Ο γλύπτης Νίκος Φλώρος μιλάει στην «Espresso» για το μνημειώδες έργο του, ύψους 2,5 μέτρων και βάρους 400 κιλών, αφιερωμένο στη Μαρία Κάλλας, που δεσπόζει στην Όπερα του Σάο Πάολο
Της Μαρίας Ανδρέου
Η Βραζιλία τιμά τον Νίκο Φλώρο, μέσα στην κατανυκτική περίοδο του Πάσχα, και ο διεθνής γλύπτης ζει τον απόλυτο θρίαμβο στην Όπερα του Σάο Πάολο, μια όπερα με παγκόσμια ακτινοβολία!
Μια σημαντική στιγμή γράφτηκε στο εμβληματικό Theatro Municipal de São Paulo, όπου πραγματοποιήθηκαν με εξαιρετική επιτυχία και έντονη διεθνή απήχηση τα εγκαίνια της μνημειώδους έκθεσης του γλύπτη Νίκου Φλώρου. Στο επίκεντρο της βραδιάς βρέθηκε η «Θεά από Ατσάλι», ένα έργο αφιερωμένο στη θρυλική Μαρία Κάλλας. Το μνημειώδες γλυπτό, ύψους 2,5 μέτρων και βάρους περίπου 400 κιλών, δεσπόζει στον ιστορικό χώρο της όπερας, στον ίδιο τόπο όπου η Μαρία Κάλλας εμφανίστηκε το 1951, δημιουργώντας έναν ισχυρό συμβολισμό επιστροφής και αιωνιότητας.
Η «Θεά από Ατσάλι» ακολουθεί μια σπουδαία διεθνή πορεία, από τη Βενετία, τη Ρώμη, το Παρίσι και την UNESCO, όπου το έργο απέκτησε διεθνή αναγνώριση και συνδέθηκε με τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, έως το Ντουμπάι και τη Φλωρεντία, στο Teatro del Maggio Musicale Fiorentino, πριν καταλήξει στο Σάο Πάολο.
Ο Νίκος Φλώρος είναι γνωστός στη Βραζιλία εδώ και χρόνια, με το έργο του να έχει ξεπεράσει τα όρια της εικαστικής παρουσίας και να έχει εισέλθει στον χώρο της εκπαίδευσης και της πολιτιστικής παιδείας. Η τέχνη του διδάσκεται σε σχολεία και εκπαιδευτικά ιδρύματα, αποτελεί αντικείμενο μελέτης για τη σύγχρονη γλυπτική και έχει παρουσιαστεί σε πολυάριθμα αφιερώματα από βραζιλιάνικα μέσα και πολιτιστικούς φορείς. Η μοναδικότητα του έργου του έγκειται στη χρήση ανακυκλώσιμου αλουμινίου, το οποίο μεταμορφώνει σε υψηλής αισθητικής γλυπτά διεθνούς εμβέλειας.
Η «Espresso» συνομίλησε με τον Νίκο Φλώρο, από τη Βραζιλία, εκεί όπου έζησε μια μοναδική εορτή της 25ης Μαρτίου με τους Έλληνες ομογενείς και χόρεψε δημοτικά τραγούδια στο ελληνικό πνευματικό κέντρο, ενώ εκκλησιάστηκε σε ορθόδοξους ναούς καθ’ όλη την περίοδο των Χαιρετισμών της Παναγίας στο Σάο Πάολο και ένιωσε την κατάνυξη της Μεγάλης Εβδομάδας ανεβαίνοντας και στο άγαλμα του Χριστού στο Ρίο ντε Τζανέιρο.
Ένα διαφορετικό Πάσχα για εσένα, Νίκο. Σαρακοστή, 25η Μαρτίου, Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, Μεγάλη Εβδομάδα στη Βραζιλία, στο Σάο Πάολο, με τους Έλληνες ομογενείς, τους πολίτες της Βραζιλίας, αλλά και μαζί με τη… Μαρία Κάλλας, με το υπέροχο και σε φυσικό μέγεθος άγαλμά της, που έχει πάνω την ελληνική σημαία. Πώς έγινε αυτή η πρόσκληση;
Το έργο μου «Θεά από Ατσάλι» ταξίδεψε στο Σάο Πάολο, στο ιστορικό Theatro Municipal, έπειτα από πρόσκληση των πολιτιστικών Αρχών της χώρας, με τη συμβολή του γενικού προξενείου της Ελλάδας στο Σάο Πάολο.
