Ο Κανάρης τινάζει στον αέρα την τουρκική ναυαρχίδα

Κάθε έγκλημα ακολουθεί η τιμωρία…

Το έγκλημα ήταν η σφαγή των κατοίκων της Χίου. Δεν έχουμε να κάνουμε με μια πολεμική επιχείρηση, αλλά με καθαρή γενοκτονία. Από τις 30 Μαρτίου 1822 που οι Τούρκοι του τοποτηρητή του νησιού Βεχίντ πασά κυριάρχησαν στο νησί το αίμα έτρεχε ποτάμι.

Διαβάστε ακόμη

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

1969: Η Αθήνα στο… πόδι για τον γιο της Αλίκης

Τέτοιες μέρες το 1969 στα γραφεία των εφημερίδων και των περιοδικών είχε σημάνει συναγερμός. Η εθνική σταρ, η Αλίκη Βουγιουκλάκη, είχε φέρει στον κόσμο…

• Από τον Άγγελο Μενδρινό

Από τους 120.000 κατοίκους του νησιού μόλις 20.000 κατάφεραν να διαφύγουν σε Ίμβρο, Τένεδο και παράλια της Μικράς Ασίας, Περισσότεροι από 40.000 θανατώθηκαν, 25.000 αγόρια και 5.000 κορίτσια πουλήθηκαν για σκλάβοι στην Σμύρνη και στη Κωνσταντινούπολη.

Ο Βεχίντ στέλνει… πεσκέσι στον Σουλτάνο πέντε φορτία με κομμένα κεφάλια που τα έχουν διατηρήσει σε αλάτι, άλλα δύο που περιέχουν αυτιά των εξεγερμένων!

Οι πρεσβευτές των χωρών στην Κωνσταντινούπολη αναφέρουν στις εκθέσεις τους ότι Τούρκοι αγόρασαν τους ομήρους και του έσφαζαν για να εξασφαλίσουν μια θέση στον παράδεισο σύμφωνα με την θρησκεία τους που δίνει θέση στην αιώνια ζωή εάν σκοτώσεις αλλόθρησκο. Γυναίκες προτιμούσαν να πεθάνουν από ασιτία παρά να συνεχίζουν να κακοποιούνται από τους δεσμοφύλακές τους.

Και η τιμωρία; Αυτή ήρθε μερικούς μήνες αργότερα από δύο πυρπολικά. Σήμερα θα γινόταν λόγος για… ανορθόδοξο πόλεμο και άλλα σχετικά. Όμως ένας επαναστατημένος λαός πως μπορεί να αντιμετωπίσει μια ναυτική δύναμη; Με τι πλοία; Τα εμπορικά; Στηρίζεται στη ναυτοσύνη κάποιων τολμηρών και στην εξυπνάδα τους.

Ξημερώνει η 7η Ιουνίου. Η θάλασσα έχει ηρεμήσει έξω από το λιμάνι της Χίου. Δύο Υδραίοι, ο Κωνσταντίνος Κανάρης, 31 χρόνων, τότε, με 24 ναύτες και ο Ανδρέας Πιπίνος, 30άρης, με 19 μέλη πληρώματος πλησιάζουν τον τουρκικό στόλο.

Ο Κανάρης διαλέγει το μεγαλύτερο πλοίο, αυτό που έχει τα περισσότερα φώτα, την ναυαρχίδα. Σε αυτήν βρίσκεται ο αλβανικής καταγωγής ναύαρχος Καρά Αλί ή Νασουχζάντε πασάς, ο Πιπίνος το αμέσως μικρότερο με κυβερνήτη τον Μπεκίρ Μπέη.

Οι Τούρκοι γιορτάζουν το μπαϊράμι, κάτι σαν το δικό μας Μ. Σάββατο, γλεντούν ανυποψίαστοι. Το ίδιο ράθυμοι είναι και οι «πρόσκοποι» οι μικρές βάρκες που περιπολούν για να εντοπίσουν εχθρικά πλοία.

