Ολοι είχαν μεγάλη δυσκολία στο να τους αποτυπώσεις στο χαρτί. Γιατί τα χρόνια που μεσουρανούσαν όλοι αυτοί οι μύθοι φωτογραφίζονταν με πλήθος από φώτα, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν ρυτίδες και να μην ξέρεις πιο πραγματικά ήταν το πρόσωπό τους. Γι’ αυτό και οι γλύπτες δεν καταφέρνουν να φτιάξουν τα αγάλματα όμοια με αυτά που βλέπουμε στις φωτογραφίες.
- Από τον Νίκο Νικολίζα
Ποιος πέρασε από τον σταθμό του μετρό και του ηλεκτρικού στο Μοναστηράκι και δεν θαύμασε στους τοίχους ως γραμματόσημα όλα τα ιερά τέρατα του κινηματογράφου και του τραγουδιού; Ποιος δεν κοντοστάθηκε να χαζέψει την Αλίκη Βουγιουκλάκη, την Τζένη Καρέζη, τον Δημήτρη Χoρν, την Eλλη Λαμπέτη, τον Αλέκο Αλεξανδράκη, τον Ορέστη Μακρή, τον Νίκο Κούρκουλο, τον Στέλιο Καζαντζίδη, τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, τη Σωτηρία Μπέλλου και τόσους άλλους μύθους που μεγάλωσαν γενιές και γενιές και εξακολουθούν να μεγαλώνουν; Αλλωστε, αυτή είναι η Ελλάδα που όλοι οι Ελληνες νοσταλγούν.
Ωστόσο, ελάχιστοι γνωρίζουν ότι ο άνθρωπος που βρίσκεται πίσω από αυτές τις τρεις ιστορικές σειρές γραμματοσήμων, που εκδόθηκαν από τα ΕΛ.ΤΑ. πριν από μερικά χρόνια και έγιναν συλλεκτικά, δεν είναι άλλος από τον μαθητή του μεγάλου Γιάννη Τσαρούχη, Κώστα Σπυριούνη. Ανθρωπος των γραμμάτων, με μοναδική μόρφωση στη ζωγραφική, ξάδερφος της θρυλικής Σάσας Ντάριο και της Μαριάννας Κουράκου, έπειτα από πολλά χρόνια αποφάσισε να μας ταξιδέψει στο παρελθόν, να μας μιλήσει για όλα εκείνα τα θρυλικά πρόσωπα που γνώρισε και που τα μετέφερε στο χαρτί για να τα απολαμβάνουν Ελληνες και ξένοι ταξιδιώτες στον πιο πολυσύχναστο σταθμό της Αθήνας!
Τελικά τα γραμματόσημα με τις φιγούρες όλων αυτών των μύθων έχουν γίνει σημείο αναφοράς για την Αθήνα. Πώς προέκυψαν αυτές οι τρεις σειρές γραμματοσήμων, κ. Σπυριούνη;
Ενας καλός άνθρωπος με είχε συστήσει στα ΕΛ.ΤΑ. προ πολλών ετών, αλλά τότε δεν είχαν ενδιαφερθεί για τη δουλειά μου. Πέντε χρόνια μετά, όμως, μου λένε «έρχεστε να μιλήσουμε για δουλειά». Επειδή είχαν περάσει τα χρόνια, είχα ξεχάσει τότε αυτή την υπόθεση. Μου είπαν λοιπόν οι άνθρωποι ότι ξεκαθάριζαν τους καταλόγους τους και είπαν «δεν δοκιμάζουμε αυτόν τον άνθρωπο, να δούμε τι μπορεί να φτιάξει;». Τα ΕΛ.ΤΑ. τότε είχαν βγάλει μια λίστα από θέματα. Πάνω πάνω είχαν «Ελληνες ηθοποιοί». Αμέσως τους είπα ότι θέλω να κάνω αυτό. Κοιτάχτηκαν μεταξύ τους οι δύο σπουδαίοι άνθρωποι των ΕΛ.ΤΑ. και μου λένε «δεν κάνετε κάποια άλλη σειρά, γιατί έχουν προσπαθήσει και άλλοι και δεν τα έχουν καταφέρει;». Τους απάντησα ότι θέλω να κάνω το συγκεκριμένο. Μου έδωσαν ένα συμβόλαιο και μου ζήτησαν να το ελέγξω μαζί με τον δικηγόρο μου. Μέσα, λοιπόν, το συμβόλαιο ανέφερε πως αν δεν τα τελείωνα σε συγκεκριμένο χρόνο, θα είχα ρήτρα να επιστρέψω το ποσό που ήταν να πληρωθώ. Εγώ είχα πάρει από τους συγγενείς όλων αυτών των ηθοποιών που θα γίνονταν γραμματόσημο τα συγγενικά δικαιώματα. Ηταν για τους Βουγιουκλάκη, Λαμπέτη, Χορν, Κούρκουλο, Αλεξανδράκη, Καρέζη, Κωτσόπουλο. Ευτυχώς ο Κώστας Σάκαρης ήταν τότε στη Φίνος Φιλμ και μου έδωσε το πράσινο φως να πάω να δω φωτογραφίες από τα φιλμ για όσους θα ζωγράφιζα. Επίσης, μεγάλο και σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι συγγενείς των ηθοποιών αυτών, που δέχτηκαν αμέσως να μου δώσουν τα δικαιώματα και με βοηθήσαν να μάθω λεπτομέρειες για τη ζωή τους. Ολα αυτά τα πορτρέτα πέρασαν από τρεις διαφορετικές επιτροπές, αλλά παράλληλα έπρεπε να τα εγκρίνουν και οι συγγενείς. Επειτα από αυτή τη δουλειά, δεν σου κρύβω ότι πήγα στον ψυχίατρο!
