1978: Το αδύναμο κράτος απέναντι στον δυνατό σεισμό

Ήταν ένα ακόμα καλοκαιρινό βράδυ στη Θεσσαλονίκη, αυτό της 20ης Ιουνίου 1978. Το Μουντιάλ που γινόταν στην μακρινή Αργεντινή είχε… ρεπό εκείνη τη μέρα κι όσοι ήθελαν να δουν τηλεόραση παρακολουθούσαν το ελληνικό σήριαλ «Έξοδος Κινδύνου» με τον Γιώργο Φούντα. Το επεισόδιο εκείνης της μέρας λεγόταν «Άγρια Μέρα».

• Από τον Άγγελο Μενδρινό

Στις 23:03… επιβεβαιώθηκαν και οι δύο τίτλοι. Ένας ισχυρός σεισμός 6,5 Ρίχτερ κούνησε συθέμελα την πόλη. Κράτησε δέκα δευτερόλεπτα, που όμως ήταν αρκετά να στοιχήσουν την ζωή σε 49 ανθρώπους, να τραυματίσουν εκατοντάδες.

Διαβάστε ακόμη

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

1953: Η εκτέλεση των Ρόζενμπεργκ και η τύχη των άλλων πρωταγωνιστών της

Στις 19 Ιουνίου 1953 ο Τζούλιους και η Έθελ Ρόζενμπεργκ κάθονται στην ηλεκτρική καρέκλα. Η ώρα είναι 8.06 το πρωί στην Νέα Υόρκη, 2.06…

Το επίκεντρο ήταν 35 χλμ. ανατολικά. Ανάμεσα σε δύο λίμνες, την Κορώνεια και την Βόλβη. Το εστιακό βάθος 10 χλμ.

Την «άγρια μέρα» ακολούθησε η… άγρια νύχτα της αγωνίας και στη συνέχεια η «έξοδος κινδύνου» χιλιάδων ανθρώπων προς τα περίχωρα.

Δεν υπήρξε ελεύθερος χώρος που να μην καταληφθεί από σεισμόπληκτους. Πλατείες, πάρκα, ακόμα και νεκροταφεία!

Ο πανικός έγινε απόγνωση όταν έγινε γνωστό ότι μια πολυκατοικία με οκτώ ορόφους, στο κέντρο της πόλης, στην πλατεία Ιπποδρομίου, έχει καταρρεύσει. Ήταν αυτή που παρέσυρε στην πτώση της τους 37 από τους 49 νεκρούς.

Ο Εγκέλαδος είχε προειδοποιήσει. Από τις 8 Μαΐου καταγράφονταν σεισμικές δονήσεις. Στις 23 Μαΐου τα ρίχτερ ήταν 5,8 που έγιναν 5,3 μόλις την παραμονή του κυρίως σεισμού!

Κι όμως οι υπεύθυνοι δεν έδωσαν σημασία. Από παντού ακούγονταν διαβεβαιώσεις ότι η πόλη παραμένει ασφαλής. Σε αυτό βοήθησε και η απουσία κατάλληλων μέσων για την παρακολούθηση της σεισμικής δραστηριότητας.

Ο αντισεισμικός κανονισμός είχε συνταχτεί το 1959 όταν η πόλη ήταν τελείως διαφορετική, χωρίς τις πολυκατοικίες που είχαν ξεφυτρώσει παντού, χωρίς προσαρμογή στις προόδους που είχαν σημειωθεί σε ανάλογες καταστάσεις.

Από τα πρώτα λεπτά φάνηκε η αδυναμία του κρατικού μηχανισμού. Ακόμα και το Τάγμα Μηχανικού που θα μπορούσε να βοηθήσει αποτελεσματικά βρισκόταν σε γυμνάσια και έφθασε στην πόλη με τέσσερις ώρες καθυστέρηση και τα μέλη του ταλαιπωρημένα από τις… ασκήσεις!

Κινητά συνεργεία Α’ βοηθειών δεν υπήρχαν όπως σκηνές και τρόφιμα για τους άστεγους. Νομαρχία και Δήμος άρχισαν τις αλληλοκατηγορίες.

Ακόμα και στη μοιραία πολυκατοικία οι εργασίες διάσωσης σταμάτησαν δύο φορές. Η πρώτη για να μπουν υποστυλώματα στα διπλανά επίσης πολυόροφα κτήρια και η δεύτερη για να επισκευάσει ο ΟΤΕ τα τηλεφωνικά καλώδια που είχαν κοπεί κι είχαν αφήσει την μισή πόλη χωρίς επικοινωνία.

Οι υπεύθυνοι τα είχαν χαμένα. Ο δημοσιογράφος Γιάννης Κανελλάκης που έκανε ρεπορτάζ για την εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» δέχτηκε επίθεση από χωροφύλακα που υπάκουσε στην εντολή του διοικητή Χωροφυλακής να απομακρυνθούν οι δημοσιογράφοι. Δίπλα και ο υπουργός Βόρειας Ελλάδας Νικόλαος Μάρτης.