Το σκάφος του Κανάρη κολλά πάνω στη ναυαρχίδα, του Πιπίνου δεν δένει καλά με αποτέλεσμα η φωτιά να μην προκαλέσει έκρηξη.
Απομακρύνονται…

Και ξαφνικά η νύχτα γίνεται… μέρα. Φλόγες τυλίγουν την ναυαρχίδα. Η φωτιά μεταδίδεται στα πυρομαχικά. Το πλοίο διαθέτει 84 κανόνια. Μπαρούτι υπάρχει παντού. Η Σμύρνη απέχει 75 χιλιόμετρα, αλλά κι εκεί φτάνει ο καπνός από το καμένο ξύλο του καραβιού.

Ο αιφνιδιασμός είναι απόλυτος, Ο Καρά Αλί σκοτώνεται από ένα φλεγόμενο δοκάρι που πέφτει στο κεφάλι του. Μαζί του χάνουν τη ζωή τους 2.000 άνθρωποι που βρίσκονται στο πλοίο.

Ακόμα κι ο ιμάμης στην απέναντι ακτή, στην Σμύρνη, στην προσευχή της Παρασκευής, όπως αναφέρει η γαλλόφωνη εφημερίδα της πόλης, η Spectateur Oriental της 28ης Ιουνίου (γρηγοριανό ημερολόγιο) είπε μεταξύ άλλων στο κήρυγμά ότι «τούτη η συμφορά ήταν η τιμωρία του Αλλάχ για όλες τις παρανομίες που έγιναν στη Χίο, για το αδικοχυμένο αίμα, για τα χωριά και τις πολιτείες που κάηκαν χωρίς κανένα κέρδος για τις αθώες γυναίκες και τα παιδιά που σύρανε στην ατιμία και τη βδελυρή σκλαβιά».

Ο Ρώσσος, αρμενικής καταγωγής ζωγράφος Ιβάν Αϊβιαζόφσκι εμπνεύστηκε από το κατόρθωμα του Κανάρη αυτό το έργο (κεντρική φωτογραφία).

Η έκρηξη φιλελληνισμού

Η σφαγή των κατοίκων της Χίου δημιουργεί κύμα φιλελληνισμού. Η τουρκική αγριότητα σοκάρει πολιτισμένους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, ειδικά στην Ευρώπη. Ασκούνται πιέσεις στις Μεγάλες Δυνάμεις που δεν θέλουν να διαταραχτεί η ισορροπία δυνάμεων. Ζωγράφοι αποτυπώνουν την τραγωδία σε πίνακες, συγγραφείς αφιερώνουν συγκλονιστικά κείμενα, εφημερίδες κρατούν την υπόθεση «ζωντανή» για καιρό με μαχητική αρθρογραφία.

Το κατόρθωμα του Κανάρη από την άλλη πλευρά κατάφερε να δείξει την αποφασιστικότητα των επαναστατημένων. Δεν ήταν κάποιοι απελπισμένοι που φώναζαν «ελευθερία ή θάνατος». Ήταν επαναστάτες που το είχαν πάρει απόφαση να πετύχουν τον στόχο τους.

Δεν είναι υπερβολή. Οι φλόγες της ναυαρχίδας του Καρά Αλί άναψαν την σπίθα του φιλελληνισμού στην Ευρώπη.

Τα πυρπολικά

Τι ήταν τα περίφημα πυρπολικά που σκόρπισαν τρόμο στον τουρκικό στόλο; Σκάφη 50 έως 80 τόνους. Στο εσωτερικό τους είχαν βαρέλια με μπαρούτι και πίσσα. Τα βαρέλια καλύπτονταν με εύφλεκτο υλικό, ξερά κλαδιά, υφάσματα, ότι μπορούσε να γιγαντώσει τη φωτιά.
Από την πλώρη στην πρύμνη υπήρχε ένα λούκι γεμάτο μπαρούτι. Σχοινιά άρμπουρα, όλα ήταν αλειμμένα με πίσσα. Στις άκρες τους είχαν στερεωθεί οι γάντζοι που θα έδεναν στο καράβι – στόχο. Το πυρπολικό τραβούσε μια βάρκα που θα χρησίμευε για την απομάκρυνση του πληρώματος. Ένας ναύτης είναι στο τιμόνι Μόλις οι γάντζοι δένουν στον πλοίο οι ναύτες ρίχνουν αναμμένα κάρβουνα. Το πυρπολικό λαμπαδιάζει και μαζί παίρνει φωτιά και το εχθρικό πλοίο. Όσα περισσότερα πυρομαχικά έχει τόσο μεγαλύτερη είναι η καταστροφή.

