Υστερα από δέκα χρόνια, το Αστεροσκοπείο Πεντέλης θέτει ξανά σε λειτουργία το Newall.
Μπορεί να μην είναι το μεγαλύτερο ούτε και το πιο σύγχρονο… Ωστόσο είναι πανέμορφο, κουβαλάει τεράστια ιστορία και συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη της αστρονομίας στην Ελλάδα. Ο λόγος για το τηλεσκόπιο Newall του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, που ύστερα από δέκα χρόνια αδράνειας μπαίνει ξανά σε πλήρη λειτουργία.
Το ιστορικό τηλεσκόπιο φιλοξενείται εδώ και 54 χρόνια στις εγκαταστάσεις του Αστρονομικού Σταθμού Πεντέλης. Την τελευταία δεκαετία ήταν εκτός λειτουργίας εξαιτίας προβλημάτων τόσο στον μηχανισμό του και τον θόλο που τον περιβάλλει όσο και στο κτίριο του Κέντρου Επισκεπτών του σταθμού. Ετσι, το 2012 η διοίκηση του Αστεροσκοπείου ξεκίνησε εργασίες επισκευών του τηλεσκοπίου και του κτιρίου. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν πριν από δύο περίπου μήνες και πλέον το ιστορικό Newall λειτουργεί πλήρως για εκπαιδευτικούς σκοπούς. «Ηταν θέμα προτεραιότητας για εμάς να μπει ξανά το τηλεσκόπιο στη “μάχη” της παρατήρησης» δηλώνει με ικανοποίηση ο πρόεδρος του Αστεροσκοπείου Κανάρης Τσίγκανος.
Η ιστορία του αστεροσκοπείου Newall είναι αρκετά περιπετειώδης. Κατ’ αρχάς οφείλει το όνομά του στον Σκωτσέζο μηχανικό και ερασιτέχνη αστρονόμο Robert Stirling Newall (1812-1889), που χρηματοδότησε την κατασκευή του και το χρησιμοποίησε επί σειρά ετών για τις δικές του αστρονομικές παρατηρήσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι ήταν το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο του 19ου αιώνα, με διάμετρο φακού 62,5 εκατοστά. Το 1891, δύο χρόνια μετά τον θάνατό του, το τηλεσκόπιο πέρασε στην κατοχή του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, όπου χρησιμοποιήθηκε για πλήθος σημαντικών αστρονομικών ανακαλύψεων. Το 1955 το βρετανικό πανεπιστήμιο δωρίζει το τηλεσκόπιο στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και η ελληνική κυβέρνηση χρηματοδοτεί την κατασκευή του απαραίτητου θόλου, διαμέτρου 14 μέτρων, αλλά και την αγορά επιστημονικών οργάνων για αστροφυσικές παρατηρήσεις, όπως φωτογραφική κάμερα, φασματογράφο κλπ. Τελικά το Newall εγκαθίσταται στην Πεντέλη το 1959 και έκτοτε η χρήση του εισάγει ουσιαστικά τους Ελληνες αστρονόμους στην επιστήμη της παρατηρησιακής αστροφυσικής.
Με αφορμή την πλήρη επαναλειτουργία του, διαπρεπείς επιστήμονες θα μιλήσουν για την προσφορά του ιστορικού τηλεσκοπίου στην αστρονομία σε ειδική εκδήλωση που πραγματοποιείται αύριο το βράδυ στο Αστεροσκοπείο Πεντέλης.