Ποιοι από τους καλλιτέχνες ήταν πιο εύκολο να τους δημιουργήσετε και ποιοι ήταν οι πιο δύσκολοι;
Ολοι είχαν μεγάλη δυσκολία στο να τους αποτυπώσεις στο χαρτί. Γιατί τα χρόνια που μεσουρανούσαν όλοι αυτοί οι μύθοι φωτογραφίζονταν με πλήθος από φώτα, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν ρυτίδες και να μην ξέρεις πιο πραγματικά ήταν το πρόσωπό τους. Γι’ αυτό και οι γλύπτες δεν καταφέρνουν να φτιάξουν τα αγάλματα όμοια με αυτά που βλέπουμε στις φωτογραφίες.
Πόσο καιρό σας πήρε για να δημιουργήσετε την πρώτη σειρά;
Νομίζω τρεις μήνες!
Ποια προσωπογραφία από όλους αυτούς τους μύθους σας άρεσε περισσότερο;
Τους αγαπάω όλους εξίσου το ίδιο. Αλλά είχα τόση αγωνία για να τελειοποιήσω αυτή τη σειρά, που δεν το απόλαυσα καθόλου. Μετά την πρώτη σειρά με τους ηθοποιούς, ακολούθησε μια δεύτερη με τραγουδιστές: Τσιτσάνης, Μπέλλου, Μπιθικώτσης, Καζαντζίδης, Ζαμπέτας, Μοσχολιού. Και μετά έγινε και μια τρίτη σειρά πάλι με ηθοποιούς, γιατί ο κόσμος πίεζε πολύ και για άλλους καλλιτέχνες.
Είδα ένα γραμματόσημο με τον Θανάση Βέγγο. Τον γνωρίσατε;
Μέναμε κοντά στην ίδια γειτονιά. Ο Βέγγος είναι αυτό που λέμε όλοι «ο καλός μας άνθρωπος».
Γιώργος Ζαμπέτας…
Επειτα από αυτό το γραμματόσημο, με την κόρη του γίναμε φίλοι. Και από αυτή μαθαίνω υπέροχες ιστορίες για τον θρυλικό μπαμπά της. Το ίδιο και με τα παιδιά του Μπιθικώτση. Το ίδιο και με τη Ζορζέτ Παναγιώτη της Σωτηρίας Μπέλλου. Με λίγα λόγια, έμαθα για τη ζωή του καθενός περισσότερα πράγματα από αυτά που θα μου έλεγαν οι ίδιοι, αν ήταν στη ζωή!
Και τα γραμματόσημα αυτά έγιναν αμέσως συλλεκτικά….
Δεν προλάβαιναν τα ΕΛ.ΤΑ. να βγάζουν αυτά τα γραμματόσημα, ενώ παράλληλα έβγαζαν και άλλα συλλεκτικά αντικείμενα για αυτά τα ιερά τέρατα. Απόδειξη πόσο μεγάλη πέραση είχαν, ότι μόλις τοποθετήθηκαν σε ειδικές θήκες στο μετρό στο Μοναστηράκι, ο κόσμος κάθεται, φωτογραφίζεται και ακουμπάει αυτές τις προσωπογραφίες. Ξέρεις πόσο σημαντικό είναι σε αυτή τη μίζερη καθημερινότητα κάποιος να περνάει από τον σταθμό και να βλέπει τη φάτσα του Βέγγου να του χαμογελάει; Αλλάζει αμέσως όλη του η διάθεση! Η πρώτη παρουσίαση των γραμματοσήμων έγινε σε μια λαμπερή εκδήλωση, στην οποία ήταν όλοι οι παλιοί καλλιτέχνες από κάτω. Μάλιστα, με έπιασε εκείνο το βράδυ η Ζωζώ Σαπουντζάκη και μου είπε «εμένα δεν θα με κάνεις γραμματόσημο;». Της εξήγησα ότι γίνονται όσοι έχουν φύγει από τη ζωή! Το πιο συγκινητικό από όλα, όμως, είναι ότι κανένας μέχρι σήμερα δεν έχει γράψει στον συγκεκριμένο σταθμό το παραμικρό, ούτε έχουν καταστρέψει τίποτα. Αυτό δείχνει σεβασμό προς αυτούς τους θρύλους, γιατί όλοι μεγαλώσαμε με αυτούς.
