Νίκος Τσιφόρος: Πρώτα ζούσε, έπειτα έγραφε – Ιστορίες της ζωής του

Υπάρχουν άνθρωποι που θα προτιμούσαν αντί για μια έδρα στην Ακαδημία Αθηνών μια βραδιά σε ένα λαϊκό κέντρο, σε μια ταβέρνα, ένα ποτό με φίλους από τη… δουλειά και κουβέντα μέχρι να βγει ο ήλιος.

• Από τον Άγγελο Μενδρινό

Ένας από αυτούς ήταν ο Νίκος Τσιφόρος. Ούτε εν ζωή, ούτε μετά θάνατο τιμήθηκε για την προσφορά του. Για την… βαριά κουλτούρα θεωρήθηκε… ελαφρός, ένας απλός ευθυμογράφος. Το γεγονός ότι διαβάζεται ακόμα, ότι εφημερίδες σώζουν τις κυκλοφορίες τους «προσφέροντας» τα έργα του δεν λέει τίποτα στους «ειδικούς».

Κι όμως ο άνθρωπος που έφυγε στις 6 Αυγούστου 1970 στα 59 του χρόνια προσέφερε απλόχερα το γέλιο και το προφέρει ακόμα. Κι όπως είπε ο Κώστας Πρετεντέρης στην κηδεία του φίλου το «μόνο μια φορά μας έκανε να κλάψουμε αληθινά, αυτή τη μέρα».

Η ζωή του έμοιαζε με τα όσα έγραφε για τους «χάρτινους» ήρωές του στις σελίδες των περιοδικών και των εφημερίδων. Γιατί τις ιστορίες που έγραφε πρώτα τις ζούσε και μετά τις μετέφερε στο χαρτί.

Για να γράψει «τα παιδιά της πιάτσας» για δύο χρόνια γύριζε σε ότι κακόφημο υπήρχε όχι για να κάνει… ρεπορτάζ, αλλά για να καταλάβει τους ανθρώπους του περιθωρίου, αυτό που όλοι αποκαλούσαν υπόκοσμο. Εκτός από τον Τσιφόρο που έδωσε την απάντηση: «Εάν δεν υπήρχε ο υπόκοσμος, δεν θα υπήρχε ο κόσμος…»

Είναι αληθινά παράδοξο πως ένας γόνος πλούσιας οικογένειας στην Αλεξάνδρεια καταπιάστηκε με τα θέματα του περιθωρίου σε μια εποχή στα τέλη της δεκαετίας του ’30 μαζί τους αρκούσε να αποκτήσεις έναν ογκώδη φάκελο στην Ασφάλεια.

Μπορεί «Τα παιδιά της πιάτσας», οι «Ιστορίες πίσω από τα κάγκελα» να τον έκαναν δημοφιλή, αλλά δίπλα σε αυτά υπάρχει η «Ελληνική μυθολογία» το πιο καλογραμμένο και ευκολοδιάβαστο βιβλίο για το θέμα. Ο Τσιφόρος αντιμετώπισε αυτές τις ιστορίες ως σημερινές. Έβαλε τους θεούς του Ολύμπου να μιλούν απλά, καθημερινά και διατήρησε τη ζωντάνια του μύθου. Την ίδια ώρα που φιλόλογοι και άλλοι «ειδικοί» αφιέρωναν ωκεανό λέξεων αφαιρώντας κάθε δροσιά από τις ιστορίες που υπήρχαν για να διασκεδάζουν τους αρχαίους Έλληνες.

Υπήρχαν και οι ιστορίες των χωρών που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Πάνθεον» πριν γίνουν βιβλία. Η Ιστορία της Αθήνας μιλά απλά, λιτά, κατανοητά και με χιούμορ για την άγνωστη ιστορία της πρωτεύουσας τα χρόνια πριν την Τουρκοκρατία, οι ιστορίες των χωρών, της Αμερικής, της Γαλλίας, της Αγγλίας, το χρονικό των Σταυροφοριών, των «ηρώων» που εξερεύνησαν τον Νέο Κόσμο από την πένα του γίνονται ευχάριστα αναγνώσματα με πικρές αλήθειες που ανατρέπουν την ιστορία που μάθαμε σχολείο. Εκεί οι ήρωες γίνονται… καθάρματα.

Εραστής της περιπέτειας, πήρε το πτυχίο Νομικής που ήθελε τόσο πολύ ο πατέρας του, δούλεψε δύο χρόνια στο Ελεγκτικό Συνέδριο κι έπειτα άνοιξε τα φτερά του για άλλες θάλασσες. Κυριολεκτικά. Μπάρκαρε για να γνωρίσει νέους κόσμους και άλλους ανθρώπους.

Στα λιμάνια και στα καταγώγια έβρισκε τους δικούς του φίλους. Τους άκουγε να του μιλάνε, κι αργότερα με βάση αυτά ο καλός ακροατής έγινε εξαιρετικός συγγραφέας.

