Ο αέρας στον Ισθμό της Κορίνθου δεν μοιάζει με κανέναν άλλον. «Σφυρίζει» ανάμεσα στα κάγκελα της γέφυρας, ανεβαίνει από τα τοιχώματα του καναλιού και χτυπάει το πρόσωπο με μια δύναμη που σε κάνει ασυναίσθητα να κρατηθείς πιο σφιχτά. Κάτω, 75 μέτρα χαμηλότερα, το νερό μοιάζει ακίνητο. Σχεδόν ήρεμο. Κι όμως, αρκεί να σταθείς λίγα δευτερόλεπτα πάνω από το κενό για να νιώσεις έναν περίεργο ίλιγγο, που δύσκολα περιγράφεται με λέξεις.
Είναι φόβος; Είναι δέος; Είναι η αίσθηση ότι στέκεσαι σε ένα σημείο όπου η ζωή και ο θάνατος χωρίζονται από μία μόνο κίνηση; Φτάσαμε στη γέφυρα του Ισθμού νωρίς το πρωί. Τα πρώτα αυτοκίνητα περνούσαν βιαστικά προς την Πελοπόννησο και τα τουριστικά λεωφορεία σταματούσαν για λίγες φωτογραφίες. Για τους περισσότερους ο Ισθμός είναι ένα αξιοθέατο. Μια καρτ ποστάλ της Ελλάδας. Ενα σημείο που εντυπωσιάζει με την ομορφιά και το απόλυτο γεωγραφικό του παράδοξο.
Για άλλους, όμως, είναι κάτι πολύ διαφορετικό. Τις τελευταίες ημέρες η γέφυρα βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο, μετά τα δύο περιστατικά με ανήλικες. Ο λόγος για τη 17χρονη που βρέθηκε νεκρή και τη 15χρονη που εντοπίστηκε ζωντανή – κάτω από συνθήκες που ακόμα ερευνώνται.
Στη δεύτερη περίπτωση οι Αρχές αφήνουν ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα. Το μόνο βέβαιο είναι ότι δύο κορίτσια βρέθηκαν μέσα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα στο ίδιο σημείο. Κι αυτό αρκεί για να «παγώσει» την ατμόσφαιρα.
Καθώς περπατάς πάνω στη γέφυρα, καταλαβαίνεις γιατί αυτό το μέρος έχει αποκτήσει σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Δεν είναι μόνο το ύψος. Είναι το απόλυτο κενό που ανοίγεται κάτω από τα πόδια σου. Είναι το γεγονός πως από εκεί πάνω όλα μοιάζουν μικρά: Τα καράβια, οι άνθρωποι, η ίδια η ζωή.
«Αν κοιτάξεις πολλή ώρα κάτω, σε τραβάει» μας λέει ένας εργαζόμενος σε κατάστημα της περιοχής, που βρίσκεται σχεδόν καθημερινά στη γέφυρα εδώ και χρόνια. «Δεν ξέρω πώς να στο εξηγήσω. Είναι σαν να σε υπνωτίζει το σημείο».
Οι άνθρωποι γύρω από τον Ισθμό έχουν όλοι μια ιστορία να αφηγηθούν. Συνήθως δυσάρεστη. Στο μικρό περίπτερο δίπλα στη γέφυρα οι κουβέντες σταματούν για λίγα δευτερόλεπτα, όταν η συζήτηση πηγαίνει στις αυτοκτονίες. Οι παλιοί θυμούνται πρόσωπα, ώρες, εποχές. Θυμούνται σειρήνες μέσα στη νύχτα και φακούς να ψάχνουν στο νερό. «Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη γυναίκα που έπεσε μαζί με το παιδί της» λέει ένας από τους ανθρώπους που δουλεύουν χρόνια στην περιοχή. «Επειτα για εβδομάδες δεν μπορούσαμε να κοιμηθούμε».
Λίγο πιο πέρα άλλος εργαζόμενος θυμάται τον υπάλληλο πρακτορείου που, σύμφωνα με όσα έμαθαν αργότερα, είχε παίξει όλες τις εισπράξεις της ημέρας στο ΚΙΝΟ. Οταν κατάλαβε τι είχε συμβεί, ήρθε στον Ισθμό. «Το αμάξι του το βρήκαν παρκαρισμένο εδώ πάνω» λέει χαμηλόφωνα. «Αυτές τις ιστορίες δεν τις ξεχνάς ποτέ» λέει.
Κάποιοι αποφεύγουν να μιλούν. Αλλοι κοιτούν απλώς προς τη γέφυρα και αλλάζουν θέμα. Είναι σαν ο Ισθμός να κουβαλά μια βαριά σιωπή, που κανείς δεν θέλει πραγματικά να σπάσει. Κι όμως, μέσα σε όλες αυτές τις σκοτεινές ιστορίες, υπάρχουν και κάποιες που μοιάζουν σχεδόν με θαύμα.
