Εναν αιώνα μετά επέστρεψε στην πατρίδα του, τη Δράμα, το παλαιότερο στον κόσμο πλήρες χειρόγραφο της Καινής Διαθήκης, που είχαν αρπάξει τα βουλγαρικά στρατεύματα κατοχής το 1917 μαζί με πολλούς άλλους ιστορικούς και εκκλησιαστικούς θησαυρούς από την Ιερά Μονή Παναγίας της Εικοσιφοίνισσας, στην οποία προκάλεσαν ανυπολόγιστες καταστροφές.
Το 674 σελίδων και γραμμένο στα ελληνικά, στη ρέουσα γραφή, χειρόγραφο του 9ου αιώνα, γνωστό και ως Κώδικας 1424, επιστράφηκε την παραμονή του εορτασμού της πολιούχου της Δράμας Αγίας Βαρβάρας από τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Δημήτριο στον μητροπολίτη Δράμας Παύλο και στην ηγουμένη του μοναστηριού όπου φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, γερόντισσα Αλεξία. Ως τώρα βρισκόταν στη νόμιμη κυριότητα της Λουθηρανικής Θεολογικής Σχολής του Σικάγου και το παρέδωσε στη μητρόπολη ο πρόεδρός της, αιδεσιμότατος James Nieman, μέσα σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης.
Στην έναρξη της τελετής ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Δημήτριος διάβασε γράμμα του Οικουμενικού Πατριάρχη προς τον μητροπολίτη Δράμας Παύλο, στο οποίο τονίζεται ο αδιάκοπος αγώνας της Μητέρας Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης να επιστραφούν όλοι οι κλεμμένοι θησαυροί, καθώς, εκτός από το συγκεκριμένο, εκατοντάδες χειρόγραφα και άλλα αντικείμενα μεγάλης αξίας αφαιρέθηκαν από την Παναγία Εικοσιφοίνισσα και άλλες μονές κατά τη διάρκεια της βουλγαρικής κατοχής στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οπως αποκαλύφθηκε τις τελευταίες δεκαετίες, τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται στη Σόφια, ενώ ένας αριθμός κειμηλίων βρίσκεται σε βιβλιοθήκες εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και ιδιωτικές συλλογές της Ευρώπης και των ΗΠΑ.
Πουλήθηκε στις ΗΠΑ
Ο Κώδικας 1424 είχε πουληθεί στις ΗΠΑ -όπου κατέληξε- το 1920 από έναν Ευρωπαίο βιβλιοπώλη και βρέθηκε στην κατοχή της Λουθηρανικής Θεολογικής Σχολής του Σικάγου, όπου φυλασσόταν έως πρόσφατα. Το κείμενο γράφτηκε από τον μοναχό Σάββα, έχει διαστάσεις 28×18 εκατοστά και στις 674 σελίδες του περιλαμβάνει το σύνολο της Καινής Διαθήκης. Αιώνες μετά τη γραφή του προστέθηκαν ως σχόλια στα περιθώρια των σελίδων αποσπάσματα κειμένων του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, του Βασιλείου του Μεγάλου και άλλων ιεραρχών.
