Ανήσυχοι γονείς και επιστήμονες από τον τραγικό θάνατο του 4χρονου αγοριού από τη Θάσο, που εξέπνευσε τα ξημερώματα της Δευτέρας στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης έπειτα από 48ωρη λοίμωξη από στρεπτόκοκκο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), ένας σημαντικός αριθμός συμπολιτών μας έχει προσβληθεί ή ακόμα και έχει χάσει τη ζωή του από τον διεισδυτικό στρεπτόκοκκο τύπου Α (iGAS) μέσα σε έναν χρόνο. Συγκεκριμένα, έχει καταγραφεί ότι από την 1/1/2023 έως τις 4/1/2024 87 άνθρωποι προσβλήθηκαν από το βακτήριο, εκ των οποίων 39 ενήλικες και 48 παιδιά κάτω των 10 ετών. Κατά το ίδιο διάστημα τα θανατηφόρα περιστατικά ήταν συνολικά 21, εκ των οποίων 9 παιδιά και 12 ενήλικες, χωρίς ωστόσο να έχει καταγραφεί ο τελευταίος θάνατος, αυτός του 4χρονου από τη Θάσο.
Όπως αναφέρει ο ΕΟΔΥ με αφορμή την αύξηση των κρουσμάτων στρεπτόκοκκου, οι υγειονομικές Αρχές της χώρας εδώ και μήνες βρίσκονται σε μέγιστη ετοιμότητα, ενώ έχουν καταφέρει να ανιχνεύσουν το συγκεκριμένο στέλεχος που κυκλοφορεί στην Ελλάδα, με το νόσημα να καταγράφεται πλέον συστηματικά σε εβδομαδιαία αναφορά. Μάλιστα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, αρκετά συχνά αποστέλλονται αναλυτικές οδηγίες στους γιατρούς για την έγκαιρη διάγνωση του νοσήματος, ώστε να χορηγούνται αμέσως αντιβιοτικά, που ωστόσο δεν μπορούν να αναστείλουν την κεραυνοβόλο μορφή της νόσου σε όλες τις περιπτώσεις.
Αξίζει, βέβαια, να σημειωθεί ότι η πλειονότητα των κρουσμάτων του στρεπτόκοκκου είναι ιάσιμη, εφόσον χορηγηθούν άμεσα αντιβιοτικά στους ασθενείς. Σε περίπτωση όμως που αργήσει η θεραπεία, μπορεί να παραχθεί τοξίνη, η οποία κυκλοφορεί στο αίμα και οδηγεί σε σηψαιμικό σοκ και σηπτική καταπληξία, επιφέροντας τελικά τον θάνατο.
Ωστόσο, σε περιπτώσεις «αστραπιαίας» νόσησης, όπως αυτή από την οποία κατέληξε ο 4χρονος από τη Θάσο, αλλά και ο 8χρονος που έχασε τη ζωή του στις 20 Δεκεμβρίου στο Νοσοκομείο «Αγλαΐα Κυριακού», ακόμα και η έγκαιρη χορήγηση αντιβιοτικών ενδέχεται να μη βοηθήσει την κατάσταση. Για τον λόγο αυτόν και επειδή δεν υπάρχει εμβόλιο για την πρόληψη του στρεπτόκοκκου τύπου Α΄, θεωρείται απαραίτητη η αξιοποίηση του διαγνωστικού strep test από τους γιατρούς.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του ο καθηγητής Παιδιατρικής, εντατικολόγος και διευθυντής της ΜΕΘ Παίδων «Αγία Σοφία» επί σειρά δεκαετιών Τάσος Χατζής είχε δηλώσει ότι η τελευταία έξαρση του στρεπτόκοκκου ξυπνά οδυνηρές μνήμες από παλαιότερες εποχές, χαρακτηρίζοντάς τη «νέα μηνιγγίτιδα»: «Αυτή η ιστορία τώρα με τον στρεπτόκοκκο μου θυμίζει τις φοβερές μηνιγγίτιδες προ 20ετίας με τον μηνιγγιτιδόκοκκο C πριν βρεθεί το εμβόλιο, όταν πραγματικά ήταν τόσο ραγδαία η εξέλιξη των περιστατικών. Και το παράδοξο ήταν ότι μπορούσες να έχεις στην ίδια οικογένεια ένα παιδάκι το οποίο κόλλησε και κατέληξε μέσα σε λίγες ώρες και να έχεις επίσης ένα ή δύο ή τρία άλλα παιδιά στο ίδιο σπίτι τα οποία ούτε καν κόλλησαν. Ή ήταν φορείς. Αυτό παραμένει ένα μυστήριο, πως κάποιοι οργανισμοί είναι τόσο ευάλωτοι» είχε πει ο γιατρός.