Η Βραζιλία με συγκλόνισε. Εκεί ένιωσα την οικουμενική Ελλάδα. Ένιωσα ότι ο κόσμος είναι πολύ πιο κοντά στην Ελλάδα απ’ όσο νομίζουμε εμείς οι ίδιοι. Οι Βραζιλιάνοι αγαπούν βαθιά τον ελληνικό πολιτισμό. Σε σχολεία διδάσκονται στοιχεία της ελληνικής γλώσσας, ενώ είδα παιδιά να χορεύουν τσάμικο με δεξιοτεχνία και ψυχή, όχι σαν παράσταση, αλλά σαν βίωμα, στη γιορτή της 25ης Μαρτίου, στο Σάο Πάολο.
Και κάτι που με σημάδεψε και δεν θα ξεχάσω ποτέ είναι ότι στο κεντρικό πάρκο του Σάο Πάολο είδα άγαλμα του θεού Πάνα. Εγώ, που κατάγομαι από την Αρκαδία, αναρωτήθηκα πώς γίνεται να βρίσκω τον Πάνα στη Βραζιλία και όχι στην Τρίπολη… Οι άλλοι μάς τιμούν. Το ερώτημα είναι αν το κάνουμε εμείς. Γιατί η Ελλάδα δεν είναι τόπος, είναι συνείδηση.
Ποια ήταν τα συναισθήματά σου, στα εγκαίνια, σε ένα από τα πιο επιβλητικά κτίρια του Σάο Πάολο, στην Όπερα; Μεγάλη τιμή, δεν έχει γίνει για άλλον Έλληνα γλύπτη…
Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν με μεγάλη επισημότητα στο Theatro Municipal και τα αποκαλυπτήρια έγιναν από την υπουργό Πολιτισμού της Πολιτείας του Σάο Πάολο. Ήταν μια στιγμή βαθιάς συμβολικής αξίας. Και θα το πω καθαρά, δεν υπήρξε καμία χορηγία από την Ελλάδα για τη μεταφορά του έργου στη Βραζιλία. Η τέχνη αυτή ταξίδεψε με προσωπικό κόστος και πίστη. Γιατί όταν το έργο έχει αλήθεια, δεν περιμένει. Προχωρά.
Μια χώρα τεράστια, 213.000.000 κατοίκων. Μόνο το Σάο Πάολο έχει 11.000.000 και το Ρίο ντε Τζανέιρο 13.500.000. Στις φωτογραφίες που μας έστειλες είδαμε ότι επισκέφτηκες και το μεγάλο άγαλμα του Χριστού στο Ρίο…
Η Βραζιλία δεν μου έδειξε απλώς έναν άλλον πολιτισμό. Μου θύμισε την Ελλάδα που χάσαμε. Μια Ελλάδα παλιά, αυτή που θυμάμαι ως παιδί. Τότε, που μπορεί να μην υπήρχαν χρήματα, αλλά υπήρχε χαρά. Θυμάμαι γειτονιές με ένα δύο αυτοκίνητα. Δεν πηγαίναμε διακοπές. Αλλά τα σπίτια ήταν ανοιχτά. Υπήρχαν αυλές, παρέες, ταβέρνες. Και διασκεδάζαμε με το τίποτα. Με τη φτώχεια μας. Με τον πόνο μας. Τον κάναμε τραγούδι. Τον κάναμε χορό. Τον κάναμε τέχνη.
Αυτό είδα στη Βραζιλία. Είδα ανθρώπους που δεν έχουν 300 ευρώ τον μήνα, και όμως ζουν. Να τραγουδούν στους δρόμους, να χορεύουν, να δημιουργούν μουσική με ένα κονσερβοκούτι, να χαίρονται τη στιγμή. Και σκέφτηκα «πότε εμείς το χάσαμε αυτό;». Σήμερα εγκλωβιστήκαμε σε πλαστές ανάγκες, στον καταναλωτισμό, στο πόσα θα αποκτήσουμε και πόσα θα χρωστάμε. Και χάσαμε το πιο ουσιαστικό, τη χαρά της ζωής. Ο Έλληνας ήταν εξωστρεφής, γενναιόδωρος. Σήμερα, φοβήθηκε, κλείστηκε. Και αναρωτιέμαι, τι περιμένουμε! Έχουμε μία από τις ομορφότερες χώρες στον κόσμο και δεν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να είναι ευτυχισμένος. Ο Έλληνας δεν είναι φτιαγμένος για φόβο. Είναι φτιαγμένος για δημιουργία. Και αυτό, στη Βραζιλία, το είδα ζωντανό.