Τη Βίκυ Μοσχολιού τη συναντήσατε;
Τη γνώρισα εντελώς τυχαία μέσα στο νοσοκομείο, με ορούς στα χέρια. Και ενώ ήταν σε δύσκολη κατάσταση, είχε μια απίστευτη δύναμη μέσα της, που εκείνη έδινε σε όλους τους άλλους κουράγιο για να αντέξουν!
Μαθητής του Γιάννη Τσαρούχη. Μεγάλο το βάρος…
Μεγάλο το βάρος αλλά και μεγάλη η ευλογία να μαθητεύεις δίπλα σε αυτόν τον άνθρωπο. Ο Τσαρούχης ήταν μεγάλος διανοούμενος. Συγκλονιστική προσωπικότητα και πολύ αυστηρός. Αιγόκερως στο ζώδιο. Εμένα με φώναζε «φίλεργο κόρη», που σημαίνει η κόρη που αγαπάει την εργασία. Οταν, μάλιστα, έκανα την πρώτη μου έκθεση, είπε στον κόσμο «μη λέτε πολλά. Είναι φίνα και αυτοαμυνόμενα». Ο Τσαρούχης μού έβαλε τη σφραγίδα. Στο σπίτι του Τσαρούχη γνώρισα και τον Μάνο Χατζιδάκι και τη Μελίνα Μερκούρη. Οταν ερχόταν η Μελίνα, από μακριά άκουγες ένα χαρακτηριστικό γέλιο και ήξερες ποιος θα μπει στο σπίτι. Επίσης, με τη Μελίνα μου είχε κάνει φοβερή εντύπωση πόσο καλούς τρόπους είχε όταν συστηνόταν. Οταν την πρωτοσυνάντησα, της λέω «γεια σας, Κώστας Σπυριούνης» και μου απαντάει «χαίρω πολύ, Μελίνα Μερκούρη». Που την ήξεραν και οι πέτρες. Από την άλλη, ο Χατζιδάκις μου είχε πει «το ταλαντούχος θα το πληρώσεις εσύ στη ζωή. Το όμορφος, άστο να το πληρώσουν οι άλλοι». Επίσης, μαθήτευσα δίπλα και στην εγγονή του Μακεδονομάχου Παύλου Μελά, τη θρυλική Ναταλία Μελά.
Πώς νιώθετε που όλα αυτά τα ιερά τέρατα η νέα γενιά δυσκολεύεται να τα αναγνωρίσει;
Είναι εντελώς άλλη γενιά και επίσης έχει αλλάξει πολύ η εποχή. Δυστυχώς, οι νέοι δεν ενδιαφέρονται για αυτά τα ιερά τέρατα. Είμαι, επίσης, πολύ υπέρ της νέας γενιάς, όμως με θλίβει το γεγονός ότι κανείς δεν τους μαθαίνει τι σημαίνει η Ιστορία του τόπου μας σε όλους τους τομείς.
Πιστεύω, πάντως, πως στην Ιστορία θα μείνετε για αυτά τα γραμματόσημα, παρόλο που έχετε κάνει και διεθνείς εκθέσεις…
Δεν είναι καθόλου μικρό πράγμα αυτό και θα είμαι ευτυχής αν μείνω για αυτά τα έργα μου. Είναι λαοφιλή έργα, που αγγίζουν την καρδιά του μέσου Έλληνα. Πριν από λίγες ημέρες πέρασα από τον σταθμό στο Μοναστηράκι. Κοντοστάθηκα και βλέπω μια κοπελίτσα να πηγαίνει να ακουμπάει με ευλάβεια ένα από τα γραμματόσημα με τους ηθοποιούς. Πλησιάζω και της λέω με συγκίνηση «ξέρεις, εγώ τα έχω ζωγραφίσει αυτά». Και η κοπέλα αυτή με αγκάλιασε με τόση αγάπη, που ένιωσα πως τελικά ο κόπος μου είχε αντίκρισμα!