Σε περίπτωση που οι γονείς αντιληφθούν μόλυνση από στρεπτόκοκκο, με συμπτώματα όπως επίμονο πονόλαιμο και υψηλό πυρετό, οι ειδικοί προειδοποιούν να μην αφήνονται στις δικές τους εκτιμήσεις, αλλά να ζητούν έγκαιρα τη γνώμη του παιδιάτρου τους. Ωστόσο, τονίζουν ότι το strep test θα πρέπει να γίνεται από έμπειρο επαγγελματία υγείας και όχι από τους ίδιους τους γονείς, διότι πρόκειται για τεστ υψηλής ευαισθησίας που πρέπει να το χειρίζεται ειδικός με προσοχή, ώστε να μην προκύπτουν τα λάθος αποτελέσματα.
Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του ΕΟΔΥ, υπάρχει διαφορά μεταξύ του στρεπτόκοκκου τύπου Α΄ και του διεισδυτικού στρεπτόκοκκου, με τον δεύτερο να είναι πιο επικίνδυνος. Συγκεκριμένα, ο στρεπτόκοκκος της ομάδας Α΄ είναι ένα κοινό βακτήριο που μπορεί να φέρουμε στον λαιμό και στο δέρμα μας, χωρίς ωστόσο να εμφανίζουμε συμπτώματα λοίμωξης. Σε ορισμένες όμως περιπτώσεις το βακτήριο αυτό ενδέχεται να προκαλέσει λοίμωξη, ήπια ή και πιο σοβαρή, με τις πιο σοβαρές λοιμώξεις να προέρχονται από τον διεισδυτικό στρεπτόκοκκο, που μεταφέρεται με το αίμα σε ζωτικά μέρη του σώματος, όπως οι πνεύμονες.
Τα συμπτώματα και οι τρόποι μετάδοσης
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, ο στρεπτόκοκκος τύπου Α΄ μεταδίδεται μέσω στενής επαφής με ένα μολυσμένο άτομο, μέσω του βήχα και του φτερνίσματος ή από μια πληγή, με κάποιους ανθρώπους να φέρουν το βακτήριο χωρίς να νοσούν. Τονίζεται δε ότι ο κίνδυνος της εξάπλωσης του βακτηρίου είναι πολύ μεγαλύτερος όταν ένα άτομο έχει συμπτώματα, με τον στρεπτόκοκκο της ομάδας Α΄ να προκαλεί λοιμώξεις στο δέρμα, στους μαλακούς ιστούς και στην αναπνευστική οδό, καθώς και να είναι υπεύθυνος για λοιμώξεις όπως αμυγδαλίτιδα, φαρυγγίτιδα, οστρακιά και μολυσματικό κηρίο, μεταξύ άλλων. Ωστόσο, οι λοιμώξεις αυτές σπάνια εξελίσσονται σε σοβαρές, με τα συμπτώματα να υποχωρούν με τη λήψη κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής.
Από την άλλη, ο διεισδυτικός στρεπτόκοκκος μπορεί να μεταδοθεί όταν ένα άτομο έχει ανοιχτά τραύματα που επιτρέπουν στα βακτήρια να εισέλθουν στον ιστό, από βλάβες στην αναπνευστική οδό έπειτα από κάποιο ιογενές νόσημα ή σε άτομο που έχει μειωμένη ανοσία σε κάποια λοίμωξη λόγω υποκείμενου νοσήματος ή φαρμακευτικής αγωγής.
Σε κάθε περίπτωση, οι λοιμώξεις από στρεπτόκοκκο μπορεί να προκαλέσουν διάφορα συμπτώματα, όπως πονόλαιμος, πυρετός, ρίγη και μυϊκοί πόνοι. Τονίζεται, ωστόσο, ότι οι γονείς θα πρέπει να απευθυνθούν σε γιατρό όταν τα συμπτώματα δεν παρουσιάζουν βελτίωση, το παιδί τρώει λιγότερο από το κανονικό, είναι αφυδατωμένο, φαίνεται πολύ κουρασμένο ή ευερέθιστο, καθώς και αν πρόκειται για μωρό κάτω των 3 μηνών και έχει θερμοκρασία 38℃ ή είναι μεγαλύτερο από 3 μηνών και έχει θερμοκρασία 39℃ ή υψηλότερη.
Τέλος, ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει ότι η καλή υγιεινή των χεριών και η τήρηση των μέτρων ατομικής προστασίας είναι ιδιαίτερα σημαντικές προκειμένου να σταματήσει η εξάπλωση του παθογόνου και ότι, μαθαίνοντας το παιδί να πλένει σωστά τα χέρια του με σαπούνι και ζεστό νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα, να χρησιμοποιεί χαρτομάντιλο για τον βήχα και το φτάρνισμα και να μένει μακριά από τους άλλους όταν αισθάνεται αδιαθεσία, μπορεί να μειώσει αισθητά τον κίνδυνο μετάδοσης και νόσησης.