«Αυτό που πρέπει να φοβάται ένας πολιτικός είναι η Ιστορία» λέει σήμερα στην «Espresso» ο πρώην υπουργός και νυν βουλευτής Φθιώτιδας της Ν.Δ. Γιάννης Οικονόμου. Σε μια εφ’ όλης της ύλης συζήτηση μαζί μας, ο πρώην υπουργός αποκαλύπτει τη δυσκολότερη στιγμή της πολιτικής του διαδρομής, που ήταν η νύχτα της τραγωδίας των Τεμπών, όπου ο ίδιος ως κυβερνητικός εκπρόσωπος έπρεπε να διαχειριστεί τις ώρες και τις ημέρες που ακολούθησαν το τραγικό δυστύχημα.
Της Βίβιαν Μπενέκου
Ο βουλευτής Φθιώτιδας, σε προσωπικό αλλά και πολιτικό τόνο, ανατρέχει στις πιο απαιτητικές στιγμές της δημόσιας διαδρομής του, από τη νύχτα της τραγωδίας των Τεμπών και το βάρος της ευθύνης, μέχρι τις αμφιβολίες που συνοδεύουν κάθε δύσκολη απόφαση, τις αντοχές απέναντι στην κριτική, τη σημασία της ιστορικής κρίσης, αλλά και τα πρόσωπα που τον κρατούν προσγειωμένο.
«Θέλω να είμαι στήριγμα για τον γιο μου, περήφανος για τη διαδρομή μου και παθιασμένος με τη ζωή». Έτσι φαντάζεται τη ζωή του, δέκα χρόνια μετά, ο Γιάννης Οικονόμου, που μεγάλωσε στη Λαμία και πέρασε τα καλοκαίρια του στο χωριό των γονιών του, το πανέμορφο Δαδί στην Αμφίκλεια.
Από τα υπουργικά έδρανα μέχρι τα έδρανα της Βουλής έχει διανύσει μια διαδρομή με θητεία σε καίρια κυβερνητικά πόστα.
«Μια κυβέρνηση με θητεία επτά χρόνων είναι αδύνατον να μην έχει κάνει λάθη. Λάθη δεν γίνονται, όταν δεν κάνεις τίποτε» λέει ο βουλευτής Φθιώτιδας, ο οποίος, στη συνέχεια, παραδέχεται ότι τον προβληματίζει το γεγονός πως «σε μια σειρά από ζητήματα, οι πολιτικές τους και οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που ψήφισαν δεν έχουν ακόμη την απόδοση που θα έπρεπε».
Παραδέχεται, επίσης, ότι, όντας υπουργός, υπήρξαν περιπτώσεις που μπορεί να είχε δεύτερες σκέψεις για τα θέματα που διαχειριζόταν.
Επιμένει ότι η κριτική δεν τον πτοεί, αλλά του δίνει την ευκαιρία βελτίωσης, και γι’ αυτό και είναι ευπρόσδεκτη, όπως χαρακτηριστικά λέει.
Τον κρατά «γειωμένο» ο οκτάχρονος γιος του, ο Δημήτρης και, τέλος, ο Γιάννης Οικονόμου μάς αποκαλύπτει ότι εάν δεν ήταν πολιτικός, θα ήταν γεωπόνος!
Φθιώτιδα: τι σημαίνει για εσάς;
Η Φθιώτιδα είναι ο τόπος των προγόνων μου και ο τόπος ο δικός μου. Στη Λαμία γεννήθηκα, πήγα σχολείο, εργάστηκα και δεν έχω πάψει να μένω σε αυτήν. Είναι ο τόπος που δημιουργήθηκαν δεσμοί και σφυρηλατήθηκαν σχέσεις που άντεξαν και στον χρόνο και στην απόσταση που μας έφερε η ζωή. Είναι οι μνήμες από το σχολείο και το φροντιστήριο, από τα σκαλοπάτια στην είσοδο του σπιτιού μου στην Καποδιστρίου, τα παιχνίδια στις γειτονιές της πόλης, τα κυριακάτικα μεσημέρια στο ξερό τότε γήπεδο παρακολουθώντας τη Λαμία στη Γ’ Εθνική. Είναι οι ημερήσιες οικογενειακές μας εκδρομές στα χωριά της Φθιώτιδας. Είναι οι διακοπές στα Καμένα Βούρλα και στο Δαδί. Είναι η παράδοση, η κουλτούρα και ο τρόπος ζωής ενός ολόκληρου κόσμου που μεγάλωσα μαζί του. Αυτό είναι που λέμε ρίζες. Οι ρίζες που καθορίζουν την ταυτότητά μου και την πολιτική μου πορεία. Οι αρχές και οι αξίες που με γαλούχησαν στην παιδική και τη νεανική μου ηλικία με εμπνέουν και με καθορίζουν. Έχω πλήρη συνείδηση ότι η διαδρομή μου είναι συνάρτηση όσων πήρα από την τοπική μου κοινωνία. Και επειδή πήρα, έχω χρέος να επιστρέψω, να δημιουργήσω περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους ανθρώπους από όσες έλαβα εγώ ως παιδί. Ο τόπος μας και ο λαός μας πήγαν μπροστά στηριγμένοι σε μια αρχή: η κάθε γενιά παραδίδει κάτι περισσότερο στην επόμενη. Και αυτό δεν πρέπει να το χάσουμε επ’ ουδενί.
