«Ψίθυροι καρδιάς με θέα τον Ταΰγετο» – Συγκίνηση στο κτήμα του αείμνηστου Μανουσάκη

Ξημέρωμα στη Σελλασία Λακωνίας, στις 7 το πρωί του Σαββάτου 24 Οκτωβρίου. Η «Espresso» κοιτάει με δέος το τοπίο, που μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από ένα κινηματογραφικό πλάνο. Ο επιβλητικός Ταΰγετος σε όλο του το μεγαλείο και γύρω του ένας απέραντος ελαιώνας με ένα πετρόχτιστο σπίτι σαν πύργο. Ενα πλάνο αληθινό, που έκανε εικόνα ζωής ο αείμνηστος Μανούσος Μανουσάκης, γιατί μόνο ένας σκηνοθέτης θα μπορούσε να κάνει τόπο κατοικίας ένα τέτοιο τοπίο…

• Από τη Μαρία Ανδρέου  
  Φωτό: Βαγγέλης Μασιάς   

Παρά το φευγιό του πριν από δυο χρόνια, η αύρα του Μανούσου Μανουσάκη είναι διάχυτη παντού. Αυτό καταλάβαμε μονομιάς, μόλις πατήσαμε το πόδι μας εκεί, αποδεχόμενοι με μεγάλη συγκίνηση την τιμητική για την εφημερίδα πρόσκληση της συζύγου του Μανούσου, Δέσποινας, να παραστούμε στο διετές μνημόσυνο του ανθρώπου που μπήκε μέσα από τις σειρές του στα σπίτια εκατομμυρίων Ελλήνων: «Τμήμα Ηθών», «Ψίθυροι καρδιάς», «Αγγιγμα ψυχής», «Μη μου λες αντίο», «Η αγάπη ήρθε από μακριά», «Κόκκινο ποτάμι» και τόσες άλλες.

Εκεί, στο αγαπημένο του κτήμα, στη Σελλασία Λακωνίας, με τις χιλιάδες ελιές, εκεί όπου παρήγαγε και συσκεύαζε το λάδι του, εκεί όπου είχε χτίσει το εκκλησάκι της Παναγίας Ελαιοοβρύτισσας, έγινε και το μνημόσυνό του, παρουσία όλων των κατοίκων του χωριού, που τον λάτρευαν.

Εκει έγιναν και τα αποκαλυπτήρια του μνημείου για τον αγαπητό σκηνοθέτη, που είχε φύγει από τη ζωή νικημένος από καλπάζουσα λευχαιμία, χωρίς να καταφέρει να ξεκινήσει καν τα γυρίσματα του δεύτερου κύκλου της σειράς «Το δίχτυ», στην ΕΡΤ.

Η οικογένεια Βλάχου, ο Θανάσης, ο Βασίλης, η Μαρία, η Ρούλα, κουμπάροι με τον Μανούσο και επιστάτες στο Κτήμα «Μαρία και Μανούσος Μανουσάκης», είναι οι πρώτοι που μας υποδέχονται στο κτήμα του, λέγοντάς μας με μια φωνή: «Τον Μανούσο τον αγαπούσε όλο το χωριό. Είχε πολύ χιούμορ και είχε την καρδιά μικρού παιδιού!»

Μετά τη λειτουργία και το μνημόσυνο από τον πατέρα Νικόδημο, ο γιος του αξέχαστου σκηνοθέτη Μανώλης ευχαρίστησε εκ μέρους όλης της οικογένειας τους κατοίκους της Σελλασίας, που τίμησαν τη μνήμη του πατέρα του.

Η γλύπτρια Λήδα Στάμου, που φιλοτέχνησε το μνημείο, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Με τον Μανούσο είχα περάσει ένα ωραίο Πάσχα στη Σελλασία Λακωνίας και αυτό θυμάμαι χαρακτηριστικά. Οταν ο Μανώλης, ο γιος του, μου είπε την ιδέα του για το μνημείο και για το σημείο που ήθελε να φτιαχτεί, αμέσως σκέφτηκα τα τρία πράγματα που αγαπούσε ο Μανούσος: τον επιβλητικό Ταΰγετο, (ήταν η πνευματική του δύναμη και ενέργεια, καθώς από αυτό το βουνό έπαιρνε δύναμη), την ιστιοπλοΐα, που ήταν το χόμπι του, και την αστρονομία, καθώς τα βράδια παρατηρούσε με τις ώρες τα άστρα. Αυτά τα τρία στοιχεία, λοιπόν, έβαλα στο έργο».

