Τι δείχνουν τα στοιχεία της Πυροσβεστικής για το 2025 σχετικά με τους ελέγχους πυρασφάλειας σε χώρους όπου συναθροίζεται πολύς κόσμος.
Από τον Στέργιο Σαμαρτζή
Ο αντιστράτηγος ε.α. του Π.Σ. Στέφανος Σπανέας μιλάει στην «Espresso» και τονίζει ότι η πρόληψη είναι το ισχυρότερο «όπλο» απέναντι στη φωτιά.
Η φωτιά που ξέσπασε σε κλαμπ στο Κραν Μοντάνα της Ελβετίας δεν ήταν απλώς ακόμα μία διεθνής τραγωδία. Ήταν μια ωμή υπενθύμιση του πόσο γρήγορα η ανεμελιά μπορεί να μετατραπεί σε εφιάλτη, όταν η πυρασφάλεια μένει στα χαρτιά. Το υπόγειο κλαμπ ήταν γεμάτο νέους ανθρώπους που διασκέδαζαν χωρίς να περνά από το μυαλό τους η πύρινη κόλαση που θα ακολουθούσε.
Στην Ελλάδα, μια χώρα που κάθε καλοκαίρι δοκιμάζεται από τις φωτιές, η συζήτηση για την πυρασφάλεια επανέρχεται συνήθως μόνο έπειτα από τραγωδίες. Κέντρα διασκέδασης, χώροι εκδηλώσεων, ξενοδοχεία, αθλητικές εγκαταστάσεις, δομές φιλοξενίας, χώροι συνάθροισης κοινού, μεσαίου και υψηλού κινδύνου, όλα λειτουργούν καθημερινά με εκατοντάδες ή και χιλιάδες ανθρώπους στο εσωτερικό τους. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ένα: Πόσο έτοιμοι είναι αν «χτυπήσει» η φωτιά;
Τα στοιχεία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας για το 2025 που φέρνει στο φως η «Espresso» δείχνουν ότι τελικά οι έλεγχοι είναι περιορισμένοι. Μέσα σε έναν χρόνο πραγματοποιήθηκαν πανελλαδικά μόνο 1.180 έλεγχοι σε χώρους συνάθροισης κοινού, μεσαίου και υψηλού επιπέδου κινδύνου, είτε στο πλαίσιο τακτικών ελέγχων είτε έπειτα από καταγγελίες.
Οι έλεγχοι αυτοί αποκάλυψαν ότι η εικόνα δεν είναι πάντα καθησυχαστική. Εκατόν δέκα τέσσερα διοικητικά πρόστιμα επιβλήθηκαν για παραβάσεις της νομοθεσίας πυρασφάλειας, με το συνολικό χρηματικό ποσό να αγγίζει τα 246.943,51 ευρώ. Αριθμοί που από μόνοι τους λένε μια ιστορία. Μια ιστορία ελλείψεων και παραλείψεων.
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία επιχειρεί να προλάβει τα χειρότερα προτού αυτά γραφτούν με μαύρα γράμματα στα πρωτοσέλιδα. Ο αντιστράτηγος ε.α. του Πυροσβεστικού Σώματος Στέφανος Σπανέας, μιλώντας στην «Espresso», εξηγεί τη φιλοσοφία και τη στόχευση των ελέγχων, τι ακριβώς εξετάζεται στους χώρους υψηλού κινδύνου και γιατί, όπως τονίζει, η πρόληψη είναι το ισχυρότερο «όπλο» απέναντι στη φωτιά.
«Το επίπεδο προληπτικής προστασίας πυρασφάλειας στην Ελλάδα είναι σε πολύ υψηλό επίπεδο και ακολουθούνται διεθνή πρότυπα. Η πυροπροστασία χωρίζεται σε δύο τομείς, στην παθητική και την ενεργητική. Η παθητική πυροπροστασία αποσκοπεί αφενός στην έγκαιρη απομάκρυνση των ατόμων σε περίπτωση πυρκαγιάς, μέσω κατάλληλων εξόδων κινδύνου, και αφετέρου να μην επεκτείνεται η πυρκαγιά και να παραμένει στο κτίριο από όπου ξεκίνησε.
Η ενεργητική πυροπροστασία προϋποθέτει να υπάρχουν οπωσδήποτε φορητοί πυροσβεστήρες και κατά περίπτωση πυρανίχνευση, αυτόματο δίκτυο καταιονισμού ύδατος και μόνιμες πυροσβεστικές φωλιές. Επίσης τα μέτρα εστιάζονται στα μαγειρεία, αν δηλαδή εκτός από ηλεκτρική ενέργεια χρησιμοποιείται φυσικό αέριο ή υγραέριο, εκεί τα μέτρα είναι πιο αυστηρά.
