αποκλείεται των αγώνων με απόφαση του ΟΗΕ λόγω του εμφυλίου. Ρωσία και Ελλάδα είναι τα φαβορί στον όμιλο. Το ταξίδι στην Αμερική είναι… σιγουράκι.

Μόνο που στο ποδόσφαιρο τίποτε δεν είναι σίγουρο. Η Ελλάδα παίρνει ισοπαλία (1-1) στη Μόσχα και νικά στο τελευταίο ματς στην Αθήνα (1-0 με γκολ του Μαχλά). Η Ρωσία προκρίνεται, αλλά ως δεύτερη πίσω από την αήττητη Ελλάδα.

Ο αγώνας αυτός έχει και μπόλικο παρασκήνιο. Οι Ρώσοι είναι ανάστατοι όχι μόνο επειδή διαιτητής του αγώνα ορίστηκε ο Ζαν Ντιραμπά από την Γκαμπόν κι όχι από κάποια ευρωπαϊκή χώρα. Διαμαρτύρονται ότι τέτοιες διαιτητικές ανταλλαγές μεταξύ συνομοσπονδιών μπορούν να γίνουν σε άλλα ματς κι όχι εκεί που κρίνεται η πρώτη θέση.

Μόνο που αυτό είναι το λιγότερο. Στην Ελλάδα πέρασε απαρατήρητο μέσα στους πανηγυρισμούς για την πρώτη πρόκριση σε τελική φάση του Μουντιάλ. Το ρωσικό ποδόσφαιρο συγκλονίζεται από τη λεγόμενη «επιστολή των 14».

Τι είναι αυτό; Στην Αθήνα 14 ποδοσφαιριστές της ρωσικής ομάδας στέλνουν γράμμα στην ομοσπονδία και ζητούν να αλλάξει ο προπονητής (ζητούσαν την επιστροφή του Ανατόλι Μπίσοβετς), να ρυθμιστεί το θέμα των πριμ, να βελτιωθεί η υλικοτεχνική υποδομή της ομάδας.

Ο Πάβελ Σαντρίν, ο προπονητής της ομάδας δεν είχε πολλές συμπάθειες. Οι περισσότεροι διεθνείς τον θεωρούσαν λίγο. Στον αγώνα με την Ελλάδα δεν τηρήθηκε η συμφωνία της ομοσπονδίας με την Reebok, οκτώ τουλάχιστον παίκτες να φορούν δικά της παπούτσια στον αγώνα. Ο πρόεδρος της ομοσπονδίας μπαίνει μετά το ματς στο ΟΑΚΑ στα αποδυτήρια και του λέει: «Με αυτήν την νοοτροπία δεν έχουμε καμιά δουλειά στην Αμερική». Και συνεχίζει:

«Δεν τηρήθηκε η συμφωνία με την Reebok, θα μας δώσει λιγότερα χρήματα και εσείς θα πάρετε μικρότερο πριμ για την πρόκριση στο Μουντιάλ».

Αυτό ήταν! Δέχεται επίθεση για τις στολές «Οι περισσότερες στολές ήταν ή για παιδιά ή για μπασκετμπολίστες. Δεν μας έκαναν…»

Οι διάλογοι γίνονται μπροστά στους δημοσιογράφους. Ακολουθεί η επιστολή, ο προπονητής μένει, αλλά η ομάδα πηγαίνει στην Αμερική βαθιά διχασμένη. Στην πορεία κάποιοι από τους ποδοσφαιριστές απέσυραν τις υπογραφές τους. Δημιουργήθηκε νέο μέτωπο μεταξύ των παικτών αυτή τη φορά.

Τα πέντε γκολ του Σαλένκο με το Καμερούν είναι σανίδα σωτηρίας που πιάστηκαν όλοι για να μην μιλήσουν για ντροπιαστικό αποκλεισμό στη φάση των ομίλων.

