Μια σπουδαία πολιτιστική συμφωνία ολοκληρώθηκε σιωπηλά τη Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2025. Το πολύτιμο ιστορικό αρχείο του Κώστα Ταχτσή πέρασε και επίσημα στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας.
- Από τον Στέργιο Σαμαρτζή
Πρόκειται για μια αγορά-σταθμό, που διασφαλίζει πως το υλικό ενός από τους πιο εμβληματικούς και ανήσυχους Ελληνες συγγραφείς θα παραμείνει στη χώρα.
Το αρχείο του Κ. Ταχτσή (η ανεξιχνίαστη δολοφονία του δηλωμένου ομοφυλόφιλου συγγραφέα, που δεν είχε κρύψει ποτέ ότι εκδιδόταν, είχε συγκλονίσει το πανελλήνιο στα τέλη της δεκαετίας του 1980) βρισκόταν μέχρι πριν από λίγες ημέρες αποθηκευμένο στο σπίτι της τελευταίας εν ζωή απογόνου του, της αγαπημένης του ανιψιάς, Ελλης. Το υλικό έχει παραδοθεί στην Εθνική Βιβλιοθήκη και βρίσκεται ακόμη σε κούτες, ωστόσο η αγορά του ολοκληρώθηκε και η αντίστροφη μέτρηση για την αξιοποίησή του έχει ξεκινήσει.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της «Espresso», στις κούτες κρύβεται ένας ολόκληρος πνευματικός χάρτης της μεταπολεμικής Ελλάδας, η πλούσια αλληλογραφία του Κ. Ταχτσή με τον πνευματικό κόσμο, λογοτέχνες, καλλιτέχνες, πολιτικούς. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το γράμμα του Οδυσσέα Ελύτη στον Κ. Ταχτσή, τεκμήριο μιας βαθιάς λογοτεχνικής συνομιλίας.
Ακόμη πιο εκρηκτικό, το γράμμα του Γιώργου Σεφέρη που τον προτείνει στο Ιδρυμα Ford ως τον κορυφαίο Ελληνα λογοτέχνη της χρονιάς, ένα ντοκουμέντο που φωτίζει τη διεθνή ακτινοβολία και τη βαρύτητα του έργου του Κ. Ταχτσή.
Το αρχείο περιλαμβάνει επίσης άρθρα εφημερίδων που αναφέρονται στον ίδιο, σκιαγραφώντας τη δημόσια εικόνα του, τις αντιπαραθέσεις και τη διαδρομή ενός συγγραφέα που δεν χωρούσε σε στερεότυπα. Πρόκειται για υλικό ανεκτίμητης αξίας όχι μόνο για την τελευταία του απόγονο, αλλά και για το ευρύ κοινό, που θέλει να κατανοήσει την εποχή και τις εντάσεις της. Μάλιστα, η Εθνική Βιβλιοθήκη προγραμματίζει εκδηλώσεις και παρουσιάσεις γύρω από το έργο και τη ζωή του Κ. Ταχτσή, μόλις ολοκληρωθούν η ταξινόμηση και τεκμηρίωση του υλικού.
Η διαδρομή μέχρι την αγορά του αρχείου δεν ήταν εύκολη. Η ανιψιά του Κ. Ταχτσή προσπαθούσε να πουλήσει το αρχείο του από τον Μάιο του 2023, σε μια μακρά διαδικασία διαπραγματεύσεων. Το ενδιαφέρον μάλιστα ήταν έντονο και από το εξωτερικό, αφού το Πανεπιστήμιο Princeton φέρεται ότι το διεκδίκησε, όμως η απόγονος του σπουδαίου λογοτέχνη, Ελλη Ταχτσή, επέμενε πως έπρεπε να παραμείνει το αρχείο στην Ελλάδα. Τελικά, η Εθνική Βιβλιοθήκη επικράτησε, κερδίζοντας όχι απλώς ένα σύνολο εγγράφων, αλλά ένα κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας. Οι επόμενοι μήνες αναμένονται κρίσιμοι, καθώς το άνοιγμα των κουτιών υπόσχεται αποκαλύψεις, επαναναγνώσεις και ίσως αναθεωρήσεις.
Ενα είναι βέβαιο: ο Κώστας Ταχτσής μένει εδώ! Και, μαζί του, μένει ζωντανή μια εποχή που μιλούσε χωρίς φόβο.
Κώστας Ταχτσής: Μια ζωή κόντρα στο ρεύμα
Ο Κώστας Ταχτσής υπήρξε ένας από τους πιο ανατρεπτικούς Ελληνες πεζογράφους. Το εμβληματικό του μυθιστόρημα «Το τρίτο στεφάνι» θεωρείται μέχρι σήμερα ορόσημο της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Πρόκειται για ένα έργο «ποταμό», γεμάτο μνήμες και κοινωνικές εκρήξεις. Εγραψε επίσης ποίηση, διηγήματα, μεταφράσεις και κείμενα βαθιά πολιτικά και προσωπικά, πάντα κόντρα στο ρεύμα.
Δεν δίστασε να συγκρουστεί, να εκτεθεί, να πληρώσει το τίμημα της ελευθερίας του λόγου του. Δεν έκρυψε ποτέ πως ήταν ομοφυλόφιλος, ούτε ότι εκδιδόταν. Μάλιστα, γινόταν συχνά στόχος ξυλοδαρμού από τραβεστί στις «πιάτσες» τους, επειδή θεωρούσαν ότι τους έκλεβε τους πελάτες. «Η ερωτική ανορθοδοξία μου δεν ήταν προϊόν προδιάθεσης, αλλά αποτέλεσμα παραμόρφωσης» έλεγε.
Τον Αύγουστο του 1988 βρέθηκε νεκρός στο διαμέρισμά του στον Κολωνό, σε μια υπόθεση που «πάγωσε» τον πνευματικό κόσμο της χώρας. Ο Κ. Ταχτσής εντοπίστηκε από την αδελφή του στραγγαλισμένος και γυμνός, ξαπλωμένος στο κρεβάτι του, φορώντας μια ξανθιά γυναικεία περούκα και έχοντας βαμμένα κόκκινα τα νύχια του. Δίπλα του βρέθηκαν γυναικεία ρούχα, τα οποία πιθανότατα φορούσε πριν γδυθεί.
Ο ιατροδικαστής αποφάνθηκε ότι ο Κ. Ταχτσής είχε στραγγαλιστεί με τα χέρια, χωρίς να προβάλει καμία αντίσταση. Η τοξικολογική εξέταση έδειξε μεγάλη ποσότητα αλκοόλ. Η αδερφή του είχε πει πως η δολοφονία του σχετιζόταν με την αυτοβιογραφία που ετοίμαζε και θα περιελάμβανε αποκαλύψεις για πρόσωπα του κοσμικού κύκλου.
Ο θάνατός του αποδόθηκε σε εγκληματική ενέργεια, όμως η υπόθεση δεν διαλευκάνθηκε ποτέ πλήρως. Φήμες, σενάρια και σκιές σκέπασαν το τέλος ενός συγγραφέα που είχε το θάρρος να μιλά δημόσια για όσα οι άλλοι ψιθύριζαν. Ο θάνατός του μετατράπηκε σε αστικό μύθο και η ζωή του σε αντικείμενο ατελείωτων συζητήσεων, ακριβώς όπως και το έργο του.