Σε κοκέτα των γυναικείων φυλακών της Θήβας, με… κλίση στα γράμματα, έχει εξελιχθεί η στυγνή βιτριολίστρια που το πρωινό της 20ής Μαΐου 2020 άλλαξε για πάντα τη ζωή της Ιωάννας Παλιοσπύρου!
- Από τον Βασίλη Τζήμτσο
Σύμφωνα με το αποκλειστικό ρεπορτάζ της «Espresso», η 39χρονη Εφη Κακαράντζουλα, η γυναίκα που πριν από πέντε χρόνια πάγωσε το πανελλήνιο, μοιράζεται έναν θάλαμο με 18 συγκρατούμενες, με τη ζωή της πίσω από τα κάγκελα να μοιράζεται ανάμεσα σε καλλωπισμό και σε βιβλία!
Στη φυλακή, που θα είναι το «σπίτι της» για τα επόμενα 15 χρόνια, η σατανική βιτριολίστρια (η οποία, σημειωτέον, δεν μιλά για την υπόθεση σε καμιά συγκρατούμενή της), «συμπεριφέρεται με σοβαρότητα, είναι ευγενική και δεν προκαλεί» λέει στην «Espresso» πηγή που γνωρίζει πρόσωπα και πράγματα των γυναικείων φυλακών Θήβας. Αυτό όμως που προκαλεί εντύπωση σε σωφρονιστικούς υπαλλήλους και κρατούμενες είναι η εμφάνισή της!
Η Κακαράντζουλα εμφανίζεται πάντα με «μαλλί κομμωτηρίου» (αυτή τη χαρακτηριστική φράση μάς μετέφερε η πηγή μας), αρωματισμένη, μακιγιαρισμένη, καλοντυμένη, δείχνοντας την εικόνα κοκέτας πίσω από τα κάγκελα. Εχει καλή διάθεση και δεν δημιουργεί προβλήματα. Είναι δε χαρακτηριστικό πως, όταν πέρασε τη σιδερένια πόρτα των φυλακών για πρώτη φορά, για μία εβδομάδα είχε τεθεί σε απομόνωση και στη συνέχεια η ίδια ζήτησε να μεταφερθεί σε θάλαμο με άλλες κρατούμενες. Μάλιστα, η ίδια πηγή μάς μετέφερε πως η βιτριολίστρια είναι αρκετά δημοφιλής, έχοντας μάλιστα και πολλές συμπάθειες ανάμεσα στις συγκρατούμενές της!
Αυτό όμως που έχει ενδιαφέρον είναι ο τομέας των αρμοδιοτήτων της, καθώς η Κακαράντζουλα, όπως αποκαλύπτουμε, εργάζεται στη βιβλιοθήκη των φυλακών, ενώ στον ελεύθερό της χρόνο, όταν δεν ασχολείται με τον καλλωπισμό της, το ρίχνει στο διάβασμα λογοτεχνικών βιβλίων! Οι φρουροί και οι συγκρατούμενές της συμφωνούν σε ένα πράγμα: η Εφη Κακαράντζουλα δείχνει να έχει «χτίσει» μια ήρεμη καθημερινότητα μέσα στο σκληρό περιβάλλον της φυλακής. Ενα περιβάλλον που δεν έχει λυγίσει τον χαρακτήρα της, αλλά που πλέον την καθορίζει.
Με αφορμή το ρεπορτάζ μας για τη ζωή της κοκέτας Εφης στις φυλακές, η «Espresso» επικοινώνησε με την ψυχίατρο με πολυετή κλινική εμπειρία Ιουλία Καρατζά, η οποία έχει εργαστεί έξι χρόνια με κρατουμένους ως γιατρός στο νοσοκομείο των φυλακών Κορυδαλλού. Τη ρωτήσαμε πως βλέπει τη στάση της 39χρονης πέντε χρόνια μετά την πράξη της. «Το ψυχολογικό της προφίλ εντός της φυλακής δείχνει μια σταδιακή μετάβαση από την πράξη στην ενδοσκόπηση. Δεν παρατηρείται θυματοποίηση του εαυτού, ούτε απόπειρα κατασκευής αφηγήματος αθωότητας. Η στάση της χαρακτηρίζεται από ησυχία, πειθαρχία και εστίαση στην προσωπική βελτίωση. Δεν πρόκειται για παραίτηση, αλλά για μια ήπια, εσωτερική επεξεργασία του τραύματος που η ίδια προκάλεσε, αλλά σε έναν βαθμό υπέστη και η ίδια ταυτόχρονα, όσο και αν στον κοινό νου αυτό φαίνεται δυσνόητο ή θα τολμούσαμε να πούμε ίσως ακόμα και βαθιά προκλητικό ως αναφορά» παρατηρεί μιλώντας στην «Espresso» η κυρία Καρατζά.
