Δέσποινα Τομαζάνη: Η Χιώτισσα ηθοποιός με τη διεθνή καριέρα – Η ταινία που την καθιέρωσε και το πλούσιο συγγραφικό έργο

Η Δέσποινα Τομαζάνη έφυγε από τη ζωή το πρωί του Σαββάτου, σε ηλικία 81 ετών, αφήνοντας πίσω της μια πολυσχιδή καλλιτεχνική διαδρομή που ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα.

Η ηθοποιός, συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτις νοσηλευόταν επί δύο ημέρες σε νοσοκομείο της Αθήνας και, σύμφωνα με τις πληροφορίες, πέθανε έπειτα από πνευμονικό οίδημα.

Για το ευρύ κοινό το όνομά της συνδέθηκε έντονα με τη θρυλική «Γλυκιά Συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη. Ωστόσο, η ζωή και η καριέρα της Δέσποινας Τομαζάνη περιλάμβαναν πολύ περισσότερα: σπουδές στη Στοκχόλμη, συμμετοχές σε παραγωγές τεσσάρων χωρών, παραστάσεις από το Ηρώδειο μέχρι τη Νέα Υόρκη και το Τόκιο, βραβεία, σενάρια και ένα πλούσιο συγγραφικό έργο.

Από τη Χίο στη Στοκχόλμη

Η Δέσποινα Τομαζάνη γεννήθηκε την 1η Ιουνίου 1945 στη Χίο. Οι οικογενειακές της ρίζες έφταναν στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και στα Κοτύωρα, το σημερινό Ορντού.

Η σχέση της με την τέχνη άρχισε από πολύ νωρίς. Σπούδασε θέατρο στην Αθήνα και στη συνέχεια έφυγε για τη Σουηδία, όπου παρακολούθησε σπουδές κινηματογράφου και θεάτρου στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Παράλληλα, ασχολήθηκε με τον χορό και την παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της σουηδικής πρωτεύουσας.

Από την ηλικία των 18 ετών βρισκόταν ήδη στη σκηνή. Η πορεία της την έφερε σε ελληνικά και γαλλικά θέατρα, αλλά και σε κινηματογραφικές παραγωγές στην Ελλάδα, τη Σουηδία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία.

Η «Γλυκιά Συμμορία» και το σινεμά

Στην Ελλάδα, μία από τις πιο χαρακτηριστικές κινηματογραφικές παρουσίες της υπήρξε στη «Γλυκιά Συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη, ταινία που έμεινε στην ιστορία του νεότερου ελληνικού κινηματογράφου.

Η φιλμογραφία της, όμως, ήταν ιδιαίτερα πλούσια. Εμφανίστηκε στη «Φωτογραφία» του Νίκου Παπατάκη, στην «Περιπλάνηση» του Χρήστου Χριστοφή και στο «Τέλος Εποχής» του Αντώνη Κόκκινου.

Στο εξωτερικό συμμετείχε, μεταξύ άλλων, στα «Μουντστώντ (Αντίσταση)» του Πέτερ Βέστερ, «Aμαλα-Κάμαλα» του Μπενκτ Λάγκερκβιστ και «Ντον Ζουάν» του Ροζέ Βαντίμ.

Η ερμηνεία της στην ταινία «L’ ombre de la terre» του Tajeb Louichi τής χάρισε το βραβείο πρώτου γυναικείου ρόλου στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών Χωρών.

Η δράση της πίσω από την κάμερα ήταν εξίσου σημαντική. Έγραψε διαλόγους, έπαιξε και συνεργάστηκε στο σενάριο της σουηδικής ταινίας «Με λένε Στέλιο», η οποία είχε τιμηθεί με βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Βενετίας το 1973.

Συνεργάστηκε ακόμη με τον Αλέξη Δαμιανό στον «Ηνίοχο», υπήρξε συν-σεναριογράφος στην «Ελεύθερη Κατάδυση» του Γιώργου Πανουσόπουλου και έγραψε το σενάριο για «Το φως που σβήνει» του Βασίλη Ντούρου.