Οι έριδες των Τούρκων

Όμως και στην ίδια την Οθωμανική Αυτοκρατορία υπήρχαν αντιδράσεις. Τα μαστιχόδεντρα απέφεραν χρήματα από την υψηλή φορολογία. Ανήκαν στην αδελφή του Σουλτάνου που πέτυχε να σταματήσει το σκλαβοπάζαρο των κατοίκων του νησιού.

Όμως και οι δύο στρατιωτικοί διοικητές δεν είχαν καλές σχέσεις. Ο Καρά Αλί ήθελε να  σταματήσει εκεί το κακό. Αντίθετα ο Βεχίντ πασάς, ο στρατιωτικός διοικητής ήταν της άποψης να συνεχιστούν οι καταστροφές και στα άλλα επαναστατημένα νησιά με τον ίδιο σκληρό τρόπο. Κάποια στιγμή ο Καρά Αλί έμαθε ότι ο Βεχίντ στρατολογούσε στην Κωνσταντινούπολη ναύτες για να τον σκοτώσουν. Στέλνει καταγγελία στην Πύλη. Αυτός είναι και ο λόγος που ο πασάς ανακλήθηκε στην υπηρεσία λίγο αργότερα. Κοιτώντας το βιογραφικό του βρίσκουμε να μένει λίγο στις περιοχές ευθύνης του. Δύο πράγματα ήταν πολλά. Οι μακροχρόνιες αργίες στα καθήκοντά του και η τεράστια περιουσία που βρέθηκε στην κατοχή του μετά τον θάνατό σου σε χρήματα και κοσμήματα! Ίσως να είχαν βάση οι καταγγελίες ότι έπαιρνε προμήθεια από τους εμπόρους σκλάβων κι η σφαγή δεν είχε στόχο να τρομάξει τους επαναστατημένους Έλληνας, αλλά απλά να γεμίσει τις φαρδιές τσέπες του.

Η καταστροφή της ναυαρχίδας έκανε τόσο μεγάλη εντύπωση στα ενδότερα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που οι απόγονοι του Καρά Αλί που υπηρέτησαν σε διάφορες θέσεις τον Σουλτάνο ονομάζονταν «μαχρούκι» που σημαίνει «καμένος από τη φωτιά»!

Η υποδοχή του Κανάρη, του Πιπίνου και των συντρόφων τους υπήρξε μεγαλειώδης. Τους έταξαν χωράφια και λεφτά. Δεν τα είδαν ποτέ.

Άλλα γεγονότα της 7ης Ιουλίου

• 1917: Γεννιέται ο Αμερικανός ηθοποιός και τραγουδιστής Ντιν Μάρτιν. Το πραγματικό του όνομα ήταν Ντίνο Πολ Κροκέτι. Πέθανε τα Χριστούγεννα του 1995.
• 1937: Πεθαίνει στα 27 χρόνια της η σταρ του Χόλιγουντ Τζιν Χάρλοου (πραγματικό όνομα Χάρλεν Χάρλοου Κάρπεντερ) από νεφρική ανεπάρκεια. Η ταινία που γύριζε (Σατόγκα) ολοκληρώθηκε με μια σωσία να τον αντικαθιστά. Προβλήθηκε ένα μήνα μετά τον θάνατό της.
• 1959: Το ΕΙΡ διοργανώνει στην Αθήνα το πρώτο φεστιβάλ ελαφρού τραγουδιού.
• 1993: Σκοτώνεται σε τροχαίο ο Κροάτης μπασκετμπολίστας Ντράζεν Πέτροβιτς
• 2002: Πεθαίνει η δημοσιογράφος και συγγραφέας Μαλβίνα Κάραλη