Και συμπληρώνει η ψυχίατρος γενικεύοντας, με αφορμή την πρωτοφανή επίθεση με βιτριόλι: «Η περίπτωση αυτή φέρνει στο φως την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης συμπεριφοράς και την ανάγκη υπέρβασης του απλουστευτικού διπόλου “θύτης-θύμα” χωρίς την απαραίτητη βαθύτερη προσέγγιση τέτοιων περιστατικών. Δείχνει επίσης τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης συναισθηματικών παθολογιών, της πρόληψης μέσα από την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας, αλλά και της σημασίας που μπορεί να έχει η σωφρονιστική διαδικασία όταν συνοδεύεται από εσωτερική διεργασία, ψυχολογική φροντίδα και ταυτόχρονα λειτουργεί ως μια δυνατότητα προσωπικής ανασυγκρότησης. Η κοινωνία οφείλει να αποδοκιμάζει την πράξη, αλλά και να κατανοεί τη διαδρομή που οδήγησε σε αυτήν. Η ποινή έχει αξία όταν λειτουργεί όχι μόνο τιμωρητικά, αλλά και ως αφετηρία ενσυνειδητότητας και μετασχηματισμού – ιδίως όταν ο δράστης δείχνει ότι μπορεί να σταθεί απέναντι στην ευθύνη του χωρίς άρνηση και να αναζητήσει τον εαυτό του μέσα από τα ερείπια της ίδιας της αποτρόπαιας στον κοινό νου πράξης του».
Το πρωινό που άλλαξε τη ζωή της Ιωάννας Παλιοσπύρου
Την 20ή Μαΐου 2020, η Ιωάννα Παλιοσπύρου, τότε 34 ετών, δέχτηκε δολοφονική επίθεση με βιτριόλι στο πρόσωπό της, ενώ πήγαινε στη δουλειά της στην περιοχή της Καλλιθέας. Η Εφη Κακαράντζουλα την περίμενε στην είσοδο της πολυκατοικίας φορώντας περούκα και μάσκα, και της εκτόξευσε παχύρρευστο καυστικό υγρό στο πρόσωπο, προκαλώντας σοβαρά εγκαύματα και ακαριαίο πόνο. Η επίθεση είχε προμελετηθεί, όπως κατέδειξαν οι έρευνες: η δράστιδα παρακολουθούσε την Ιωάννα από το καλοκαίρι του 2019, τοποθετώντας GPS στο αυτοκίνητό της, αλλά και ενός άνδρα με τον οποίο πίστευε ότι είχαν ερωτική σχέση. Επειδή ο άνδρας αυτός ενδιέφερε και την ίδια, ήθελε να την πληγώσει ανεπανόρθωτα.
Ο εισαγγελέας της έδρας στο δικαστήριο εξέθεσε πως η Κακαράντζουλα όντως σκόπευε με την πράξη της να αφαιρέσει ζωή και εισηγήθηκε την κατηγορία της απόπειρας ανθρωποκτονίας σε ήρεμη ψυχική κατάσταση. Το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο της Αθήνας την έκρινε ομόφωνα ένοχη το 2021 για απόπειρα ανθρωποκτονίας και της επέβαλε ποινή 15 ετών κάθειρξη χωρίς αναστολή. Κατά τη διάρκεια της δίκης, η Κακαράντζουλα εμφανίστηκε ατάραχη, χωρίς να δείξει σαφή μεταμέλεια. Δήλωσε ότι ήθελε να πληγώσει ψυχολογικά την Ιωάννα, όχι να τη σκοτώσει.