Τα προληπτικά μέτρα όμως είναι πιο σημαντικά. Απαγορεύεται η χρήση πυρός ή οποιουδήποτε άλλου εύφλεκτου υλικού και είναι απαραίτητο να μένουν οι έξοδοι κινδύνου ανεμπόδιστες. Στον κανονισμό δεν υπάρχει σαφήνεια για τα κεριά στα τραπέζια, αλλά τα κεράκια και τα βεγγαλικά στις τούρτες απαγορεύονται αυστηρώς. Επίσης απαγορεύεται ρητά πλέον η λειτουργία υπόγειων χώρων ως σημείο συνάθροισης κοινού».
Τι δείχνουν στην πράξη οι έλεγχοι του 2025 και ποιες είναι οι πιο συχνές παραλείψεις που εντοπίζονται στους χώρους συνάθροισης κοινού;
«Συνήθως κόβονται πρόστιμα για υπέρβαση του επιτρεπόμενου πληθυσμού στον χώρο, ενώ σχετικά με την πυρασφάλεια συνήθως δεν είναι συντηρημένα τα δίκτυα πυρανίχνευσης ή το υδροδοτικό δίκτυο έχει ελλείψεις. Αν κάποιο μέτρο δεν έχει καν εγκατασταθεί, εκεί υπάρχουν αυστηρές ποινές για τον καταστηματάρχη και κοινοποιείται στον εισαγγελέα η παράβαση, είναι σοβαρές οι συνέπειες.
Στην Ελλάδα μεταξύ Μαΐου και Σεπτεμβρίου οι περισσότεροι χώροι συνάθροισης κοινού κατά βάση λειτουργούν σε υπαίθριους χώρους, εκεί μειώνεται ο κίνδυνος πυρκαγιάς, όμως κι εκεί πρέπει να υπάρχουν μέτρα ασφαλείας. Στα μεγάλα κέντρα διασκέδασης και στα κινηματοθέατρα κάνει ελέγχους το Συμβούλιο Δημοσίων Θεαμάτων, που είναι επταμελές όργανο, στο οποίο συμμετέχουν ο πρόεδρος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και ο δήμος».
Η φωτιά στο Κραν Μοντάνα μπορεί να ξέσπασε εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, όμως το μήνυμά της είναι εκκωφαντικό και αφορά άμεσα και την Ελλάδα. Οι έλεγχοι, τα πρόστιμα και οι κανονισμοί δεν είναι γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, αλλά ζήτημα ζωής και θανάτου.
Το στοίχημα για την Πυροσβεστική αλλά και για τους ίδιους τους επιχειρηματίες είναι ένα: να μη χρειαστεί ποτέ να μάθουμε πόσο κοστίζει η αμέλεια μέσα από τις στάχτες μιας τραγωδίας.
Όταν το Παγκράτι (τον Νοέμβριο του 2024) κόντεψε να γίνει Κραν Μοντάνα
Ήταν 24 Νοεμβρίου του 2024 όταν η Ελλάδα βρέθηκε ένα βήμα πριν από μια δυνάμει τραγωδία που θα μπορούσε να θυμίζει εφιαλτικά όσα εκτυλίχθηκαν στο Κραν Μοντάνα.
Σε γνωστό μπαρ στο Παγκράτι η διασκέδαση μετατράπηκε σε εφιάλτη μέσα σε δευτερόλεπτα. Καθώς ο σερβιτόρος του καταστήματος μετέφερε μια τούρτα γενεθλίων με αναμμένα κεριά σε παρέα θαμώνων, η φλόγα των κεριών άγγιξε τον στολισμό της οροφής.
Τότε η φωτιά εξαπλώθηκε ακαριαία. Ο χώρος γέμισε με καπνό. Οι φωνές κάλυψαν τη μουσική. Ο πανικός πήρε τη θέση της διασκέδασης. Άνθρωποι έτρεχαν προς κάθε κατεύθυνση αναζητώντας έξοδο, άλλοι σπρώχνονταν, άλλοι πάγωναν από τον φόβο.
Κάποιοι, σε κατάσταση απόγνωσης, έσπασαν τις τζαμαρίες για να μπορέσουν να βγουν έξω και να σωθούν. Σαν να μην έφτανε η φωτιά, βραχυκύκλωσαν τα χριστουγεννιάτικα λαμπάκια, προκαλώντας έκρηξη. Τα τζάμια του καταστήματος έσπασαν, ενώ κομμάτια γυαλιού εκσφενδονίστηκαν στον χώρο. Έξι άτομα τραυματίστηκαν ελαφρά.
Για την υπόθεση ασκήθηκε ποινική δίωξη σε βαθμό πλημμελήματος σε βάρος του σερβιτόρου του καταστήματος, με την κατηγορία του εμπρησμού από αμέλεια. Μια κατηγορία που, αν τα πράγματα είχαν εξελιχθεί λίγο διαφορετικά, θα βάραινε πολύ περισσότερο.