Φανή Πάλλη – Πετραλλιά: «Μου λείπει η δύναμη της υπογραφής που σου δίνει ο υπουργικός θώκος»
συνέντευξη της στα γραφεία της Espresso
Η Φάνη Πάλλη-Πετραλιά, πρώην υπουργός με έντονο αποτύπωμα στο Ασφαλιστικό και στις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, επιστρέφει με μια συνέντευξη-ποταμό στην «Espresso», με πολιτική μνήμη, παρασκήνιο και καθαρές θέσεις.
Από Βίβιαν Μπενέκου
Ανήκει στη γενιά των πολιτικών που έζησαν τη Μεταπολίτευση από μέσα, βρέθηκαν δίπλα στον Κωνσταντίνο Καραμανλή αλλά και στον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, και πέρασαν από την πολιτική πράξη στις μεγάλες αποφάσεις.
Η Φάνη Πάλλη-Πετραλιά, πρώην υπουργός με έντονο αποτύπωμα στο Ασφαλιστικό και στις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, επιστρέφει με μια συνέντευξη-ποταμό στην «Espresso», με πολιτική μνήμη, παρασκήνιο και καθαρές θέσεις.
Η Φάνη Πετραλιά έβαλε τη σφραγίδα της σε μεγάλα επιτεύγματα, όπως ο σημερινός ΑΜΚΑ, εξ ου και είχε πάρει τον χαρακτηρισμό «η μαμά του ΑΜΚΑ», αλλά και η νομοθέτησή της για το Δημογραφικό, ένα πρόβλημα το μέγεθος του οποίου είχε από παλιά… διαγνώσει!
Η πρώην υπουργός μιλάει για τη Ν.Δ. του τότε, που έζησε η ίδια, αλλά και του σήμερα. Δεν δέχεται τον όρο «πασοκοποίηση» του κόμματος, με το σκεπτικό ότι όσοι εισέρχονται στη Ν.Δ. απορρίπτουν όσα πίστευαν, θυμάται τις πιο σκληρές πολιτικές μάχες που έδωσε για το Ασφαλιστικό, απαντά για Τσίπρα, Σαμαρά και τα νέα κόμματα, ενώ δεν κρύβει τη νοσταλγία της για τη «δύναμη της υπογραφής».
«Μου λείπει η δύναμη της υπογραφής που σου δίνει ο υπουργικός θώκος» υποστηρίζει η Φάνη Πάλλη-Πετραλιά.
Ταυτοχρόνως ανοίγει ένα πιο προσωπικό κεφάλαιο για τη θέση της γυναίκας στην πολιτική, στην οικογένεια, και μιλάει για τα εγγόνια της και το ιστορικό Αρχείο Πετραλιά, που θεωρεί έργο ζωής.
Μια συνέντευξη με πολιτικό βάρος, αιχμές και πολλές αναγνώσεις, καθώς η Φάνη Πάλλη-Πετραλιά δεν υπήρξε ποτέ μια πολιτικός των εύκολων διαδρομών.
Πέντε δεκαετίες μετά την πρώτη της πολιτική διαδρομή στη Ν.Δ., η Φάνη Πάλλη-Πετραλιά παραμένει μια πολιτικός που μιλά με τη σιγουριά της εμπειρίας και τη γλώσσα μιας άλλης εποχής, τότε που η πολιτική χτιζόταν στις οργανώσεις, στις ιδέες και τις προσωπικές μάχες. Λέει, επίσης, κάτι πολύ σημαντικό, ότι τα ιστορικά στελέχη έχουν αγνοηθεί από το κόμμα.
Η Φάνη στην προσωπική της ζωή δεν δίνει ποτέ συμβουλές, ασχολείται επισταμένως με το αρχείο της οικογένειας Πετραλιά, που είναι συνώνυμο της ελληνικής Ιστορίας, και είναι κλασική γιαγιά… έντεκα εγγονιών.
Ξεκινήσατε από τη βάση της Ν.Δ. τη δεκαετία του ’70. Τι έχει αλλάξει περισσότερο στο κόμμα από τότε μέχρι σήμερα;
Η πρώτη μου επαφή με τη Νέα Δημοκρατία ήταν η συμμετοχή μου στο Προσυνέδριο στη Χαλκιδική το 1977, που υπήρξε και καταλυτική. Στη δεκαετία του ’70 οι αγώνες μας είχαν στόχο την εδραίωση της δημοκρατίας στη χώρα, τη θωράκιση της ιδεολογίας μας, τις αρχές και τις αξίες της ιδεολογικής μας διακήρυξης, τους αγώνες για την ισότητα ανδρών και γυναικών, που για πρώτη φορά κατοχυρώθηκαν στο σύνταγμα του ’75.
