Κυριακή Μήτσου: Η άγνωστη τραγωδία των 4.000 Ελληνόπουλων που δόθηκαν για υιοθεσία – «Μια μελανή σελίδα της Ιστορίας μας»

Πέρασε ένας χρόνος από τη συνάντηση της «Espresso» με την ηθοποιό και σκηνοθέτρια Κυριακή Μήτσου στην αίθουσα με τα κλεμμένα Γλυπτά του Παρθενώνα, στο Βρετανικό Μουσείο. Η δυναμική Κυριακή δίνει τον αγώνα της μαζί με σπουδαίες προσωπικότητες του εξωτερικού για την επαναφορά των Γλυπτών μας στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης!

Από τη Μαρία Ανδρέου

Εναν χρόνο μετά η συνάντησή μας γίνεται στα πάτρια εδάφη, στο Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας», στην Ακαδημίας, όπου ως ηθοποιός αλλά και ως σκηνοθέτρια θα παρουσιάσει στις 6 Νοεμβρίου και για οκτώ μόνο παραστάσεις την επιτυχημένη παράσταση-ντοκουμέντο, που έκανε sold out στο Λονδίνο «Για τρία ψυγεία και ένα πλυντήριο».

Το έργο αφορά τις χιλιάδες υιοθεσίες Ελληνόπουλων την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, με πρωταγωνιστές την Ελλη Τρίγγου και τον Γιάννη Κακουράκη και πλειάδα αξιόλογων καλλιτεχνών, όπως οι Ιωάννης Αθανασόπουλος, Νεφέλη Παπαδερού, Ειρήνη Λαμπράκη, Δέσποινα Λάβδα, Vic Holt και Nick Morrison Baker. Να σημειωθεί πως στην κινηματογραφική προβολή θα δούμε και τους Γιάννη Νταλιάνη, Υβόννη Μαλτέζου, Σπύρο Μπιμπίλα, Ρομίνα Σπυράκη, Ρενάτα Σωφρονά.

Λίγες ημέρες πριν από την πρεμιέρα, η Κυριακή μιλά με χαρά στην «Εspresso» για την παράσταση, τις αληθινές ιστορίες που ζωντανεύουν στη σκηνή και τη βαθιά ανθρώπινη διάσταση μιας άγνωστης σε πολλούς σελίδας της ελληνικής Ιστορίας. Η παράσταση βασίζεται στην επί δεκατέσσερα χρόνια -και εν εξελίξει- ακαδημαϊκή έρευνα της καθηγήτριας Gonda Van Steen του King’s College London, η οποία αποκαλύπτει την ιστορία περισσότερων από 4.000 Ελληνόπουλων που δόθηκαν για υιοθεσία στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ολλανδία κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Παιδιά που απομακρύνθηκαν από τις οικογένειές τους, μητέρες που δεν έπαψαν ποτέ να ψάχνουν και ενήλικες που ακόμη και σήμερα αναζητούν την αλήθεια για την καταγωγή τους.

Ιδιαίτερη βαρύτητα και συγκίνηση προσδίδει η επί σκηνής παρουσία της ίδιας της καθηγήτριας Gonda Van Steen, της ερευνήτριας πίσω από ολόκληρο το έργο, καθώς και ανθρώπων που υπήρξαν οι ίδιοι υιοθετημένα παιδιά αυτής της ιστορίας, μετατρέποντας την παράσταση σε μια ζωντανή μαρτυρία. Το έργο παρουσιάζεται σε τρεις γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, ολλανδικά), υπογραμμίζοντας τον διεθνή χαρακτήρα μιας ιστορίας που αφορά όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά ολόκληρο τον κόσμο. Βασισμένη σε πραγματικές μαρτυρίες, αρχειακές πηγές και ιστορικά τεκμήρια, η παράσταση εξετάζει ζητήματα ταυτότητας, συλλογικής μνήμης, τραύματος, κοινωνικής αδικίας και εκμετάλλευσης των γυναικών και των κοινωνικά και οικονομικά πιο ευάλωτων συνανθρώπων μας.

Μετά την επιτυχία στον Λονδίνο, η παράσταση έρχεται στην Ελλάδα. Μαθαίνοντας για την πλοκή του έργου, συγκλονίστηκα! Πραγματικά, δόθηκαν 4.000 παιδιά για υιοθεσία για… τρία ψυγεία και ένα πλυντήριο; Ποια χρονική περίοδο;