Τι είναι για τους Βραζιλιάνους η Μαρία Κάλλας;
Για τους Βραζιλιάνους, η Μαρία Κάλλας δεν είναι απλώς μια φωνή. Είναι μύθος, πάθος, Ελλάδα. Την προσεγγίζουν με έναν σεβασμό σχεδόν ιερό. Πολλοί σχολιάζουν αν το πρόσωπο της Κάλλας στο γλυπτό μοιάζει. Αυτή η ερώτηση αποκαλύπτει μια παρεξήγηση γύρω από την τέχνη. Δεν με ενδιέφερε να κάνω ένα αντίγραφο. Η τέχνη δεν είναι φωτοτυπία. Αν ήταν, θα αρκούσε μια φωτογραφία. Το γλυπτό πρέπει να αποδώσει την αίσθηση, την αύρα. Η δική μου Κάλλας είναι μια Ελληνίδα θεά. Αναδύεται μέσα από το Αιγαίο, με σώμα Καρυάτιδας. Η ελληνική σημαία δεν είναι διακόσμηση. Είναι η Ελλάδα που ταξιδεύει μέσα από τη φωνή της.
Το άγαλμα της Ελλάδας το έχουν ζητήσει, μετά την περιοδεία του ανά τον κόσμο, να μείνει στο Προεδρικό Μέγαρο στο Παρίσι, έτσι δεν είναι;
Στην UNESCO, στο Παρίσι, συνάντησα τον Εμανουέλ Μακρόν και την Μπριζίτ Μακρόν. Η αποδοχή τους δεν αφορά εμένα. Αφορά την Ελλάδα. Ναι, έχουν ενδιαφερθεί με μεγάλη ζέση για το άγαλμα της Κάλλας, να τοποθετηθεί στο Προεδρικό Μέγαρο της Γαλλίας.
Ιταλία, Γαλλία, ΗΑΕ με την Κάλλας, και τώρα Βραζιλία. Είσαι διεθνής καλλιτέχνης. Πώς αισθάνεσαι;
Είμαι Έλληνας καλλιτέχνης. Ταξιδεύω με το ελληνικό διαβατήριο σε όλο τον κόσμο, ζώντας και δημιουργώντας σε πόλεις όπως η Νέα Υόρκη, το Παρίσι, η Βιέννη. Σπουδές και εμπειρίες στο εξωτερικό μού έδωσαν τεχνική, οπτική και πολιτισμική διεύρυνση, αλλά η ουσία της δημιουργίας μου πάντα επιστρέφει στην Ελλάδα. Μέσα από τα έργα μου επιδιώκω να μεταφέρω ένα κομμάτι του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, όχι ως προσωπική προβολή, αλλά ως συμβολή σε έναν συνεχόμενο διάλογο της Ελλάδας με τον κόσμο.
Ποιος είναι ο στόχος σου;
Δεν στέκομαι στο όνομα ή στη φήμη. Στόχος μου είναι να γίνει κατανοητό ότι η Ελλάδα δεν είναι μόνο το παρελθόν της, αλλά και η ζωντανή, σύγχρονη παραγωγή πολιτισμού. Υπάρχουν πολλοί εξαιρετικά ταλαντούχοι Έλληνες καλλιτέχνες, που, δυστυχώς, δεν έχουν τη δυνατότητα να εκφραστούν και να παρουσιαστούν στο διεθνές κοινό. Η χώρα μας οφείλει να στηρίζει τη δημιουργία, να αναδεικνύει την τέχνη και να τη μεταφέρει έξω.
Και πώς λειτουργεί;
Δυστυχώς, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η στήριξη περιορίζεται σε προσωπικά συμφέροντα ή κλειστές ομάδες. Αν δεν υπάρχει άμεσο όφελος, οι καλλιτέχνες αντιμετωπίζονται συχνά με αδιαφορία. Οι δημιουργοί, όσοι αγωνίζονται για να μεταφέρουν τον πολιτισμό της χώρας μας στον κόσμο, πολλές φορές θεωρούνται περιττοί. Εγώ, προσωπικά, δεν υποστηρίχθηκα ποτέ από κανέναν. Ό,τι κάνω, το κάνω μόνος μου και το στηρίζω μόνος μου. Δεν έγινα, ούτε έχω γίνει πλούσιος από τη δουλειά μου, γιατί ό,τι βγάζω και ό,τι δημιουργώ το ξαναρίχνω στη δουλειά μου. Εκεί είναι η διαφορά.
