Φωνή 4ΑμεΑ με τη Νένα Χρονοπούλου: Η δύσκολη επόμενη μέρα του διαζυγίου

Στην Ελλάδα του 2026 οι γάμοι που έχουν παιδιά με αναπηρία διαλύονται σε ποσοστό άνω του 80%. Τα προβλήματα που προκαλούνται αμέσως μετά τον χωρισμό των γονέων είναι τραγικά. Η δικηγόρος και εθελόντρια νομική σύμβουλος της 4ΑΜΕΑ, Αρετή Μπατά, απαντά σε ερωτήματα που απασχολούν τους γονείς.

• Φωνή ΑμεΑ – από τη Νένα Χρονοπούλου 

Χώρισα σήμερα από τον σύζυγό μου και το παιδί μου με αναπηρία έμεινε μαζί μου. Ποια είναι τα πρώτα πέντε πράγματα που πρέπει να κάνω από την επόμενη κιόλας ημέρα για να προστατεύσω νομικά το παιδί μου και τα δικαιώματά του;

Επικοινωνώ άμεσα με τον/τη δικηγόρο μου για να καταθέσει αίτηση ασφαλιστικών μέτρων ενώπιον του αρμόδιου πρωτοδικείου -της τελευταίας οικογενειακής στέγης- με αίτημα προσωρινής διαταγής για να ρυθμιστούν η προσωρινή επιμέλεια και η διατροφή του παιδιού μου και η δική μου, αν δεν εργάζομαι.

Πριν υπάρξει οριστική δικαστική απόφαση, πώς αποδεικνύω επίσημα ότι το παιδί κατοικεί μαζί μου και πως εγώ έχω αναλάβει την καθημερινή φροντίδα του; Τι πρέπει να κάνω για να μη χρειαστεί να περιμένω μήνες μέχρι να ρυθμιστούν η επιμέλεια και η φροντίδα του παιδιού;

Μέχρι να εκδοθεί οριστική δικαστική απόφαση, όπως προείπαμε, καταθέτουμε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων με αίτημα προσωρινής διαταγής, η οποία προσδιορίζεται να συζητηθεί ενώπιον του αρμόδιου δικαστή σε δύο ή τρεις εργάσιμες ημέρες και επιδίδεται άμεσα στον πρώην σύζυγο. Η προσωρινή διαταγή θα ορίσει με ποιον θα διαμένει προσωρινά το παιδί, ποιος θα ασκεί την αποκλειστική επιμέλεια ή αν θα υπάρχει συνεπιμέλεια και από τους δυο γονείς, και το ύψος της διατροφής που θα καταβάλλεται από τον πατέρα στην περίπτωση που η μητέρα έχει την αποκλειστική επιμέλεια, καθώς και τον τρόπο και τις ώρες επικοινωνίας του παιδιού με τον πατέρα. Αν υπάρχει περιθώριο συνεννόησης, υπογράφεται πρακτικό διαμεσολάβησης ενώπιον διαπιστευμένου διαμεσολαβητή, στο οποίο θα ρυθμίζονται όλα τα παραπάνω ζητήματα, και το πρακτικό θα κατατεθεί στο πρωτοδικείο με ισχύ δικαστικής απόφασης.

Ενδεχομένως πριν από όλα αυτά ο/η δικηγόρος σας να κοινοποιήσει μια εξώδικο δήλωση στον πατέρα, στην οποία να του γνωστοποιεί ότι το παιδί θα μείνει μαζί σας, και μ’ αυτόν τον τρόπο θα καταστεί επίσημη η έναρξη της χωριστής διαβίωσης, ώστε να τρέξουν διάφορες προθεσμίες.

Τι πρέπει να κάνω για να προστατεύσω τα επιδόματα και τις παροχές που αφορούν το παιδί; Μπορεί ο άλλος γονέας να συνεχίσει να τα εισπράττει επειδή μέχρι σήμερα εμφανίζεται ως δικαιούχος;

Στο αίτημα προσωρινής διαταγής θα πρέπει να αιτείσθε να είστε εσείς η αποκλειστική διαχειρίστρια και αυτή που θα εισπράττει τα επιδόματα λόγω του ότι σας έχει δοθεί η προσωρινή επιμέλεια. Αυτή την προσωρινή διαταγή θα πρέπει άμεσα να την κοινοποιήσετε στον ΟΠΕΚΑ, στην Περιφερειακή Διεύθυνση ή στο Κέντρο Κοινότητας. Επίσης, θα πρέπει να μεταβείτε στην τράπεζα και να δηλώσετε έναν δικό σας λογαριασμό όπου θα κατατίθενται τα χρήματα, τον οποίο εν συνεχεία θα γνωστοποιήσετε στον ΟΠΕΚΑ.