Ξάφνου μπροστά στο μνημείο εμφανίζονται δύο νέοι μουσικοί, ο Γιώργος και η Παναγιώτα, και παίζοντας τη μουσική από τους «Ψίθυρους καρδιάς» κάνουν τα μάτια πολλών να βουρκώσουν…
Από τη μεριά τους ο δήμαρχος Σπάρτης Μιχάλης Βακαλόπουλος αλλά και ο πρώην  δήμαρχος Σπάρτης Βαγγέλης Βαλιώτης μίλησαν για τη βαθιά σχέση του Μανούσου Μανουσάκη με τη Σελλασία Λακωνίας και για την κοινή τους προσπάθεια για τη δημιουργία της Γιορτής Ελιάς και Λαδιού, που ήταν μια έμπνευση του Μανούσου. «Το κενό που άφησε ο Μανούσος είναι πολύ αισθητό στη Λακωνία, είναι κρότος» υπογράμμισαν. Τέλος, ο ελαιοπαραγωγός Χρήστος Σεφερλής μίλησε για την ανιδιοτελή προσφορά του Μανούσου στη Σπάρτη, λέγοντας χαριτολογώντας πως, αν και φέτος τα αμπέλια του Μανούσου δεν έβγαλαν κρασί, ο Μανούσος θα είναι ευχαριστημένος, γιατί έβγαλαν καλό τσίπουρο!

Η Μαρία Μανουσάκη, η σύζυγος του αγαπητού σκηνοθέτη, με το που μας βλέπει στο κτήμα, τρέχει να μας αγκαλιάσει! Φανερά συγκινημένη μας λέει ότι η «Espresso» ήταν πάντα στο πλευρό του Μανούσου αναδεικνύοντας το έργο του. Μάλιστα, μου θυμίζει ότι με τη δημοσιογραφική μου ιδιότητα είχα φτάσει έως το Δέλτα του Εβρου για τα γυρίσματα της σειράς «Μη μου λες αντίο»! Κρατώντας τη σφιχτά από το χέρι, τη ρωτάω αν θα ήθελε να μας μιλήσει για τον Μανούσο και εκείνη -με την καλοσύνη που τη διακρίνει- δέχεται να μιλήσει «σπάζοντας» τη σιωπή δεκαετιών, καθώς δεν έχει μιλήσει ποτέ σε έντυπο ή σε τηλεοπτική εκπομπή!

Μαρία, σου λείπει ο Μανούσος; 

Μα, ο Μανούσος δεν έχει «φύγει». Ο Μανούσος σε ό,τι και να κάνω, όπου και να πάω, είναι μαζί μου και πολλές φορές ξέρω και τι θα μου απαντούσε σε κάποιες περιπτώσεις. Τον κουβαλάω μέσα μου, δεν έχω ξεχάσει τίποτα, είναι μέσα στο μυαλό μου, είναι μέρος του εαυτού μου. Πολλές φορές νιώθω έντονα την παρουσία του και λέω στον εαυτό μου: «Μαρία, δεν μιλάς με τον Μανούσο! Σταμάτα, μιλάς με τον εαυτό σου». Ομως, με τον Μανούσο ζήσαμε πάνω από 50 χρόνια μαζί, άρα είναι ένα με εμένα πάντοτε. Πολλές φορές λέω στην εννιάχρονη εγγόνα μου «Eλα να σου πω για τον παππού σου» και μου απαντά «Tι να μου πεις για τον παππού, εγώ τον γνώρισα τον παππού μου, παίζαμε μαζί Καραγκιόζη».  Ο θάνατός του μας σόκαρε όλους. «Εφυγε» τόσο ξαφνικά! Ολοι μας δεν γνωρίζαμε ότι ο Μανούσος δεν ήταν καλά…

Ο Μανούσος «έφυγε» πολύ ξαφνικά, αλλά πιστεύω ότι το ήξερε ότι θα «φύγει». Μέσα του το γνώριζε! Το τελευταίο διάστημα, που η λευχαιμία είχε ραγδαία εξέλιξη, νοσηλευόταν στο Υγεία. Μέσα στο δωμάτιο του νοσοκομείο ήταν σε απομόνωση και δούλευε. Και θα σου πω κάτι: Μόλις παρέδωσε τα τελευταία σενάρια από τη σειρά «Το δίχτυ», στην ΕΡΤ, η ψυχή του «πέταξε». Οταν τα είχε παραδώσει όλα. Ο Μανούσος είχε επιλέξει τον σκηνοθέτη Γρηγόρη Καραντινάκη ως βοηθό του στη σειρά και αυτό δεν ήταν τυχαίο. Τον ετοίμαζε για να τον βάλει στη θέση του, όταν εκείνος θα «έφευγε». Ηξερε ότι θα πεθάνει, το πιστεύω πλέον ακράδαντα, αλλά δεν το έλεγε σε κανέναν.

Οταν βλέπεις το μνημείο για τον Μανούσο, τι σκέφτεσαι; 

Οτι Μανούσος θα έλεγε, όταν το έβλεπε, «Α, εμένα περιγράφει».

Τι άνθρωπος ήταν ο Μανούσος;  

Ενας απλός άνθρωπος. Οταν η Λήδα μού ζήτησε ένα χειρόγραφο σημείωμα του Μανούσου από τα σενάρια που έγραφε για να το χρησιμοποιήσει στο μνημείο που έφτιαχνε για εκείνον, της έδωσα από το πρώτο επεισόδιο της σειράς «Το δίχτυ» το πρώτο πλάνο, που έγραφε: «Αυτοκίνητο. Την ώρα που βγαίνει, πετάνε τα αβγά δύο πιτσιρίκια!» Αυτός ήταν ο Μανούσος, «έκλεινε το μάτι» στη ζωή σαν παιδί. Με συγκινεί πολύ το μνημείο. Πατάει στη γη σαν τον Μανούσο, που γεννήθηκε από χώμα, αλλά έχει μια ώθηση στον ουρανό.