Είμαι πραγματικά χαρούμενη που, έπειτα από δύο χρόνια, καταφέρνουμε να φέρουμε αυτήν την πολύ σημαντική παράσταση στην Αθήνα. Ηταν ένα όνειρο που γίνεται πραγματικότητα, έπειτα από πολύ κόπο και προσπάθεια. Λέω ότι είναι σημαντική όχι γιατί ευθύνομαι εγώ κατά ένα μεγάλο μέρος για τη δημιουργία της, αλλά γιατί το θέμα που διαπραγματεύεται είναι μια «μελανή» σελίδα στη σύγχρονη ελληνική Ιστορία, που επηρεάζει ακόμη και σήμερα την ελληνική κοινωνία. Πράγματι, σύμφωνα με την έρευνα της καθηγήτριας του King’s College London Gonda Van Steen, η οποία άρχισε πριν από δεκατέσσερα χρόνια και συνεχίζεται ακόμη και σήμερα, έχουν βρεθεί πάνω από 4.000 περιπτώσεις υιοθεσιών κυρίως προς Αμερική, Ολλανδία και σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες σε μικρότερο ποσοστό. Αναφερόμαστε κυρίως στις περιόδους ’50, ’60, αρχές ’70. Πρόκειται, λοιπόν, για μια παράσταση-ντοκουμέντο, που βασίζεται σε αληθινές ιστορίες και πραγματικά ευρήματα, αλλά δεν θα σας αποκαλύψω τι δηλώνει ο τίτλος… Θα σας καλέσω να έρθετε να δείτε την παράσταση και να το ανακαλύψετε μόνοι σας.

Πώς έγινε η επαφή σου με την καθηγήτρια στο Λονδίνο;

Η πρωτοτυπία αυτής της παράστασης είναι ότι βασίζεται σε μια ακαδημαϊκή έρευνα, κάτι που δεν βλέπουμε πολύ συχνά. Εδώ όμως είναι η μαγεία του θεάτρου: ότι μπορεί να μεταφέρει την έρευνα, να τη βγάλει από το συρτάρι του ακαδημαϊκού και να την επικοινωνήσει με ένα ευρύτερο κοινό. Επίσης, είναι μια παράσταση που ξεδιπλώνει σε όλο του το μεγαλείο τον κοινωνικό χαρακτήρα του θεάτρου, αφού πρωταγωνιστές είναι οι ιστορίες ανθρώπων των οποίων η ζωή επηρεάζεται ακόμη και σήμερα. Μαζί με τις συνεργάτιδές μου, τις φίλες και θεατρολόγους Ρομίνα Σπυράκη και Ρενάτα Σωφρονά, αναλάβαμε τη θεατρική μεταφορά του υλικού που μας παραχώρησε η καθηγήτρια, η οποία είχε και την τελική ιστορική επίβλεψη.

Με την καθηγήτρια γνωριστήκαμε το 2020, σε μια εκδήλωση της ελληνικής πρεσβείας στο Λονδίνο για την ελληνική γλώσσα. Στη συνέχεια το 2022 παρακολούθησε την παράστασή μου «Με δύναμη από την Κηφισιά» και μου ζήτησε να πιούμε ένα καφέ. Εκεί ήταν η πρώτη φορά που έμαθα για την έρευνά της και, πραγματικά, έμεινα έκπληκτη. Δεν μπορούσα να πιστέψω το μέγεθος αυτής της ιστορίας. Αμέσως της εκδήλωσα το ενδιαφέρον μου να ασχοληθώ με αυτό το υλικό. Σε αυτό το καφέ ξεκίνησε και η συνεργασία μας, με μια παράσταση-αφιέρωμα στον Ιάκωβο Καμπανέλλη, που ταξίδεψε και στα Τίρανα, αλλά και πλήθος εκδηλώσεων πολιτιστικού περιεχομένου.

Η έρευνά της, η οποία -όπως είπαμε- συνεχίζεται ακόμη και σήμερα, ξεκίνησε από ένα τυχαίο email που έλαβε ενός ανθρώπου που προσπαθούσε να βρει στοιχεία για την υιοθετημένη του μητέρα. Η ίδια είναι Αμερικανίδα πολίτης βελγικής καταγωγής και πριν από λίγους μήνες τής δόθηκε τιμητικά η ελληνική υπηκοότητα για τη συμβολή της σε αυτό το θέμα.

Ποια ήταν η ανταπόκριση του κοινού στο Λονδίνο;

Η παράσταση ανέβηκε με μεγάλη επιτυχία στο Greenwood Theatre του Λονδίνου με τον τίτλο «For Three Refrigerators and a Washing Machine» και απέσπασε εξαιρετικές κριτικές. Πρόκειται για μια τρίγλωσση παράσταση (αγγλικά, ελληνικά και ολλανδικά). Η ανταπόκριση του κοινού ήταν απρόσμενα ενθουσιώδης. Για πολλούς ήταν μια αποκάλυψη, καθώς μάθαιναν πρώτη φορά την ύπαρξη αυτών των ιστοριών. Υπήρξε πολλή συγκίνηση, αν και δεν ήταν ο στόχος της παράστασης, και η λέξη που ακούσαμε περισσότερο απ’ όλες ήταν ότι συγκλονίστηκαν.