Ποιο είναι το μεγαλύτερο λάθος που έχει κάνει η κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια;
Μια κυβέρνηση με θητεία επτά χρόνων είναι αδύνατον να μην έχει κάνει λάθη. Για να γίνω ακόμα πιο ειλικρινής, θα μπορούσε να μην έχει κάνει κανένα λάθος. Υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα είχαμε κάνει τίποτα. Αν δεν κάναμε τίποτα, δεν θα είχαμε κάνει κανένα λάθος. Στην πραγματικότητα, πρέπει κανείς να κοιτάζει το ισοζύγιο. Κάναμε πολλές και μεγάλες επιτυχίες, πολλές και μεγάλες μεταρρυθμίσεις, πολλές και μεγάλες τομές. Δίπλα σε όλα αυτά είχαμε λάθη και αστοχίες, που γενναία αναγνωρίσαμε. Αλλά το ισοζύγιο είναι θετικό και αυτό είναι επωφελές για τη χώρα. Ίσως το μεγαλύτερο λάθος μας να ήταν η πεποίθηση που κάποια στιγμή επικράτησε σε ορισμένους, ότι εφόσον δεν υπάρχει ισχυρή αντιπολίτευση, όλοι και όλα είναι διαχειρίσιμα. Η πεποίθηση αυτή αποδείχθηκε αφελής.
Αν αύριο είχατε την ευθύνη της οικονομικής πολιτικής, ποιο θα ήταν το πρώτο μέτρο που θα παίρνατε;
Για λόγους εθνικούς, θα ξεκινούσα ένα μεγάλο πρόγραμμα αναδιοργάνωσης του πρωτογενούς παραγωγικού τομέα. Στο νέο διεθνές περιβάλλον, όπου η ισχύς είναι το Α και το Ω, χρειάζεται άμεσα η Ελλάδα να έχει επάρκεια, με χρονολογική και αξιολογική σειρά, σε νερό, τροφές, ενέργεια, φάρμακα και όπλα. Και αυτά δεν μπορείς να τα έχεις χωρίς δυναμικό πρωτογενή τομέα. Μια χώρα που δεν έχει πρωτογενή τομέα και που βασίζεται σε εισαγωγές είναι φτερό στον άνεμο. Επιπλέον, μέσω της αναδιοργάνωσης του πρωτογενούς τομέα θα αναστήσουμε την ελληνική περιφέρεια, η οποία, δημογραφικά, σβήνει. Η Ελλάδα, με το να ακμάζει μόνο ο Βόρειος και ο Νότιος Τομέας Αθηνών, δεν πάει πουθενά.