Τις πρώτες κρίσιμες ώρες οι δρόμοι γέμισαν αυτοκίνητα, η τροχαία αδυνατούσε να συντονίσει την κίνηση και να δώσει προτεραιότητα στα ασθενοφόρα που μετέφεραν τραυματίες στα νοσοκομεία.

Κι εκεί η κατάσταση δεν ήταν καλύτερη. Στα περισσότερα από αυτά το προσωπικό απομάκρυνε από τους θαλάμους όσους ασθενείς μπορούσαν να περπατήσουν, τους έβγαλε σε ανοιχτούς χώρους αφού υπήρχαν ρωγμές στο εσωτερικό.

Τις επόμενες μέρες αρμόδιοι υπουργοί έκαναν δηλώσεις ότι ο κρατικός μηχανισμός ανταποκρίθηκε και οι λίγοι που δεν βρέθηκαν στις θέσεις τους τις κρίσιμες ώρες θα τιμωρηθούν αυστηρά.

Σε όλα αυτά υπάρχει μια – μόνο – δικαιολογία. Για πρώτη φορά τόσο ισχυρός σεισμός έπληξε μεγάλη πόλη στην Ελλάδα κι εκεί αποδείχτηκε ότι το σχέδιο «Ξενοκράτης» είχε ξεπεραστεί.

Μετά την καταστροφή ψηφίστηκε από τη Βουλή νέος νόμος που προέβλεπε όσα είχε παραλείψει ο προηγούμενος. Την έγκαιρη επέμβαση του στρατού, την οργάνωση των Δήμων στην αντιμετώπιση παρόμοιων καταστροφών και φυσικά την εγκατάσταση συστήματος παρατήρησης και πρόβλεψης σεισμών. Ήταν το πρώτο τηλεμετρικό σύστημα που λειτούργησε. Παράλληλα καθορίστηκε ο γρήγορος τρόπος καταβολής των αποζημιώσεων στους πληγέντες.

Θα έπρεπε να γίνει ένας ακόμα μεγάλος σεισμός, το 1981, στην Αθήνα αυτή τη φορά, για να γίνουν και τα… υπόλοιπα, όπως  ο Οργανισμός Αντισεισμικής Προστασίας.

Ο σεισμός έπληξε και τα Βυζαντινά Μνημεία της πόλης, όπως η Ροτόντα, η Αχειροποίητος κ.ά. Εκεί αποκαλύφθηκε ότι πολλά από αυτά είχαν να συντηρηθούν από τα χρόνια που ακολούθησαν την απελευθέρωση της πόλης, το 1912 και την πυρκαγιά του 1917!

Τα ξένα ειδησεογραφικά δίκτυα κατέγραψαν τα όσα ακολούθησαν τον σεισμό.

Η εξαιρετική εκπομπή η «Η ΕΡΤ στην Βόρεια Ελλάδα» διέσωσε ένα μοναδικό ντοκουμέντο με τίτλο «Επιζήσαντες» στο οποίο φιλοξενήθηκαν μαρτυρίες αυτών που επέζησαν του σεισμού.

Το κρατικό ραδιόφωνο εκείνη την κρίσιμη νύχτα μετέδιδε εκκλήσεις για βοήθεια και άλλες ανακοινώσεις. Με κλειδωμένη τη δισκοθήκη όμως έπαιζαν τα τραγούδια που είχαν επιλέξει από το μεσημέρι οι μουσικοί επιμελητές. Ανάμεσα στις ανακοινώσεις μπορούσε να ακούσει μελωδίες όπως «άσπρα, κόκκινα, κίτρινα μπλε, καραβάκια στο Αιγαίο δεν με παίρνετε καλέ…»

Οι εφημερίδες της πόλης κυκλοφόρησαν την επομένη μέρα με πολλές δυσκολίες αφού ζημιές υπήρχαν στα γραφεία τους, αλλά και τα τυπογραφεία, κατάφεραν, όμως, να παρουσιάσουν μια πρώτη εικόνα της καταστροφής. Και τις επόμενες μέρες έδωσαν αγώνα για να λυθούν τα προβλήματα.

Στην Αθήνα, τα πρωινά φύλλα μόλις πρόλαβαν την είδηση. Παράδειγμα η «Ακρόπολις» η οποία είχε τον σεισμό «χτύπημα» στην πρώτη σελίδα πάνω από τον τίτλο της.

Η «Αυγή» δεν πρόλαβε την είδηση, αλλά είχε ένα προφητικό ρεπορτάζ στην τελευταία σελίδα που κατέγραφε την αδιαφορία των υπευθύνων για την σεισμική ακολουθία.

Τα απογευματινά φύλλα παρά τη δυσκολία που υπήρχε στις επικοινωνίες κατάφεραν να δώσουν την εικόνα καταστροφής. Οι περισσότερες στηρίχτηκαν στα όσα μετέδωσαν οι ανταποκριτές τους από όσα σημεία λειτουργούσαν οι τηλεφωνικές γραμμές, καταστήματα και περίπτερα.