Ζητούνται χορηγοί για το άγαλμα της Αλίκης στον Θεολόγο
Τι γίνεται με τη δημιουργία αγάλματος στον Θεολόγο, από τον δήμο της περιοχής, της αξέχαστης Αλίκης Βουγιουκλάκη; Προχωρά το έργο;
Η Αλίκη Βουγιουκλάκη προχωρά ως έργο, αλλά οφείλω να είμαι ειλικρινής: Μέχρι στιγμής, οι άνθρωποι που θα περίμενε κανείς να στηρίξουν χορηγικά το γλυπτό έχουν αρνηθεί. Πίστευα ότι οι φίλοι της, οι αγαπημένοι της, θα ενώνονταν για να δημιουργηθεί ένα έργο αντάξιο της μνήμης της στον Θεολόγο. Δυστυχώς, η απάντηση, μέχρι σήμερα, είναι αρνητική. Ως γλύπτης, δεν μπορώ να επωμιστώ όλο το κατασκευαστικό κόστος ενός τόσο μεγάλου γλυπτού. Ελπίζω να βρεθούν χορηγοί που θα το στηρίξουν. Κάποια πρόσωπα δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν. Ανήκουν στη συλλογική μας μνήμη και αυτή τη μνήμη οφείλουμε να την τιμούμε έμπρακτα.
Όσοι μείνανε στην Ιστορία είναι αυτοί που στήριξαν καλλιτέχνες
Τι σημαίνει κάνω τέχνη;
Η τέχνη δεν αυτοκαταναλώνεται. Όταν επενδύεις σε αυτήν, θρέφεις το παρόν και το μέλλον, διαμορφώνεις αξίες, ηθική, σκέψη και αισθητική. Κάθε έργο που δημιουργείται με αλήθεια προσφέρει ελευθερία στον θεατή και στη σκέψη του. Αυτός είναι ο λόγος που μάχομαι καθημερινά για τη διατήρηση και τη διάδοση της ελληνικής τέχνης. Γιατί η Ελλάδα, πέρα από το παρελθόν και τις πολιτικές της δυσκολίες, μπορεί να είναι φάρος δημιουργίας και οι Έλληνες δημιουργοί αξίζουν στήριξη για να δείξουν στον κόσμο την πραγματική τους διάσταση.
Τι θες να πεις στον κόσμο;
Πρώτα από όλα, εδώ θέλω να στείλω ένα μήνυμα κατευθείαν σε όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα και τα μέσα να υποστηρίζουν καλλιτέχνες και έργα τέχνης! Σκεφτείτε καλά τι μένει στο μέλλον. Δεν θα μείνουν τα εκατομμύρια, τα γιοτ, οι τραπεζικοί λογαριασμοί, ούτε οι εξουσίες ή τα προνόμια. Τίποτα από αυτά. Όσοι μείνανε στην Ιστορία είναι αυτοί που στήριξαν καλλιτέχνες. Αυτοί που επέτρεψαν να δημιουργηθούν μορφές, πορτρέτα, γλυπτά, έργα που πέρασαν στον χρόνο. Σκεφτείτε τον Μιχαήλ Άγγελο και την παραγγελία για την Καπέλα Σιξτίνα. Τον Λεονάρντο ντα Βίντσι. Τον Φειδία και τον Περικλή, που του έδωσε τη χορηγία για τον Παρθενώνα και το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς. Αν δεν υπήρχε η στήριξη, όλα αυτά τα έργα θα είχαν χαθεί. Οι μεγάλοι ευεργέτες έμειναν, όχι τα χρήματά τους, αλλά η κληρονομιά που άφησαν μέσω της τέχνης.
Η υστεροφημία έρχεται μέσα από την τέχνη;
Η τέχνη είναι ο μοναδικός τρόπος να φλερτάρει κανείς με την αιωνιότητα. Και αυτή η αλήθεια δεν αλλάζει. Όσοι θέλουν να προσφέρουν κάτι που θα μείνει πέρα από τη ζωή τους, που θα περάσει στην ανθρωπότητα, που θα δημιουργήσει αξίες και αισθητική στον χρόνο, οφείλουν να επενδύσουν στην τέχνη. Γι’ αυτό απευθύνομαι στους επιχειρηματίες, στους συλλέκτες, σε όσους έχουν τη δυνατότητα: μην αγνοείτε την τέχνη. Είναι η ευκαιρία σας να δημιουργήσετε κάτι που θα αντέξει πέρα από τη ζωή σας, να αφήσετε κληρονομιά, να συμμετάσχετε στη διαμόρφωση πολιτισμού.