Αν ο άλλος γονέας έχει ήδη εισπράξει το επίδομα ενώ το παιδί ζει μαζί μου και εγώ καλύπτω τις ανάγκες του, τι μπορώ να κάνω, και μπορώ να ζητήσω την επιστροφή ή την απόδοση των χρημάτων;

Αν ο πρώην σύζυγος έχει εισπράξει τα χρήματα των επιδομάτων ή των θεραπειών, ο/η δικηγόρος σας θα αιτηθεί μέσω της αίτησης των ασφαλιστικών μέτρων την επιστροφή τους σε εσάς, καθώς επίσης και να παραλείπει την είσπραξη στο μέλλον, αν δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία καταγραφής του δικού σας λογαριασμού. Η ιδιοποίηση χρημάτων που προορίζονται για τις ανάγκες του ανάπηρου παιδιού σας συνιστά το ποινικό αδίκημα της υπεξαίρεσης. Αν υπάρχει κοινός τραπεζικός λογαριασμός, νομιμοποιείσθε να κάνετε τη μεταφορά χρημάτων σε άλλον, δικό σας λογαριασμό, εννοείται μετά την έκδοση της προσωρινής διαταγής.

Τι ισχύει για τις αποζημιώσεις του ΕΟΠΥΥ για θεραπείες ειδικής αγωγής; Αν εγώ πληρώνω τις θεραπείες και έχω καθημερινά το παιδί μαζί μου, τι χρειάζεται για να υποβάλλω εγώ τις αιτήσεις και να λαμβάνω τις σχετικές αποζημιώσεις;

Ναι, θα πρέπει να δηλώσετε το δικό σας όνομα ως δικαιούχος είσπραξης και υπεύθυνος επικοινωνίας, υποβάλλοντας αίτηση ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας του ΕΟΠΠΥ, όπου θα μπαίνετε πλέον με τους δικούς σας κωδικούς TAXISnet, και εκεί θα δηλώσετε τον δικό σας τραπεζικό αριθμό iban για να κατατίθενται τα χρήματα σε εσάς. Πλέον η γνωμάτευση του παιδοψυχιάτρου ή του θεραπευτή κ.λπ. θα πρέπει να αναφέρει τα δικά σας στοιχεία και οι αποδείξεις θα κόβονται στο δικό σας όνομα. Αυτό θα ισχύει ακόμα κι αν το παιδί είναι ασφαλισμένο στον ΕΦΚΑ μέσω του πατέρα. Εννοείται ότι θα αιτηθείτε, ακόμα και μέσω της δικαστικής οδού, τη διατήρηση της ασφάλισης του παιδιού.

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο ποιος έχει τη γονική μέριμνα, την επιμέλεια, την πραγματική φροντίδα και το δικαίωμα να εισπράττει μια συγκεκριμένη παροχή;

Η γονική μέριμνα συνήθως ασκείται και από τους δυο γονείς, εκτός αν για λόγους που αφορούν τον χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του πατέρα, π.χ. είναι κακοποιητής, έχει εξαφανιστεί, είναι παντελώς απών, αφαιρείται από τον πατέρα και την έχετε πλέον αποκλειστικά μόνον εσείς επ’ ωφελεία του παιδιού. Το ίδιο ισχύει φυσικά και αντίστροφα. Ως μητέρα, και στην ουσία κύρια φροντίστρια του παιδιού, αν αυτό ισχύει, βεβαίως θα ζητήσετε να έχετε την αποκλειστική επιμέλεια του ανάπηρου παιδιού σας γιατί εσείς είστε στην ουσία αυτή που το φροντίζει και το «τρέχει» στις διάφορες θεραπείες. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αποκλειστεί ένας πατέρας που φροντίζει και είναι σωστός απέναντι στο ανάπηρο παιδί του, το αντίθετο μάλιστα. Το ζητούμενο είναι η αρμονική σχέση μεταξύ των πρώην συζύγων και ένα ήρεμο διαζύγιο και για το καλό του παιδιού αλλά και για την ψυχική υγεία των γονέων, που είναι τόσο πολύτιμη για το μεγάλωμα ενός παιδιού με αναπηρία.

Αν δεν εργάζομαι επειδή έχω αναλάβει την καθημερινή φροντίδα του παιδιού με αναπηρία, ποια οικονομική στήριξη μπορώ να ζητήσω από τον άλλο γονέα από την πρώτη περίοδο του χωρισμού;

Αν έχετε αναλάβει την αποκλειστική φροντίδα του ανάπηρου παιδιού σας, μπορείτε να ζητήσετε δικαστικώς προσωπική διατροφή από τον πρώην σύζυγό σας για εσάς, εφόσον δεν έχετε τον χρόνο και τη δυνατότητα να εργαστείτε η ίδια. Επίσης, θα ζητήσετε να παραμένετε με το παιδί στην οικογενειακή εστία και ενδεχομένως το δικαστήριο θα διατάξει τη μετοίκηση του συζύγου. Η διατροφή που θα σας επιδικασθεί από το δικαστήριο ή θα συμφωνήσετε συναινετικά με τον πρώην σύζυγο υπολογίζεται με βάση τις αυξημένες ανάγκες του ανάπηρου παιδιού και ανάλογα με το εισόδημα του πατέρα. Η προσωρινή διαταγή θα καθορίσει το ποσό της διατροφής μέχρι την εκδίκαση των ασφαλιστικών μέτρων και εν τέλει την εκδίκαση της τακτικής αγωγής.