Μιλώντας στην «Espresso», η ψυχίατρος Ιουλία Καρατζά παρατηρεί σχετικά με την επίθεση με το βιτριόλι: «Η πράξη που τελέστηκε είχε συναισθηματικό υπόβαθρο, χωρίς να υπάρχει ένδειξη ψυχωτικής διαταραχής ή σοβαρής ψυχικής νόσου. Η δράστης, χωρίς προηγούμενο ιστορικό βίας ή εγκληματικότητας, ενήργησε μέσα από έναν ψυχισμό συναισθηματικά φορτισμένο, με κυρίαρχα στοιχεία παθολογικής ζήλιας, εξάρτησης, χαμηλής ανοχής στην απόρριψη και έντονων στοιχείων προσωπικής ανασφάλειας. Το βιτριόλι μεταφράζει την εσωτερική σύγκρουση της δράστιδος σε εξωτερική επίθεση προς το πρόσωπο που αντιλαμβανόταν ως απειλή. Η επιλογή του συγκεκριμένου μέσου δεν είναι τυχαία: προκαλεί αναπηρία χωρίς θάνατο, σημαδεύει και στιγματίζει, καταστρέφοντας την ταυτότητα του θύματος μέσα από την παραμόρφωση της εικόνας του, που μέχρι τότε περιείχε στοιχεία ελκυστικά και εντυπωσιακά, που ίσως η δράστης δεν αναγνώριζε στην ίδια».
Η πλευρά της Παλιοσπύρου απέρριψε τη συγγνώμη της κατηγορουμένης, θεωρώντας πως δεν ήταν ειλικρινής. Τον Ιανουάριο του 2025, η Κακαράντζουλα παραιτήθηκε από την έφεσή της ώστε να τύχει καλύτερης μεταχείρισης και να μειωθεί η ποινή της, με αποτέλεσμα να ισχύσει τελεσίδικα η πρωτόδικη καταδικαστική απόφαση των 15 ετών. Στην έγγραφη δήλωση παραίτησής της από την έφεση, αναφέρει μεταξύ άλλων ότι έχει μετανιώσει για την πράξη της.
«Είχα ήδη από το πρωτόδικο δικαστήριο εκφράσει τη βαθιά μεταμέλεια, ζητώντας συγγνώμη. Δεν έγινε δεκτή από την παθούσα, είναι κατανοητό. Πλέον δεν έχω άλλον τρόπο από το να παραιτηθώ από την εκδίκαση της έφεσης. Δεν θέλω να βάλω την παθούσα να ξαναζήσει όσα συνέβησαν. Επιθυμώ να κατανοήσει ότι έχω πραγματικά μετανιώσει και συντριβεί. Η λύτρωσή μου δεν θα επέλθει με μια μικρότερη ποινή, αλλά με το να δεχθεί τη συγγνώμη μου. Αυτό που έκανα ήταν απαράδεκτο, ανήθικο, και αν είχα οικονομική δυνατότητα, είχα την πρόθεση να βοηθήσω στην αποκατάστασή της, αλλά προέρχομαι από μια φτωχή οικογένεια. Η πράξη μου προκάλεσε πολύ μεγαλύτερο πόνο και οι συνέπειες ήταν τραγικές. Δεν είχα ανθρωποκτόνο δόλο. Το μόνο που μπορώ να κάνω για να δείξω ότι αναλαμβάνω τις ευθύνες που μου αναλογούν είναι να παραιτηθώ από την εκδίκαση της έφεσης» υποστηρίζει το έγγραφο της παραίτησης.
Από την πλευρά τους, οι συνήγοροι της Ιωάννας Παλαιοσπύρου θεωρούν πως ο πραγματικός στόχος της παραίτησης από την έφεση είναι να προχωρήσουν γρήγορα οι διαδικασίες ώστε να αποφυλακιστεί υπό όρους. Η Ιωάννα Παλιοσπύρου, ύστερα από πολλαπλά επώδυνα χειρουργεία, συνεχίζει τον αγώνα της όχι μόνο για τη δική της αποκατάσταση, αλλά και για τα άλλα θύματα έμφυλης και ψυχολογικής βίας. Ομως, όπως έχει δηλώσει, ζει με μόνιμο φόβο. «Με τρομάζει η ιδέα ότι σε έναν χρόνο μπορεί η δράστις να ζητήσει αποφυλάκιση – δεν ξέρω πώς θα το διαχειριστώ»…