Παράλληλα ο Σαλένκο μοιράστηκε το «χρυσό παπούτσι» με τον Βούλγαρο Χρίστο Στόϊτσκοφ, αλλά παραμένει ακόμα και σήμερα ο μοναδικός παίκτης που αναδείχτηκε πρώτος σκόρερ, ενώ η ομάδα του δεν πέρασε στην επόμενη φάση! Είχε σημειώσει ένα ακόμα γκολ με πέναλτι σε βάρος της Σουηδίας.

Δυστυχώς, τα καλά τελειώνουν εδώ. Το 1995 πήγε στην Σκωτία, στη Ρέιντζετς με την προοπτική να παίξει στο Champions League. Δεν μένει πολύ. Διαρρήκτες μπαίνουν στο σπίτι του, η γυναίκα του περιμένει παιδί, φοβάται να μείνει εκεί και έχει απογοητευτεί από το χαμηλό επίπεδο του πρωταθλήματος. Πηγαίνει στην Τουρκία, στην Ινσταμπούλσπορ αρχίζουν τα προβλήματα με το γόνατο που τον πονά όλο και πιο συχνά. Στα 31 του εγκαταλείπει το ποδόσφαιρο.

Αποφάσισε να ζήσει στο Κίεβο. Τώρα πια τον θυμούνται σε κάθε Μουντιάλ, του ζητούν να μιλήσει για το ρεκόρ του, στη συνέχεια πέφτει ξανά στη λήθη…

Μόνη του ελπίδα να ακολουθήσει τα βήματά ο γιος του Ρομάν που κι αυτός στα 22 χρόνια του προσπαθεί να βρει τον ποδοσφαιρικό του δρόμο…

Άλλα γεγονότα στο Παγκόσμιο Κύπελλο στις 28 Ιουνίου

1950 (Βραζιλία): Στην 2η αγωνιστική του α’ ομίλου: Βραζιλία – Ελβετία 2-2, Γιουγκοσλαβία –  Μεξικό 4-1.

1958 (Σουηδία): Στον «μικρό τελικό» η Γαλλία νικά 6-3 την Δ. Γερμανία.

1982 (Ισπανία): Για την πρώτη αγωνιστική της β’ φάσης στον α’ όμιλο Πολωνία – Βέλγιο 3-0 και στον δ’ Γαλλία –  Αυστρία 1-0.

1986 (Μεξικό): Στον μικρό τελικό η Γαλλία νικά στην παράταση 4-2 το Βέλγιο.

1994 (ΗΠΑ): Ο Ρώσος Όλεγκ Σαλένκο σημειώνει πέντε γκολ στο 6-1 της ΕΣΣΔ με το Καμερούν σε αγώνα της 3ης αγωνιστικής στον β’ όμιλο. Η χώρας του όμως αποκλείεται καθώς περνούν Βραζιλία και Σουηδία μετά το 1-1 του μεταξύ τους αγώνα.  Από τον ε’ όμιλο την πρόκριση παίρνουν Μεξικό (1-1 με την Ιταλία) και Ιρλανδία (0-0 με την Νορβηγία).

1998 (Γαλλία): Στη φάση των «16» Γαλλία – Παραγουάη 1-0 στην παράταση (0-0 το 90λεπτο) και Δανία – Νιγηρία 4-1.

2010 (Νότια Αφρική): Η Ολλανδία προκρίνεται στους «8» της διοργάνωσης μετά το 2-1 με την Σλοβακία. Την ακολουθεί η Βραζιλία (3-0 την Χιλή).

2014 (Βραζιλία): Στον γύρο των «16»: Βραζιλία – Χιλή 1-1 Ι(πεν. 3-1), Κολομβία – Ουρουγουάη 2-0.

2018 (Ρωσία): Βέλγιο και Αγγλία προκρίνονται στους «16» από τον ζ’ όμιλο μετά τους αγώνες Αγγλία – Βέλγιο 0-1, Παναμάς – Τυνησία 1-2, ενώ από τον η’ μετά τα ματς Ιαπωνία – Πολωνία 0-1, Σενεγάλη – Κολομβία 0-1 προκρίθηκαν Κολομβία και Ιαπωνία)