Πιστεύετε ότι ο μέσος πολίτης ζει σήμερα καλύτερα απ’ ό,τι πριν από τέσσερα χρόνια; Η ακρίβεια παραμένει υψηλή. Πού απέτυχαν τα μέτρα που ελήφθησαν;
Ο μέσος πολίτης ζει με περισσότερη σιγουριά, καλύτερες αποδοχές, λιγότερους φόρους, μικρότερη γραφειοκρατία και περισσότερες δουλειές. Ζει σε μια χώρα που έχει σταθεροποιηθεί δημοσιονομικά. Σε μια χώρα που μπορεί να εξοπλίζεται αποτελεσματικά για να μην εγκλωβίζεται σε εκβιαστικά διλήμματα της τελευταίας στιγμής. Ζει σε μια χώρα όπου τα παιδιά της έχουν την επιλογή πρότυπων σχολείων στη δημόσια εκπαίδευση. Σε μια Ελλάδα που μπορούμε να συζητάμε θέματα και να παίρνουμε θέση για τον κόσμο που έρχεται, όπως είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη. Από την άλλη πλευρά, σίγουρα πρέπει να μας προβληματίσει το γεγονός ότι σε μια σειρά από ζητήματα οι πολιτικές μας και οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που ψηφίσαμε δεν έχουν ακόμη την απόδοση που περιμέναμε. Ένα μεγάλο ζήτημα, για παράδειγμα, είναι η ενέργεια, όπου, ενώ πλέον είμαστε από τους μεγαλύτερους παραγωγούς από ΑΠΕ, εξαιτίας του τρόπου λειτουργίας του χρηματιστηρίου ενέργειας σε επίπεδο Ε.Ε., νοικοκυριά και επιχειρήσεις δεν έχουν «εισπράξει» αντίστοιχα οφέλη. Άλλο παράδειγμα, περισσότερο πολύπλοκο, είναι η ακρίβεια. Εδώ δεν πρόκειται, όμως, για ελληνικό, αλλά για παγκόσμιο φαινόμενο. Και τα βασικά, τα δομικά της αίτια οφείλονται στην πανδημία του κορονοϊού, στους μεγάλους πολέμους και στην τεράστια οικονομική έκρηξη στην Ασία. Κοντά σε αυτά, κάποια διαρθρωτικά στοιχεία της ελληνικής οικονομίας μας καθιστούν και εμάς ιδιαίτερα ευάλωτους. Σε καμιά περίπτωση, όμως, δεν πρέπει να πετάξουμε λευκή πετσέτα. Και δεν το έχουμε κάνει.
Γιατί να εμπιστευτεί ξανά ο πολίτης την ίδια πολιτική συνταγή; Και πώς μπορεί να γεφυρωθεί το χάσμα εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και πολιτικού συστήματος;
Το μεγάλο διακύβευμα της πολιτικής σήμερα απορρέει από μια δύσκολη πραγματικότητα: να συνεχίσει η Ελλάδα σε θέση ενός κράτους που μειώνει την απόσταση από τις χώρες που αναπόφευκτα προηγούνται και να μην επιστρέψει στη θέση χώρας που καθυστερεί ή, ακόμα χειρότερα, ξανακυλά προς τα πίσω. Αυτό συνεπάγεται πειστική ηγεσία, πολυσυλλεκτική στρατηγική και διακριτό προγραμματικό στίγμα. Ταυτόχρονα συνεπάγεται μια στάση γειωμένη με την πραγματικότητα τόσο σε ό,τι αφορά την αγωνία οι πολιτικές μας να κάνουν τη ζωή των πολλών καλύτερη όσο και σε ζητήματα ύφους και πολιτικής αρχών.
Ποιο είναι το όραμά σας για την Ελλάδα του 2030;
Μια Ελλάδα που θα είναι ικανή να διαχειριστεί το χρέος της όταν λήξει η περίοδος χάριτος, μια Ελλάδα με ισχυρή πρωτογενή παραγωγή, μια Ελλάδα με ευκαιρίες για τους νέους, μια Ελλάδα με ευκολότερη καθημερινότητα, μια Ελλάδα με καλύτερη υγεία και συντάξεις. Μια Ελλάδα που θα μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά μας περισσότερα από όσα μας έδωσαν οι γονείς μας.
Ποια ήταν η πιο δύσκολη νύχτα σας ως κυβερνητικού εκπροσώπου ή ως υπουργού, και τι σκεφτόσασταν εκείνες τις ώρες;
Σαφώς η νύχτα της τραγωδίας των Τεμπών. Και όσα ακολούθησαν την επόμενη ημέρα στον τόπο του δυστυχήματος.