Ηταν μια δεκαετία δημιουργίας, με πρωτόγνωρα αλλά κρίσιμα επιτεύγματα, όπως το Καταστατικό της Ν.Δ., η Οργανωτική Δομή, η Διοικούσα Επιτροπή, η δημιουργία της Κεντρικής Περιφερειακής Οργάνωσης, οι Τοπικές Επιτροπές κ.λπ. Δομές και θεσμοί επικαιροποιημένοι, που ισχύουν και σήμερα.
Εσείς, που γνωρίσατε τη Ν.Δ. του Κωνσταντίνου Καραμανλή, θεωρείτε ότι το σημερινό κόμμα βρίσκεται κοντά στις αρχές της ή έχει απομακρυνθεί;
Η ιδρυτική διακήρυξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή είναι πάντα ένα κείμενο αρχών και αξιών διαχρονικών και αναλλοίωτων. Είναι το «Ευαγγέλιο» για εμάς τους νεοδημοκράτες. Ενα σοφό κείμενο, που και σήμερα είναι επίκαιρο, σύγχρονο και προσαρμόζεται στις εκάστοτε συνθήκες και στην πραγματικότητα.
Ποια είναι η μεγαλύτερη αδυναμία της σημερινής κυβέρνησης; Σας βρίσκει σύμφωνη αυτή η «πασοκοποίηση» του κόμματος;
Απορρίπτω τον όρο «πασοκοποίηση» που χρησιμοποιείς, αγαπητή Βίβιαν. Οσοι σήμερα έχουν βρεθεί στη Ν.Δ. προερχόμενοι από άλλους πολιτικούς χώρους, έχουν συνειδητά συγκρίνει, αποφασίσει και επιλέξει την ιδεολογία και τις αρχές της Ν.Δ., έχοντας επί της ουσίας απορρίψει όσα πίστευαν. Και αν έχουν και θέσεις ευθύνης, υπηρετούν και εφαρμόζουν την πολιτική που απορρέει από την ιδεολογία και τις αρχές της Νέας Δημοκρατίας.
Μεταρρυθμίσεις, όπως για παράδειγμα ο ΑΜΚΑ, φέρουν τη δική σας υπογραφή. Θέλετε να μας μιλήσετε για τα μεγάλα αυτά κεφάλαια των μεταρρυθμίσεων που προωθήσατε στο Ασφαλιστικό;
Μου έχουν δώσει τον τίτλο «μαμά του ΑΜΚΑ», όπως όταν ήμουν υφυπουργός Αθλητισμού μού είχαν απονείμει τον τίτλο «μαμά του ΛΟΤΤΟ», γιατί είχε καθιερωθεί επί της θητείας μου. Πρέπει να ομολογήσω ότι η ιδέα για τον ΑΜΚΑ γεννήθηκε όταν ήμουν υπουργός Απασχόλησης στην κυβέρνηση Καραμανλή. Υλοποιήθηκε αποκλειστικά από τις υπηρεσίες του υπουργείου και την ΗΔΙΚΑ και έγινε ο ένας και μοναδικός αριθμός που ακολουθεί σε όλη του τη ζωή κάθε Ελληνα, μέσα σε ελάχιστους μήνες και με ελάχιστα χρήματα, και εξελίχθηκε όπως ακριβώς το οραματίστηκα. Θεσμός πάνω στον οποίο χτίστηκε και στηρίχθηκε το οικοδόμημα του κράτους και των παροχών στους πολίτες (Υγεία, Ασφαλιστικό) σε όλες τις ενέργειες και συναλλαγές τους. Θεωρώ, επίσης, πραγματική μεταρρύθμιση και την κατάργηση των 133 ταμείων και τη δημιουργία μόνο 13 (Ν. 3655/2008), μεταρρύθμιση που διέσωσε το Ασφαλιστικό και τις συντάξεις κατά την περίοδο των μνημονίων, όπως αναγνωρίζεται ακόμα και σήμερα. Και, βέβαια, τα μέτρα για τις εργαζόμενες μητέρες, τις πολύτεκνες οικογένειες και το Δημογραφικό.
