Εδώ και περίπου μισή δεκαετία, ο κόσμος της μόδας επιστρέφει διαρκώς σε ένα σχεδόν υπαρξιακό ερώτημα: μήπως το TikTok εξαφάνισε το προσωπικό στυλ; Από την στιγμή που η «VSCO girl» έγινε viral το 2019, η σκιά αυτής της ανησυχίας πλανάται πάνω από τη βιομηχανία. Κάποτε τα social feeds κατακλύζονταν από micro trends και επαναλαμβανόμενες αισθητικές ταυτότητες· σήμερα όμως οι αλγόριθμοι φαίνεται να στρέφονται προς κάτι πιο μυστικιστικό, πιο «ουράνιο». Και όχι, δεν πρόκειται απλώς για μαύρα καπέλα και βελούδινες κάπες.
@larissastusk ✨Estilo Vsco girls ✨. . . . . . #style #vsco #vscogirl #vscogirlsvibes #stylevsfashion #stylevsco #explorepage✨ #modafeminina ａｅｓｔｈｅｔｉｃ #vibe #stilo #fypシ゚viralシ2023 #fy #fory #exploremore #modafeminina #fashionstyle #like #vscobrasil
Ως αντίδραση στις μαζικά επιβαλλόμενες αισθητικές —e-girl, soft girl, balletcore, coquette, mob wife, wrong shoe theory, quiet luxury και τόσες άλλες— ολοένα και περισσότεροι χρήστες αναζητούν καθοδήγηση σε εναλλακτικά, σχεδόν μεταφυσικά εργαλεία. Τουλάχιστον, αν βρεθεί κανείς στη σωστή γωνιά του TikTok.
Η δημοτικότητα των σωματότυπων Kibbe —ενός συστήματος ταξινόμησης σώματος και συνολικής εικόνας από τη δεκαετία του ’80— αποτέλεσε ένα από τα πρώτα σημάδια αυτής της αλλαγής ήδη από το 2022. Ακολούθησε η ανάλυση χρωμάτων, που μετέτρεψε μια βασική θεωρία της τέχνης σε viral φαινόμενο των social media. Εξαιρετικά δημοφιλής στην Ασία, η τάση πέρασε δυναμικά και στους αμερικανικούς αλγορίθμους, τροφοδοτώντας την ανάγκη για πιο εξατομικευμένη στιλιστική έμπνευση.
Η Lizzie Heo, συνιδρύτρια και διευθύντρια συμβούλων χρώματος της Sek Lab — εταιρείας που έχει συνεργαστεί με κολοσσούς όπως οι MAC, L’Oréal, Google, YouTube και Netflix — παρατηρεί ότι πολλοί πελάτες στρέφονται σε τέτοιες υπηρεσίες σε περιόδους προσωπικής μετάβασης: μετά από έναν χωρισμό, μια αλλαγή καριέρας ή τη γέννηση ενός παιδιού. Σε στιγμές μεγάλης αλλαγής, η ανάγκη για κάποια μορφή καθοδήγησης γίνεται πιο έντονη.
Σήμερα, ακόμη πιο ανορθόδοξες πρακτικές —όπως ραβδοσκοπία και κρυστάλλινα εκκρεμή— μετατρέπονται σε νέους «συμβούλους» στιλ. Η Megan, δημιουργός του Solarglow Meditations, διαθέτει εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους που παρακολουθούν τακτικά τα βίντεό της με ραβδοσκοπία. Ανάμεσα στις πιο συχνές ερωτήσεις που λαμβάνει, η μόδα κατέχει σταθερά κεντρική θέση.
Στον πνευματικό χώρο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα υφάσματα και η «ενέργειά» τους. Οι φυσικές ίνες θεωρούνται υψηλότερης δόνησης και συνδέονται με καλύτερη αίσθηση και ευεξία συν την οικολογική τους συμβολή, ενώ τα συνθετικά, πλαστικά υλικά αντιμετωπίζονται συχνά με επιφύλαξη. Ακόμη και τα μεταχειρισμένα ρούχα εξετάζονται υπό αυτό το πρίσμα, με βασικό ερώτημα το τι «ενέργεια» μπορεί να κουβαλούν από τους προηγούμενους ιδιοκτήτες τους.
Παράλληλα, η παλαιότερη τάση του «ντυσίματος σύμφωνα με το ζώδιο» έχει εξελιχθεί σε κάτι πολύ πιο εξατομικευμένο. Δεν αρκεί πλέον μόνο το ηλιακό ζώδιο· ολόκληρος ο γενέθλιος χάρτης μετατρέπεται σε οδηγό αισθητικής ταυτότητας. Εφαρμογές αστρολογίας όπως τα Astra App και Cosmos υπόσχονται ακόμη και πλήρη επιλογή outfit βάσει των πλανητικών θέσεων. Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, πολλοί δηλώνουν κουρασμένοι από τον ξέφρενο ρυθμό της σύγχρονης μόδας (fast fashion). Η αδιάκοπη εναλλαγή τάσεων δημιουργεί μια αίσθηση κορεσμού και αποπροσανατολισμού. Τα social media προσφέρουν ατελείωτη έμπνευση, αλλά ταυτόχρονα ενισχύουν την αίσθηση ότι το στιλ γίνεται όλο και πιο απρόσωπο και απρόσιτο.