Υπήρξε ποτέ απόφαση που υπερασπιστήκατε δημόσια αλλά μέσα σας είχατε αμφιβολίες;
Σε επίπεδο προσωπικό υπήρξαν περιπτώσεις που μπορεί να είχα δεύτερες σκέψεις. Εκεί σταθμίζεις τα πράγματα. Αν οι αμφιβολίες είναι σε τέτοιο βαθμό που δεν δοκιμάζουν απλώς, αλλά ξεπερνούν τα όρια που ο καθένας μας έχει, ανάλογα με τον χαρακτήρα και τη συνείδησή του, τότε υπάρχει ζήτημα. Διαφορετικά, παρά τις επιφυλάξεις, οφείλεις να υπερασπιστείς την κυβέρνησή σου. Γιατί η πολιτική έχει χώρο για το «εμείς» και όχι για το «εγώ». Όταν εκπροσωπείς μια κυβέρνηση και κατ’ επέκταση μια παράταξη, δεν μπορεί να μην το μετράς αυτό.
Τι φοβάται περισσότερο ένας πολιτικός που δεν λέγεται ποτέ δημόσια;
Αυτό που πρέπει να φοβάται είναι την Ιστορία. Και για να μη φανεί ματαιόδοξο ή υπερφίαλο, αναφέρομαι στην ιστορική διάσταση σε κάθε κλίμακα. Αυτό το μεγάλο δικαστήριο είναι που σε προσηλώνει στο καθήκον σου και σε κρατά εντός πλαισίου. Αν δεν έχεις το βλέμμα σου στην ιστορική αποτίμηση, θα αποτύχεις οικτρά.
Τι σας κρατάει προσγειωμένο;
Προσγειωμένο με κρατάνε η οικογένειά μου και οι παιδικοί μου φίλοι. Οι κουβέντες με τον γιο μου. Αυτά, όχι πολλά είναι η αλήθεια, που κάνω για το σπίτι μας. Η παρέα με τους γονείς των συμμαθητών. Η παρέα της Λαμίας.
Πώς διαχειρίζεστε την πίεση και την κριτική;
Η δίκαιη και εύστοχη κριτική μού δίνει την ευκαιρία της βελτίωσης και είναι ευπρόσδεκτη. Ακόμα και η άδικη κριτική έχει μια χρησιμότητα, αφενός γιατί έως έναν βαθμό είναι, δυστυχώς θα πω, κομμάτι του πολιτικού παιχνιδιού και αφετέρου γιατί αποδεικνύει και αυτή πως υπάρχεις και ενεργείς. Από εκεί και πέρα, σε ό,τι με αφορά προσπαθώ να μην προσωποποιώ την πολιτική αντιπαράθεση, να τοποθετώ την τοξικότητα στη σφαίρα του ακαταλόγιστου, και φυσικά πιστεύω ότι η πολιτική κριτική και αντιπαράθεση δεν μπορεί και δεν πρέπει να οδηγεί σε δικαστικές απειλές και αντιπαραθέσεις.
Ποια αξία δεν θα διαπραγματευόσασταν ποτέ στην πολιτική;
Την αξιοπρέπειά μου.
Υπάρχει βιβλίο, τραγούδι ή ταινία που έχει επηρεάσει τη ζωή σας;
Θα σας απαντήσω για βιβλία, επειδή λατρεύω το διάβασμα. Κανονικός βιβλιοφάγος, οπότε δυσκολεύομαι πολύ να βρω μόνο ένα. Σίγουρα σε διάφορες φάσεις της ζωής μου με έχουν επηρεάσει τα βιβλία «Ανεμώλια» του Ισίδωρου Ζουργού, «Ο ιππότης με τη σκουριασμένη πανοπλία» του Ρόμπερτ Φίσερ, «Ενας σχεδόν τέλειος ένοχος» του Πασκάλ ΜπρΙκνέρ».
Πώς φαντάζεστε τον εαυτό σας σε 10 χρόνια;
Στήριγμα για τον γιο μου, προσηλωμένο στις αξίες και στις αρχές μου, περήφανο για τη διαδρομή μου, παθιασμένο με τη ζωή.
Αν δεν ήσασταν πολιτικός, τι θα κάνατε;
Εάν δεν ήμουν βουλευτής, θα ήμουν στη δουλειά και την επιστήμη μου ως γεωπόνος στον κλάδο των τροφίμων. Όμως η πολιτική από τα εφηβικά μου χρόνια ήταν πάντοτε κομμάτι της ζωής μου. Συνυπήρχε με τις σπουδές αλλά και με τη δουλειά μου. Άρα, όπως και να έρθουν τα πράγματα, θα παίζει πάντοτε ρόλο στη ζωή μου.