Ενα άλλο στοιχείο που κάνει αυτήν την παράσταση ξεχωριστή είναι ότι πρόκειται για έναν «ζωντανό οργανισμό». Και τι εννοώ με αυτό; Καθώς η έρευνα συνεχίζεται, νέες ιστορίες βγαίνουν στο φως ή νέα στοιχεία για παλιές ιστορίες αποκαλύπτονται, οπότε αυτά θα συμπεριληφθούν στη νέα παραγωγή. Η πρώτη παράσταση, αυτή του Λονδίνου, ήταν μέρος μιας προσπάθειας να επανακτήσουν οι υιοθετημένοι την ιθαγένειά τους. Πράγματι, με πρωτοβουλία του πρωθυπουργού ψηφίστηκε ένα νόμος τον Μάιο του 2025, που δίνει στους υιοθετημένους τη δυνατότητα να επανακτήσουν την ελληνική ιθαγένειά τους, καθώς γεννήθηκαν Ελληνες και Ελληνίδες!

Η Ελλη Τρίγγου, ο Γιάννης Κουκουράκης, ο Ιωάννης Αθανασόπουλος αλλά και η Νεφέλη Παπαδέρου είναι από τους πιο χαρισματικούς ηθοποιούς της νέας γενιάς. Πώς έγινε η επαφή μαζί τους;

Πραγματικά, πρόκειται για εξαιρετικούς και χαρισματικούς συναδέλφους, που έχουν δείξει υπέροχα δείγματα δουλειάς και έχει διανύσει τον δικό του ξεχωριστό δρόμο ο καθένας. Ο τρόπος με τον οποίο αποδέχτηκαν οι ηθοποιοί την πρόσκληση να συμμετέχουν ήταν συγκινητικός. Νομίζω ότι, όταν είσαι άνθρωπος με ενσυναίσθηση, δεν μπορείς να μείνεις αδιάφορος μπροστά σε μια τέτοια ιστορία, που γράφεται ακόμα και την ώρα που μιλάμε. Οι περισσότεροι δεν γνώριζαν γι’ αυτές τις ιστορίες, ωστόσο ένας, δεν θα αποκαλύψω ποιος ή ποια, είχε μια τέτοια περίπτωση στο περιβάλλον του. Σύμφωνα με την έρευνα, ένας στους τέσσερις πολίτες σχετίζεται με μια ιστορία υιοθεσιών, οπότε καταλαβαίνεις το μέγεθος και τις διαστάσεις αυτής της ιστορίας.

Πιστεύεις ότι η οικονομική ένδεια κάνει έναν γονέα να δώσει το παιδί του για υιοθεσία;

Υπήρξαν πολλές περιπτώσεις που οι γονείς έδωσαν το παιδί τους για μια καλύτερη ζωή, με την προϋπόθεση ότι θα το βλέπουν, ότι θα έχουν επικοινωνία, αλλά, δυστυχώς, αυτό αποδείχτηκε ένα ψέμα, γιατί αρκετοί από αυτούς έπεσαν θύματα εκμετάλλευσης. Δεν ξαναείδαν τα παιδιά τους.

Πώς είναι να είσαι ηθοποιός και σκηνοθέτρια στη Βρετανία και να βιοπορίζεσαι μέσα από την τέχνη σου;

Υπάρχει μια άλλη, θα έλεγα, αντίληψη για το επάγγελμα του ηθοποιού στο Η.Β. Αντιμετωπίζεται ως επάγγελμα και ο ηθοποιός ως επαγγελματίας, και όχι ως χομπίστας. Υπάρχει ένας σεβασμός στην κοινωνία και μια εκτίμηση σε αυτήν τη μορφή τέχνης, που αποδεικνύεται και από το κόστος των θεατρικών εισιτηρίων. Υπάρχουν παραστάσεις με εισιτήριο άνω των 100 λιρών.

Δόξα τω Θεώ, ο κόσμος ανταποκρίνεται στις δουλειές μου στην Αγγλία. Στο Λονδίνο διασκεύασα, σκηνοθέτησα και πρωταγωνίστησα στην παράσταση «Οι δούλες, ένα παιχνίδι για δύο» στο White Bear Theatre, που πήγε πολύ καλά. Επίσης, εξαιρετικά πήγαν οι παραστάσεις «Pitsa», πάλι στο White Βear Theatre, αλλά και η μουσική παράσταση «Manfred Echoes», μία διασκευή πάνω στο έργο «Manfred» του Λόρδου Βύρωνα στα ελληνικά και τα αγγλικά, που παρουσιάστηκε στο King’s College London και στο Trinity College Cambridge, με αφορμή τα 200 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου φιλέλληνα ποιητή. Επίσης, και το ντοκιμαντέρ που έκανα «Από το Μεσολόγγι στο Λονδίνο, 200 χρόνια μετά», που παρουσιάστηκε επίσης στο King’s College London, είχε καλές κριτικές.

Διαβάστε ακόμη

SHOWBIZ

Εύη Βατίδου: Στα δικαστήρια με τον γιο και τον πατέρα της – «Δηλώνω αθώα»

Αντιμέτωπη με την κατηγορία της βαριάς σκοπούμενης σωματικής βλάβης βρίσκεται η πρώην σύζυγος του Αλέξη Κούγια, για περιστατικό με μοτοσικλέτα που σημειώθηκε στη Γλυφάδα…