Αν δεν έχω χρήματα για δικηγόρο, δικαιούμαι νομική βοήθεια χαμηλού εισοδήματος; Τι καλύπτει και μπορώ να τη ζητήσω για επιμέλεια, διατροφή, ασφαλιστικά μέτρα και προσωρινή διαταγή;

Σύμφωνα με τον Ν. 5023/23, αν το παιδί σας έχει ποσοστό αναπηρίας πάνω από 67%, δικαιούται δωρεάν νομική βοήθεια ανεξαρτήτως εισοδήματος. Θα απευθυνθείτε με αίτηση στο πρωτοδικείο της περιοχής σας μαζί με την πιστοποίηση αναπηρίας από τα ΚΕΠΑ, το εκκαθαριστικό σας σημείωμα, αντίγραφο Ε9. Η νομική βοήθεια καλύπτει όλα τα έξοδα παράστασης ενώπιον δικαστηρίου, αποδείξεις προείσπραξης δικηγορικών αμοιβών, καθώς και έξοδα επιδόσεων και αναγκαστικής εκτέλεσης σε όλα τα στάδια της δικαστικής δικαιοδοσίας. Πρέπει να προσέξετε το εξής: αν το παιδί σας είναι ήδη ενήλικο, για να διεκδικήσετε όλα τα δικαιώματά του και να εκκινήσετε μια δικαστική διαδικασία θα πρέπει να είστε εσείς, η μητέρα, η δικαστική συμπαραστάτριά του. Ο δικαστικός συμπαραστάτης ενός ενήλικα ανάπηρου ανθρώπου είναι αυτός που κάνει τα πάντα αντ’ αυτού.

Αν ο άλλος γονέας έχει φύγει από το σπίτι αλλά εξακολουθεί να έχει κοινή γονική μέριμνα, μπορεί να εμποδίζει αποφάσεις για θεραπείες, γιατρούς, σχολείο ή άλλες σημαντικές ανάγκες του παιδιού;

Η πρώτη σας κίνηση όταν βρεθείτε σε μια κατάσταση εγκατάλειψης από τον σύζυγο και είστε μητέρα ανάπηρου παιδιού είναι να διασφαλίσετε τα νομικά δικαιώματα τα δικά σας και του παιδιού σας. Θα πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε δικηγόρο ιδιώτη ή μέσω νομικής βοήθειας, αν δεν έχετε την οικονομική δυνατότητα, χωρίς να χρονοτριβήσετε, προκειμένου να ξεκινήσει η διαδικασία ασφαλιστικών μέρων και έκδοσης προσωρινής διαταγής για να κατοχυρώσετε επιμέλεια, προσωρινή διατροφή κ.λπ. Εννοείται ότι αναπηρικοί σύλλογοι και συμβουλευτικά κέντρα μπορούν να σας παράσχουν ψυχολογική υποστήριξη, χωρίς όμως σε καμία περίπτωση να υποκαθιστούν τον/τη νομικό παραστάτη. Ευχής έργον να μπορέσετε να βρείτε πεδίο συνεννόησης μέσω του/της δικηγόρου σας με τον πρώην σύζυγο ώστε να επιλύσετε τα θέματα συναινετικά και να μην καταφύγετε στα δικαστήρια, που σίγουρα είναι χρονοβόρα και ψυχοφθόρα. Σε αυτήν την περίπτωση υπογράφεται ιδιωτικό συμφωνητικό ρύθμισης επιμέλειας, διατροφής και επικοινωνίας του πατέρα με το παιδί και μετά από δέκα ημέρες υπογράφεται πράξη συναινετικής λύσης του γάμου ενώπιον συμβολαιογράφου.

Διαβάστε ακόμη

SHOWBIZ

Αγκαλιά στα σοκάκια της Μυκόνου – Πιο ερωτευμένοι από ποτέ μετά από 9 χρόνια γάμου

Βραδινή έξοδο στα σοκάκια της Μυκόνου έκανε γνωστό ζευγάρι της σόουμπιζ. Ο φωτογραφικός μας φακός ήταν εκεί και το απαθανάτισε να απολαμβάνει τη βόλτα…