Από το Ηρώδειο στη Νέα Υόρκη και το Τόκιο

Η θεατρική διαδρομή της Δέσποινας Τομαζάνη είχε έντονο διεθνή χαρακτήρα.

Ερμήνευσε την «Ηλέκτρα» στο Ηρώδειο, αλλά και στο Τάουν Χολ της Νέας Υόρκης και στο Τόκιο, ενώ στη Γαλλία συμμετείχε στην «Αρραβωνιαστικιά του Νερού» του Ταχάρ Μπεν Ζελλούν και στην «Περσεφόνη» του Γιάννη Ρίτσου, σε σκηνοθεσία Ζακ Λακαριέρ.

Δεν περιορίστηκε στην υποκριτική. Πέρασε και στη σκηνοθεσία, παρουσιάζοντας έργα όπως «Ο Μπαμπάς ο Πόλεμος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, «Χιώτικο Παραμύθι», «Χιροσίμα Αγάπη μου» και «Ίντα».

Στην τηλεόραση εμφανίστηκε στις παραγωγές «Φάκελος Αμαζών», «Γκάστερμπάιντερ», «Ομίχλη», «Μέντιουμ» και «Το φύλλο».

Παράλληλα, έγραψε τα σενάρια για το «Μέντιουμ» και για το «Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ’ Αγγέλιασμα», βασισμένο στο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού.

Η δεύτερη μεγάλη αγάπη της, η συγγραφή

Δίπλα στην υποκριτική υπήρχε πάντοτε και η συγγραφή. Η Δέσποινα Τομαζάνη έγραψε ποίηση, θέατρο, διηγήματα και μυθιστορήματα, ενώ έργα της μεταφράστηκαν στα γαλλικά, τα γερμανικά, τα τουρκικά, τα αγγλικά και τα ιταλικά.

Στα βιβλία της περιλαμβάνονται «Το Αμίλητο Νερό», «Χιώτικο Παραμύθι», «Το Καφενείο των Ψεμάτων», «Φωτιά μέσα στο Νερό», «Ίντα», «Εξ αιτίας του αινίγματος», «Θηλυκό Νόμισμα» και «Εκτός, Δικτύου».

Το τελευταίο της βιβλίο, «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε», ήταν ένα ιστορικό αφήγημα αφιερωμένο στον Χιώτη αγωνιστή της Επανάστασης Αντώνη Μπουρνιά.

Στα προλεγόμενα του έργου έγραφε:

«Μόνο γιατί ονειρεύτηκες ελευθερία, μόνο γιατί πολέμησες και έχασες τη μάχη, μόνο γι’ αυτό, Αντώνη από τη Χίο, σε καλώ, μόνο γιατί μέσα μου υπάρχεις».

Λόγια που, μετά τον θάνατό της, αποκτούν έναν ιδιαίτερο συμβολισμό για μια γυναίκα που πέρασε περισσότερο από έξι δεκαετίες υπηρετώντας διαφορετικές μορφές τέχνης.

Από τη Χίο στη Στοκχόλμη και από τη «Γλυκιά Συμμορία» στις σκηνές της Νέας Υόρκης και του Τόκιο, η Δέσποινα Τομαζάνη άφησε πίσω της μια διαδρομή πολύ μεγαλύτερη από έναν μόνο κινηματογραφικό ρόλο.

Διαβάστε ακόμη

MEDIA

Πέτρος Κουσουλός: Ένταση στον αέρα του ΑΝΤ1- Σταμάτησε τη ροή και ζήτησε εξηγήσεις

Ένα απρόοπτο σημειώθηκε στον αέρα των «Αποκαλύψεων» του ΑΝΤ1, όταν ο Πέτρος Κουσουλός ενημερώθηκε ότι η εκπομπή έπρεπε να ολοκληρωθεί μέσα στα επόμενα λεπτά.