Ηταν πιο δύσκολο για μια γυναίκα να επιβιώσει πολιτικά τη δεκαετία του ’80 απ’ ό,τι σήμερα; Υπάρχει πραγματική ισότητα στην πολιτική ή ακόμα λειτουργούν «ανδρικά δίκτυα» εξουσίας;
Σίγουρα ήταν πιο δύσκολο για μια γυναίκα να επιβιώσει. Και ήταν πιο δύσκολο γιατί η ισότητα δεν κατακτάται με νόμους και εγκυκλίους, αλλά πρέπει να είναι καθημερινή πρακτική και αυτονόητη. Το αυτονόητο του σήμερα ήταν το ζητούμενο του χθες. Χρειάστηκαν αγώνες από τις γυναικείες οργανώσεις για να ωριμάσουν οι συνθήκες και η κοινωνία. Οταν εξελέγην πρώτη φορά βουλευτής το 1989 (πρώτη με ρεκόρ ψήφων 100.000 και γυναίκα στη Β’ Αθηνών), στο κόμμα μου είμασταν μόλις 5 γυναίκες στο σύνολο 145 βουλευτών. Σήμερα οι γυναίκες έχουν κατακτήσει την επαγγελματική τους εξέλιξη. Πάντως, όσα χρόνια κι αν περάσουν, όσες κορφές κι αν κατακτήσουν οι γυναίκες, πάντα θα έχουν τον πολλαπλό ρόλο συζύγου – συντρόφου – μητέρας – νοικοκυράς – εργαζόμενης.
Τι συμβουλή θα δίνατε σε μια νέα γυναίκα που θέλει να ασχοληθεί με την πολιτική;
Δεν πιστεύω στις συμβουλές. Πιστεύω, όμως, ότι έχουμε όλοι την υποχρέωση να ασχολούμαστε με τα προβλήματα της κοινωνίας, να έχουμε άποψη, που μας τη δίνει η γνώση, στη διαμόρφωση της ζωής μας. Αυτό είναι πολιτική. Εγώ αισθάνομαι ότι δεν θα ήθελα να έχω περάσει από αυτή τη ζωή χωρίς να έχω ζήσει και να έχω νιώσει όλα εκείνα που μου έδωσε και μου πρόσφερε η πολιτική και ιδιαίτερα η παράταξη της Ν.Δ.
Τι σας λείπει περισσότερο από την ενεργό πολιτική;
Οταν σκέφτομαι την πορεία μου των 50 χρόνων στην πολιτική, όταν «γυρίζω» τον χρόνο πίσω, δεν αισθάνομαι νοσταλγία, αλλά μόνο χαρά και ευτυχία που αξιώθηκα αυτή τη ζωή. Αν μπορώ, όμως, να πω τι είναι αυτό που μου λείπει, θα πω πως είναι η δύναμη της υπογραφής που σου δίνει ο υπουργικός θώκος, ώστε να μετουσιώνεις σε νόμους και αποφάσεις όσα πιστεύεις και θέλεις να προσφέρεις, και να νιώσεις την ικανοποίηση ότι αυτά εφαρμόζονται και καθιστούν τη ζωή των συνανθρώπων σου καλύτερη. Νιώθεις, επίσης, ότι δικαιώνεις τους πολίτες που σε επέλεξαν να τους εκπροσωπήσεις στη Βουλή.
Ποια ήταν η πιο δύσκολη πολιτική μάχη που δώσατε;
Ηταν εκείνη για το Ασφαλιστικό. Προσπαθούσα να πείσω για την αναγκαιότητα των αποφάσεων, γνωρίζοντας ότι αν δεν γίνονταν οι αλλαγές αυτές, κινδύνευαν με κατάρρευση Ασφαλιστικό και συντάξεις. Επρεπε να αντέξω όσα άκουγα και έβλεπα που διαδραματίζονταν έξω από τις πόρτες του υπουργείου, όσα γράφονταν, που δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, και αισθανόμουν την ευθύνη ότι κάθε απόφαση δεν ήταν αριθμός, αλλά αφορούσε το μέλλον και τη ζωή ανθρώπων.
Γιατί εξαφανίστηκαν τα ιστορικά στελέχη από τον δημόσιο διάλογο; Δεν ακούγονται ή δεν τα αφήνουν να ακουστούν;
Εγώ, πάντως, μόλις με καλέσατε να δώσω συνέντευξη, ήμουν εδώ.
Καρυστιανού, Τσίπρας και Σαμαράς φτιάχνουν κόμματα: με δυο λέξεις θέλω να μου πείτε τη γνώμη σας…
Είναι απόλυτα δημοκρατικό δικαίωμα να θέλει κάποιος να συστήσει ένα κόμμα. Το ζητούμενο είναι η διάρκεια, άρα είναι πολύ νωρίς ακόμα για οποιαδήποτε κριτική. Μέχρι τον Μάρτιο ο πολιτικός χρόνος θεωρείται πολύς για τα κόμματα.