Άλλα γεγονότα τέτοια μέρα

1822: Ο Χουρσίτ δίνει εντολή στον Μαχμούτ πασά Δράμαλη να καταπνίξει την επανάσταση στον Μωριά. Ένα μήνα αργότερα, στα Δερβενάκια, ο Κολοκοτρώνης θα διαλύσει τον στρατό του Δράμαλη.

1824: Οι Τούρκοι αποβιβάζουν στα Ψαρά 28.000 στρατιώτες κι αρχίζουν τις σφαγές των κατοίκων. Οι νεκροί έφθασαν τις 27.000. Σώθηκαν μόλις 3.000 άνθρωποι που επιβιβάστηκαν σε πλοία. Κατέφυγαν στην Ερέτρια της Εύβοιας όπου ίδρυσαν  τα Νέα Ψαρά.

1909: Στην Τασμανία γεννιέται ο Αυστραλός ηθοποιός Έρον Φλιν, ένας από τους μεγαλύτερους σταρ του Χόλυγουντ και «ιδανικός άνδρα» για πολλές γυναίκες για χρόνια.

1918: Στη Νέα Υόρκη, ο ειδικός στις ακτίνες Χ Δρ. Γιουτζίν Κάλτγουέλ πεθαίνει από εγκαύματα ακτινοβολίας Χ.

1919: Ο Ελληνικός Στρατός ανακαταλαμβάνει το Αϊδίνιο στη Μικρά Ασία.

1923: Δολοφονείται στη φάρμα του ο Πάντσο Βίλα (45 χρ.), ο αρχηγός των Μεξικανών επαναστατών.

1930: Έξι ορειβάτες ανεβαίνουν για πρώτη φορά μέχρι την κορυφή Τζόνσογκ των Ιμαλαΐων.

1931: Γεννιέται η ελληνοαμερικανίδα ηθοποιός Ολυμπία Δουκάκη. Πέθανε την πρωτομαγιά του 2021.

1962: Το ΚΚΕ αποκαθιστά ημιεπίσημα τον Άρη Βελουχιώτη που είχε αποκηρύξει το 1945. Η τελεσίδικη απόφαση πάρθηκε το 2011 (16 Ιουλίου) στην Πανελλαδική Συνδιάσκεψη.

1963: Οι πρόεδροι της ΕΣΣΔ και των ΗΠΑ, Χρουτσόφ και Κένεντι συμφώνησαν να εγκαταστήσουν μια τηλεφωνική γραμμή που θα συνδέει το Κρεμλίνο με τον Λευκό Οίκο. Είναι το γνωστό Κόκκινο Τηλέφωνο που άρχισε να λειτουργεί στις 30 Αυγούστου.

1967: Γεννιέται στην Αυστραλία η ηθοποιός Νικόλ Κίντμαν.

1975: Ο Κωνσταντίνος Τσάτσος εκλέγεται Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας. Συγκεντρώνει 210 ψήφους σε σύνολο 295 βουλευτών.

1977: Πεθαίνει σε ηλικία 80 χρόνων ο γελοιογράφος Φωκίων Δημητριάδης. Από τους κορυφαίους της πολιτικής γελοιογραφίας καθιέρωσε το «παρδαλό κατσίκι» για να σχολιάζει τα κακώς κείμενα της επικαιρότητας. Είχε γεννηθεί στη Κωνσταντινούπολη το 1894. Σπούδασε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή και στην Εθνική Σχολή Γλωσσών και Εμπορίου της Πόλης. Μαθητής ακόμα δημοσίευε σκίτσα του σε εφημερίδες της Κωνσταντινούπολης. Στην Ελλάδα ήρθε το 1915 και από το 1922 άρχισε να ασχολείται με την πολιτική γελοιογραφία. Έργα του: Σκιά πάνω από την Αθήνα», «το παρδαλό κατσίκι και η εποχή του 1945-50», «με το μάτι του γελοιογράφου 1950-59» και «Ομήρου Οδύσσεια».

1977: Με μια ομοβροντία 101 κανονιοβολισμών γίνεται δεκτός στο Παρίσι ο τρίτος κατά σειρά διάδοχος του Λένιν, στρατάρχης Λεονιντ Μπρέζνιεφ.

1978: Στις 23:03 σεισμός 6,5 ρίχτερ με επίκεντρο την περιοχή που βρίσκεται μεταξύ της λίμνης Κορώνειας και Βόλβης συγκλονίζει τη Θεσσαλονίκη. Σκοτώθηκαν 49 άνθρωποι, οι 37 από αυτούς διέμεναν στην πολυκατοικία της περιοχής Ιπποδρομίου που κατέρρευσε.

1982: Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μεναχέμ Μπέγκιν φθάνει στην Ουάσιγκτον.

2011: Πεθαίνει η Κύπρια αθλήτρια στίβου Δομνίτσα Λανίτου – Καβουνίδου (97 χρόνων). Ήταν η πρώτη Ελληνίδα που πήρε μέρος σε Ολυμπιακούς Αγώνες, το 1936 στο Βερολίνο.