Μια λαοθάλασσα είχε κατακλύσει τον έξω χώρο μπροστά από τον Κήπο των Ηρώων, από τις 8.30 το βράδυ, την Πέμπτη 14 Μαΐου, εκεί όπου έχουν θαφτεί οι ήρωες της Εξόδου του Μεσολογγίου, εκεί όπου σφαγιάστηκαν από τους Οθωμανούς και τους Αιγυπτίους πριν από 200 χρόνια.
Από Μαρία Ανδρέου
«Λαοί πέφτουν στην πυρά και τη θυσία για όσια και ιερά, σαν την ελευθερία, περνώντας στην αθανασία! Χριστός Ανέστη! Το Μεσολόγγι είναι εδώ, ζει και οι ψυχές τους χαίρονται πολύ απόψε!»
Ανατρίχιασαν και οι πέτρες, δάκρυσαν και τα τείχη, όταν η Μιμή Ντενίση, η Άλκηστις Πρωτοψάλτη, ο Γιάννης Τσιμιτσέλης, ο Γιάννης Διονυσίου, ο συνθέτης Ανδρέας Κατσιγιάννης, ο μαέστρος Σπύρος Χολέβας, η στιχουργός Λίνα Δημοπούλου, η χορωδία του Μεσολογγίου, πολυπληθής ορχήστρα μουσικών και δεκάδες ερασιτέχνες ηθοποιοί με παραδοσιακές τοπικές φορεσιές του Ιστορικού Συλλόγου Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου υποκλίθηκαν μπροστά σε 3.000 και πλέον κάτοικους της, απογόνους των ηρώων της Ελληνικής Επανάστασης!
Μια λαοθάλασσα είχε κατακλύσει τον έξω χώρο μπροστά από τον Κήπο των Ηρώων, από τις 8.30 το βράδυ, την Πέμπτη 14 Μαΐου, εκεί όπου έχουν θαφτεί οι ήρωες της Εξόδου του Μεσολογγίου, εκεί όπου σφαγιάστηκαν από τους Οθωμανούς και τους Αιγυπτίους πριν από 200 χρόνια.

Τέτοια συγκίνηση και τέτοια προσέλευση κόσμου δεν είχε δει ξανά η Ιερή Πόλη του Μεσολογγίου, στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων για την ηρωική έξοδο του Μεσολογγίου, και η Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας, που ήταν βασικός αρωγός της όλης προσπάθειας, έχει κάθε λόγο να χαίρεται γι’ αυτή τη λαμπρή αποδοχή και ανταπόκριση.
Η «Espresso» δεν θα μπορούσε να μην καλύψει τη μεγαλειώδη παράσταση «Εξοδος – Ο δρόμος για την αθανασία» ένα επικό ορατόριο, πρωτότυπο μουσικό έργο, μια ελεγεία για τον ηρωισμό των Μεσολογγιτών, που έφτασαν στο σημείο από την ασιτία να τρώνε ποντίκια, γάτες, ακόμη και ανθρώπινα μέλη, αντί να παραδοθούν στο τουρκικό ασκέρι, να προσκυνήσουν το Ισλάμ, να προδώσουν πατρίδα και Χριστό…