Ο Μανούσος τι ετοίμαζε για την ελληνική τηλεόραση; 

Είχε πολλά σχέδια. Ηθελε να κάνει τον τρίτο κύκλο του «Κόκκινου ποταμιού», ο οποίος θα έφτανε σεναριακά έως τις ημέρες μας, με τη ζωή των απανταχού Ποντίων στο σήμερα. Ηθελε να συνεχίσει να ζωντανεύει στην τηλεόραση σπουδαία διηγήματα της ελληνικής λογοτεχνίας, όπως έκανε με τον «Βαρδιάνο στα Σπόρκα» του Παπαδιαμάντη, όπως στο «Ποιος ήτον ο φονεύς του αδελφού μου» του Γεώργιου Βιζυηνού, όπως με τις «Κρίσιμες στιγμές» της Γαλάτειας Καζαντζάκη. Επίσης, ήθελε να κάνει  (το συζητούσε και με τη θεία του, την Ειρήνη Παππά) ένα ντοκιμαντέρ για τον αρχαιολογικό χώρο της Νεμέας, στην Κόρινθο. Ο Μανούσος έχει ένα σπίτι στο Χιλιομόδι, κοντά στον αρχαιολογικό χώρο Νεμέας. Η μητέρα του Μανούσου, η Δέσποινα Λελέκου, ήταν αδερφή της Ειρήνης Παππά.  Μάλιστα, ο Μανούσος αυτό το σπίτι το έχει παραχωρήσει δωρεάν στην Αρχαιολογική Εταιρεία και έως σήμερα κάνουν ανασκαφές.

Θα κάνατε κάτι μόνη σας στην τέχνη; 

Μια ταινία μικρού μήκους.

Η τηλεόραση δεν σας καλεί ως παραγωγό, ως ερευνήτρια ιστορικών σειρών; Στο «Κόκκινο ποτάμι» είχατε κάνει σπουδαία δουλειά εσείς προσωπικά.  

Η τηλεόραση ήθελε τον Μανούσο και καλά έκανε. Ο Μανούσος ήταν  πολύ σπουδαίος σκηνοθέτης. Η τηλεόραση ήθελε τον Μανούσο και ο Μανούσος την τηλεόραση.

Ποιος ηθοποιός σάς καλεί συχνά στο τηλέφωνο και σας μιλά για τον Μανούσο;  

Ο Τάκης Βαμβακίδης και με έχει συγκινήσει βαθιά, γιατί με τον Μανούσο συνεργάστηκαν μαζί στο «Κόκκινο ποτάμι» (ο Τάκης υποδυόταν έναν άρχοντα του Πόντου), αλλά οι δυο τους συνδέθηκαν από τότε με βαθιά φιλία.

Τι δεν ξέρουμε για τον Μανούσο Μανουσάκη;  

Ο Μανούσος ήταν βαθιά θρησκευόμενος άνθρωπος. Είχε βαθιά πίστη στον Θεό. Επειτα από προσκύνημα στο Αγιον Ορος, έφτιαξε στο κτήμα μας, στη Σελλασία, αυτό το εκκλησάκι που βλέπετε. Και το εκκλησάκι το έχτισε στη Χάρη της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας το 2003, γιατί το είχε κάνει τάμα. Ο Μανούσος είχε προσκυνήσει την εικόνας της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας στο Περιβόλι της Παναγίας, του άρεσε πολύ η ονομασία της εικόνας, από τη Μονή Βατοπαιδίου, γι’ αυτό έφτιαξε και το εκκλησάκι της. Προσέτρεχε συχνά σ’ αυτό. Μάλιστα, μέσα στο εκκλησάκι ο Μανούσος έχει εικόνες από τις περιοχές όπου έκανε γυρίσματα, από κάθε σειρά. Από κάθε σίριαλ που ολοκλήρωνε και είχε κάνει γυρίσματα στην τάδε περιοχή, ας πούμε, αγόραζε ή έδινε παραγγελία σ’ έναν αγιογράφο να του φτιάξει μια εικόνα και την έβαζε στο εκκλησάκι.

Συνεχίζετε να βγάζετε λάδι και να το συσκευάζετε από αυτό το όμορφο κτήμα σας εδώ, στη Σελλασία;  

Βεβαίως, έξτρα παρθένο ελαιόλαδο με την ονομασία «Μανούσος και Μαρία Μανουσάκη».

Διαβάστε ακόμη

SHOWBIZ

Αρνείται να μεγαλώσει! Ελληνίδα πρωταγωνίστρια στα 76 της πιο fit και λαμπερή από ποτέ

Η καταξιωμένη ηθοποιός ανήκει στην κατηγορία των ανθρώπων που δεν μεγαλώνουν έχοντας σύμμαχό τους τον χρόνο. Στα 76 της διατηρεί ένα καλλίγραμμο σώμα ενώ…