Άνθρωποι που σώθηκαν κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή. Που κάποιος τούς πρόλαβε λίγα δευτερόλεπτα προτού περάσουν τα κάγκελα. Που άλλαξαν γνώμη στον… αέρα. Που βγήκαν ζωντανοί από μια πτώση η οποία κανονικά δεν αφήνει περιθώρια επιβίωσης.
Γιατί τα 75 μέτρα του Ισθμού είναι σχεδόν καταδικαστικά για κάποιον. Όσοι γνωρίζουν καλά την περιοχή λένε πως η πτώση δεν αφήνει σχεδόν καμία πιθανότητα επιβίωσης. Το νερό από εκείνο το ύψος λειτουργεί σαν τσιμέντο. Και ίσως αυτό να εξηγεί γιατί ο Ισθμός έχει αποκτήσει τη συγκεκριμένη φήμη. Η βεβαιότητα του τέλους.
Το γεγονός πως όποιος αποφασίσει να πηδήξει, ξέρει ότι δύσκολα υπάρχει επιστροφή.
Ομως, δεν είναι μόνο αυτό. Είναι και η απόκοσμη ομορφιά του σημείου. Η αίσθηση απομόνωσης, αν και περνούν συνεχώς αυτοκίνητα. Το βλέμμα που χάνεται στον ορίζοντα. Η δύναμη του τοπίου. Ενα μέρος ταυτόχρονα μαγευτικό και τρομακτικό.
Στη διεθνή βιβλιογραφία τέτοια σημεία χαρακτηρίζονται «hotspots αυτοκτονιών». Τοποθεσίες που αποκτούν συμβολικό βάρος και επαναλαμβάνονται στη σκέψη ανθρώπων που βρίσκονται σε ψυχική κρίση. Στον Ισθμό, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 28 αυτοκτονίες (οι περισσότεροι νεαρής ηλικίας), ενώ εκτιμάται ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι μεγαλύτερος.
Το πιο ανατριχιαστικό είναι ότι άνθρωποι σε κατάσταση απόγνωσης αναφέρονται συχνά στον Ισθμό, όταν μιλούν για το πού σκέφτονται να βάλουν τέλος στη ζωή τους. Σαν το σημείο να έχει χαραχτεί στο μυαλό τους, προτού ακόμη φτάσουν εκεί.
Ο αέρας δυναμώνει
Καθώς δύει ο ήλιος, η γέφυρα αλλάζει όψη. Ο θόρυβος μειώνεται, ο αέρας δυναμώνει και τα φώτα των αυτοκινήτων περνούν σαν μικρές, φωτεινές γραμμές πάνω από το κενό. Στεκόμαστε ξανά στα κάγκελα και κοιτάμε κάτω. Ο ίλιγγος επιστρέφει αμέσως. Για μια στιγμή καταλαβαίνεις πόσο λεπτή μπορεί να γίνει η γραμμή ανάμεσα στην ανθρώπινη σκέψη και την πράξη. Ισως τελικά αυτό να είναι το πιο τρομακτικό στοιχείο του Ισθμού.
Όχι μόνο το ύψος ή οι ιστορίες θανάτου που κουβαλά, αλλά ότι σε κάνει να συνειδητοποιήσεις πόσο εύθραυστος μπορεί να γίνει ο άνθρωπος, όταν βρεθεί μόνος απέναντι στο κενό.
Παρά το βαρύ ιστορικό της γέφυρας, μέχρι σήμερα στον Ισθμό δεν έχουν εφαρμοστεί ολοκληρωμένα μέτρα ασφαλείας, αντίστοιχα με εκείνα που συναντά κανείς σε άλλες περιοχές υψηλού κινδύνου του εξωτερικού.
Τα τελευταία χρόνια έχουν τοποθετηθεί ενημερωτικές πινακίδες με αριθμούς άμεσης βοήθειας και ψυχολογικής υποστήριξης, ενώ κατά καιρούς έχουν ενισχυθεί οι περιπολίες της Αστυνομίας και του Λιμενικού, κυρίως έπειτα από νέα περιστατικά, που προκαλούν δημόσια συζήτηση.
Ωστόσο, όσοι γνωρίζουν καλά τη γέφυρα επιμένουν ότι τα μέτρα παραμένουν αποσπασματικά. Δεν υπάρχουν προστατευτικά εμπόδια μεγάλου ύψους, που να αποτρέπουν εύκολα κάποιον από το να περάσει τα κάγκελα, ούτε συστήματα έγκαιρης ανίχνευσης κινδύνου με κάμερες ή αισθητήρες, όπως συμβαίνει σε γνωστά «hotspots» αυτοκτονιών στο εξωτερικό.
«Εδώ, αν κάποιος πάρει την απόφαση, όλα γίνονται μέσα σε δευτερόλεπτα» λέει εργαζόμενος της περιοχής.
Ειδικοί στον τομέα της ψυχικής υγείας τονίζουν ότι η διεθνής εμπειρία έχει αποδείξει ότι οι φυσικές παρεμβάσεις σε τέτοια σημεία μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα περιστατικά. Για πολλούς ο Ισθμός παραμένει έως σήμερα μια ανοιχτή «πληγή», χωρίς ουσιαστική θωράκιση.