Το ζεστό και συνεχές χειροκρότημα του κόσμου αντηχεί ακόμη στα αυτιά μας. Και δεν ήταν μόνο για τον σπουδαίο συνθέτη Ανδρέα Κατσίγιαννη και τη μουσική του έμπνευση ή για την ανθρωποκεντρική σκηνοθεσία, τα κείμενα και την αφήγηση της υπέροχης πατριώτισσας Μιμής Ντενίση, και τη δωρική φωνή της αρχόντισσας του ελληνικού τραγουδιού Άλκηστις Πρωτοψάλτη.
Ηταν ένα χειροκρότημα και για όσους «κοιμούνται» ειρηνικά μέσα στα τείχη του Μεσολογγίου, στον τύμβο των πεσόντων της Εξόδου του 1826, όπου και οι ανδριάντες τους, όπως αυτές του Στρατηγού Κίτσου, του Μπότσαρη, του Λόρδου Βύρωνα, του πολεμιστή Γρίβα, του αρχηγού Μακρή, του Μπότσαρη, του Κοντογιάννη, του εκδότη Μάγερ, του λιονταριού που λέγεται Καραϊσκάκης, οι οποίοι έγιναν η αιτία για να αφυπνιστούν οι φιλέλληνες της Ευρώπης και να συνδράμουν οικονομικά, ώστε να αποτινάξουν οι Ελληνες ύστερα από 400 χρόνια τον τουρκικό ζυγό.
Η θυσία του δημογέροντα Χρήστου Καψάλη, που προτίμησε να πάρει τα γυναικόπαιδα του Μεσολογγίου και να ανατιναχθούν όλοι στο σπίτι του, από το να γίνουν σκλάβοι και να πωληθούν στα σκλαβοπάζαρα, ήταν η αρχή για το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η Εξοδος του Μεσολογγίου δεν αποτέλεσε στη μνήμη της Ευρώπης μια ημερομηνία ήττας, αυτό το Σάββατο του Λαζάρου προς Κυριακή των Βαΐων, αλλά μια ημερομηνία νίκης και επιλογής στη θυσία και την αθανασία.
Η «Εspresso» είδε από το απόγευμα της Πέμπτης όλες τις ετοιμασίες των συντελεστών: της Μιμής Ντενίση, της Αλκηστης Πρωτοψάλτη, του Γιάννη Τσιμιτσέλη. Ακουσε τις πρόβες τους και τις οδηγίες που έδινε με ζέση η δημοφιλής ηθοποιός στους δεκάδες ηθοποιούς της παράστασης. Η Μιμή Ντενίση έγραψε μια ιστορία που εξιστορεί όλη την πολιορκία του Μεσολογγίου μέσα από τα μάτια δύο ερωτευμένων νέων από το Μεσολόγγι, που πολέμησαν και κατάφεραν να ζήσουν ελεύθεροι μετά την Εξοδο, να μη σκοτωθούν αλλά και να μην πωληθούν στα σκλαβοπάζαρα.
Η Αλκηστις Πρωτοψάλτη μίλησε για τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» που πορεύτηκαν προς την Εξοδο με την πίστη στην καρδιά τους και τον Σταυρό μπροστά τους, ενώ η Μιμή Ντενίση αναφέρθηκε στην αγάπη της για τον πολιτισμό και την Ιστορία, λέγοντας ότι το Μεσολόγγι αποτελεί ζωντανό φάρο ιδανικών, θυσίας, ευθύνης, ιστορικής μνήμης, και τόνισε ότι θα το θυμόμαστε για πάντα, γιατί ένας λαός χωρίς μνήμη είναι λαός χωρίς μέλλον.
Από τη μεριά του, ο Γιάννης Τσιμιτσέλης μίλησε για το φως της πατρίδας του, ένα φως που τον συνοδεύει από τα παιδικά του χρόνια, καθώς είναι γέννημα θρέμμα αυτής της πόλης και από μικρός πατούσε τα χώματα στα οποία έγινε η Εξοδος.
Για τον συνθέτη Ανδρέα Κατσιγιάννη το Μεσολόγγι πρέπει να ξαναπάρει τη θέση που του αξίζει, όπως είπε και στο τέλος της παράστασης, στις 11 το βράδυ, και να γίνει μόνιμος πόλος έλξης για Ελληνες και ξένους. Η στιχουργός Λίνα Δημοπούλου τόνισε ότι η Εξοδος του Μεσολογγίου τη νύχτα της 10ης προς 11η Απριλίου 1826 αποτελεί κορυφαία πράξη αυτοθυσίας στην παγκόσμια Ιστορία, γιατί οι εξαντλημένοι από την πείνα «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» επιχείρησαν ηρωική έξοδο, προτιμώντας τον θάνατο από την υποδούλωση. Το γεγονός αυτό βέβαια συγκλόνισε την Ευρώπη και επιτάχυνε την ανεξαρτησία της Ελλάδας, υπογράμμισε δακρυσμένη.
Ο λαϊκός τραγουδιστής Γιάννης Διονυσίου μέσα από τα τραγούδια του αφηγήθηκε το πώς υπερασπιστές του Μεσολογγίου οργανώθηκαν σε ομάδες και άνοιξαν τις πύλες, αλλά της λόγω της προδοσίας του σχεδίου ο τουρκοαιγυπτιακός στρατός, που ήταν προετοιμασμένος, έσφαξε το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού.
Να τονίσουμε ότι η συνειδητή θυσία των Μεσολογγιτών προκάλεσε κύμα φιλελληνισμού στην Ευρώπη και οδήγησε τις Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) στην ένοπλη επέμβαση στη Ναυμαχία του Ναυαρίνου, σφραγίζοντας την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, κάτι που έγινε μεμιάς αντιληπτό από την επίσκεψή μας στον Κήπο των Ηρώων, στο Ξενοκράτειο Μουσείο, αντικρίζοντας τον πίνακα του Ντελακρουά, και στο Τρικούπειο Κέντρο, βλέποντας την «Εξοδο» του Βρυζάκη.
Η Μαίρη και η Γωγώ Αυγερινοπούλου, που διοργάνωσαν σχολαστικά τη δημοσιογραφική αποστολή, τόνισαν στον Τύπο ότι κατά τη διάρκεια της ηρωικής Εξόδου και της πτώσης της πόλης (ξημερώματα της 11ης Απριλίου 1826) υπολογίζεται ότι έχασαν τη ζωή τους περίπου 3.000 έως 4.000 Ελληνες. Από τα περίπου 10.000 άτομα (μαχητές και άμαχοι) που βρίσκονταν εντός των τειχών ελάχιστοι κατάφεραν να διαφύγουν, ενώ οι απώλειες αμάχων ήταν δραματικές. Η πλειονότητα των περίπου 6.000 αμάχων (γέροντες, γυναίκες και παιδιά) σφαγιάστηκαν, αιχμαλωτίστηκαν ή ανατινάχθηκαν μαζί με τις αποθήκες πυρομαχικών τους, για να μην πέσουν στα χέρια των Οθωμανών. Οι επιζήσαντες της Εξόδου υπολογίζονται γύρω στους 1.300.


Δίπλα στη Μιμή Ντενίση, σε αυτή την ανεπανάληπτη ιστορική βραδιά, βρέθηκε η κόρη της Μαριτίνα, η οποία δεν την άφησε από τα μάτια της και ήταν βαθιά υπερήφανη για τη μητέρα της. Μάλιστα το βράδυ της ίδιας μέρας η Μιμή Ντενίση γιόρτασε τα γενέθλιά της με τους συντελεστές της παράστασης στο Μεσολόγγι στο εστιατόριο Αλατιέρα, ενώ μαζί της είχε λίγους φίλους της δημοσιογράφους.