Η στυλίστρια και αστρολόγος Gabriella Rosales —γνωστή και ως «Stylist Witch»— υποστηρίζει ότι το προσωπικό στιλ μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αυτογνωσίας. Η δουλειά της ξεκινά συνήθως από μια εις βάθος ανάλυση του γενέθλιου χάρτη, με ιδιαίτερη έμφαση στον ωροσκόπο, ο οποίος θεωρεί ότι σχετίζεται με την ταυτότητα, την αυτοέκφραση και την εικόνα που προβάλλει κανείς προς τα έξω. Στη συνέχεια εξετάζεται η θέση της Αφροδίτης, του πλανήτη που συνδέεται παραδοσιακά με την ομορφιά και την αισθητική.
Σημαντικό ρόλο στη διαδικασία παίζει και το ταρώ. Μέσα από τις κάρτες αναδύονται συχνά αφηγήσεις και επιρροές που έχουν εσωτερικευτεί —από πρώην σχέσεις, οικογενειακά πρότυπα ή παλιές φιλίες— και που επηρεάζουν ασυνείδητα τον τρόπο με τον οποίο κάποιος ντύνεται και παρουσιάζεται.
Τι εξηγεί όμως αυτή τη μετάβαση από το «προδιαγεγραμμένο» στιλ στο σχεδόν «προβλέψιμο» ντύσιμο; Για κάποιους, η απάντηση βρίσκεται στην εξάντληση που προκαλεί η αδιάκοπη παραγωγή τάσεων. Όταν οι αισθητικές αλλάζουν κάθε μήνα, πολλοί συνειδητοποιούν ότι δεν τους ταιριάζουν όλα και εγκαταλείπουν εντελώς την προσπάθεια παρακολούθησης της μόδας. Οι αμέτρητες επιλογές οδηγούν τελικά σε υπερφόρτωση.
Άλλοι θεωρούν ότι το φαινόμενο αντανακλά μια βαθύτερη συλλογική ανάγκη για σταθερότητα μέσα σε περιόδους αβεβαιότητας —πολιτικής, κοινωνικής και προσωπικής. Δεν είναι τυχαίο ότι σε ιστορικές περιόδους κρίσης παρατηρούνται αντίστοιχες εξάρσεις ενδιαφέροντος για το μεταφυσικό. Σύμφωνα με τον John Kozik, ιδιοκτήτη μουσείων αφιερωμένων στις σανίδες Ouija, τέτοια αντικείμενα γνώρισαν τεράστια άνθηση μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο στις ΗΠΑ, κατά τη Μεγάλη Ύφεση και στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου — εποχές συλλογικού φόβου, απώλειας και ανασφάλειας. Ακόμη και τότε, η μεταφυσική συνδεόταν με τη μόδα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί διαφήμιση του 1969 στο περιοδικό Teen, όπου νεαρές γυναίκες χρησιμοποιούσαν σανίδα Ouija για να «προβλέψουν» τις φθινοπωρινές τάσεις.
Στη σημερινή εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των αλγορίθμων, η ανάγκη για κάτι πιο ανθρώπινο και αυθεντικό φαίνεται εντονότερη από ποτέ. Η συνεχής έκθεση σε αμέτρητες αισθητικές δημιουργεί ένα είδος αισθητηριακής υπερφόρτωσης. Αυτό που αναζητείται πλέον δεν είναι άλλη μία τάση, αλλά ένας τρόπος να ενσωματώνονται επιλεκτικά οι τάσεις σε μια προσωπική ταυτότητα —χωρίς το διαρκές πέρασμα από ρόλο σε ρόλο και από αισθητική σε αισθητική.
Γιατί, τελικά, όταν το στιλ μετατρέπεται αποκλειστικά σε μίμηση τάσεων, χάνεται το προσωπικό στυλ μέσα στον θόρυβο του αλγορίθμου. Και ίσως γι’ αυτό όλο και περισσότεροι στρέφονται σε πιο «προσωπικές» μορφές καθοδήγησης —είτε αυτές προέρχονται από αστρολογικούς χάρτες είτε από πνευματικές πρακτικές— αναζητώντας έναν τρόπο να ντύνονται όχι όπως επιβάλλει το feed, αλλά όπως αισθάνονται πραγματικά ο εαυτός τους και καθοδηγούμενοι από προσωπικούς κανόνες και αισθητικές.