Σήμερα, νομίζω ότι οι πολιτικοί φοβούνται περισσότερο το X παρά την κοινωνία. Συμφωνείτε;
Δεν με βρίσκετε σύμφωνη σε αυτήν την παρατήρηση. Αντιθέτως, πιστεύω ότι, παρά την κυριαρχία των social media, τον τελευταίο καιρό η προσωπική επαφή, όπως υπήρχε στην εποχή μου, αρχίζει να κερδίζει έδαφος και η κοινωνία των πολιτών να ξαναβρίσκει τη δύναμή της.
Αν μιλούσατε σήμερα ιδιωτικά στον πρωθυπουργό, ποια θα ήταν η πιο σκληρή αλήθεια που θα του λέγατε;
Δεν θα σας την αποκαλύψω, την κρατάω για να την πω στον ίδιο, εάν με καλέσει.
Υπάρχει κάτι που δεν έχετε πει δημόσια όλα αυτά τα χρόνια και θέλετε ακόμη να πείτε;
Οσα ήθελα να πω για τη Μεταπολίτευση τα έχω γράψει και στο βιβλίο μου «40 χρόνια τώρα» το 2014. Αυτά που δεν έχω πει τα κρατάω για μένα.
Αρχείο Πετραλιά: Μιλήστε μας λιγάκι για αυτήν την πολύτιμη ενασχόλησή σας…
Είναι έργο ζωής για μένα. Η ψηφιοποίηση και η ανάδειξη του οικογενειακού Αρχείου Πετραλιά με ιστορικά έγγραφα, ανέκδοτες φωτογραφίες και κειμήλια, που ξεκινούν από την Επανάσταση του 1821, την εποχή του Διχασμού, με 1.100 ιδιόχειρες επιστολές των πρωταγωνιστών εκείνης της περιόδου, ντοκουμέντα που έχουν χαρακτηριστεί από διακεκριμένους ιστορικούς και μελετητές ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της νεότερης ελληνικής Ιστορίας. Επίσης, το Αθλητικό και Ολυμπιακό Αρχείο του Επαμεινώνδα Πετραλιά, με στοιχεία για την πορεία του ελληνικού αθλητισμού, με ολυμπιακά μετάλλια, χειρόγραφα κ.λπ., αναδεικνύοντας τις ολυμπιακές αρχές και αξίες, έγινε προσβάσιμο και κτήμα της εκπαιδευτικής ακαδημαϊκής και μαθητικής κοινότητας. Και έπεται συνέχεια.
Τι γιαγιά είστε και ποιο από τα παιδιά σας σάς μοιάζει πολύ και θέλει να μπει στην πολιτική;
Εγγόνια έντεκα. Είμαι κλασική Ελληνίδα γιαγιά, που «ανακατεύεται» γενικώς, και πάντα πρόθυμη να βοηθήσω και να προσφέρω. Οσον αφορά τα τέσσερα παιδιά μου, είναι αυτόνομοι και οι τέσσερις, έχουν διαγράψει τη δική τους πορεία, επιτυχημένα καθένας, και αν κάποια στιγμή βρεθούν ενεργά στην πολιτική, αυτό θα είναι αποτέλεσμα της αυτόφωτης διαδρομής τους.
Ποιος τύπος γυναίκας σάς εντυπωσιάζει;
Κάθε γυναίκα που παλεύει για τον εαυτό της και την οικογένειά της.
Πώς θέλετε να θυμούνται οι νεότεροι τη Φάνη Πάλλη-Πετραλιά;
Δεν έχω τέτοιες φιλοδοξίες. Μου αρκεί ότι προχθές μια εργαζόμενη στο σούπερ μάρκετ με πλησίασε και μου είπε «θέλω να σας ευχαριστήσω για τα μέτρα της μητρότητας (Ν. 3655/2008), που μου έδωσαν τη δυνατότητα να μείνω έναν χρόνο κοντά στο παιδί μου μετά τη γέννα. Μου αρκεί ότι ένας οδηγός ταξί με ρώτησε, κοιτώντας τον καθρέφτη, «είστε αυτή που νομίζω; Σας γνώρισα από τη φωνή σας»… Μου αρκεί ότι την περασμένη εβδομάδα κάποια νέα παιδιά με χαιρέτησαν στον δρόμο.