Το ιδιαίτερο στιλ γραφής του στη δεκαετία του ’30 που άρχισε να δίνει τα κείμενά του σε περιοδικά ήταν μοναδικό, ξεχωριστό, αλλά… μη αποδεκτό από μεγάλο μέρος του κοινού. Ακόμα κι αργότερα, όταν άρχισε να δημοσιεύει τα «Παιδιά της πιάτσας» στον «Ταχυδρόμο» υπήρχαν αντιδράσεις από το συντηρητικό κοινό με επιστολές και τηλεφωνήματα.

Κι όμως το πρώτο θεατρικό του έργο η «Πινακοθήκη των ηλιθίων» που παίχτηκε το 1944 από τον θίασο Χορν – Αρώνη ήταν μεγάλη επιτυχία. Γκραν σουξέ, όπως θα έλεγε κι ο ίδιος. Λέγεται μάλιστα ότι πήρε τον πατέρα του και πήγαν στην παράσταση. Όταν τελείωσε το έργο τον ρώτησε αν του άρεσε κι όταν πήρε καταφατική απάντηση του είπε με καμάρι:

«Εγώ το έγραψα!»

Ως Αλεξανδρινός ήταν πολύγλωσσος. Μπορούσε να συνεννοηθεί σε δεκατέσσερις γλώσσες!

Έγραφε, έγραφε, έγραφε. Δεν ήταν μόνο η ανάγκη για χρήματα που δεν υπολόγιζε, δική του άλλωστε είναι η ατάκα «τα χρήματα είναι σαν τα ψάρια, πρέπει να τρώγον ται φρέσκα», αλλά και η ανάγκη του να μοιραστεί πράγματα με τους αναγνώστες του.

Έγραφε σε εφημερίδες (Ελληνικό Μέλλον, Προοδευτικός Φιλελεύθερος, Νέα Γραμμή, Βήμα, Ελεύθερος Κόσμος) σε περιοδικά (Παρασκήνιο, Τραστ του Γέλιου, Πάνθεον, Ρομάντζο, Ταχυδρόμος), έγραφε για το θέατρο συνήθως με τον αχώριστο συνεργάτη του Πολύβιο Βασιλειάδη, τον κινηματογράφο, όπου στα περισσότερα σενάριά του ήθελε -και ήταν – σκηνοθέτης.

Μεγάλο πλήγμα ήταν η αρρώστια του, ο καρκίνος στο παχύ έντερο που εκδηλώθηκε το 1965 και τον ταλαιπώρησε για πέντε χρόνια. Ακόμα και με αυτό αυτοσαρκάστηκε «μπουφέ έχουν κάνει οι γιατροί το έντερό μου, όποιος περνά παίρνει κι από ένα μεζέ», έγραψε για τις εγχειρήσεις στις οποίες υποβλήθηκε.

Κι όταν στο τέλος κατάλαβε ότι πλησιάζει το τέλος δεν έχασε το χιούμορ του που είχε γίνει πικρό. Είπε στον φίλο του Ορέστη Λάσκο που τον επισκέφτηκε στο νοσοκομείο και τον ρώτησε τι κάνει. «Προπονούμαι για πτώμα» ήταν η απάντηση.

Ακόμα και στον κινηματογράφο δεν αξιολογήθηκε όσο θα έπρεπε η προσφορά του στα χρόνια της δεκαετίας του ΄50. Εκεί οι πρώτες ταινίες του δεν ήταν κωμωδίες, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά δράματα, αλλά πάντα με την διεισδυτική ματιά στην κοινωνία.

Μεγάλη του αγάπη η οικογένειά του. Λάτρευε την γυναίκα του Χαρίκλεια, την κόρη του Νάνσι (Αθανασία) και τα τελευταία χρόνια της ζωής του, την εγγονή του Νικόλ που είχε το όνομά του.

Θα περίμενε κανείς με τόσες επιτυχίες, τόση αναγνωσιμότητα από το κοινό, να είχε αφήσει πίσω του μεγάλη περιουσία. Συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Δούλευε σκληρά, έβγαζε χρήματα, αλλά αυτά έφευγαν γρήγορα. Η μόνη κληρονομιά που άφησε ήταν τα βιβλία του, οι ιστορίες του και το γεγονός ότι ακόμα και σήμερα παραμένει επίκαιρος, χαρίζει γέλιο και γνώση…

Για επίλογο ένα κείμενό του, το πρώτο, σε μια βραχύβια εφημερίδα του 1957, την «Νέα Γραμμή» που καλωσόριζε τους αναγνώστες του.

Άλλα γεγονότα τέτοια μέρα

1538: Ιδρύεται στην Κολομβία η Μπογκοτά.

1806: Με την παραίτηση του Φραγκίσκου Α΄ των Αψβούργων, έπειτα από πιέσεις του Ναπολέοντα, παύει να υπάρχει η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

1821: Το κάστρο του Ναβαρίνου, το οποίο κατείχαν οι Τούρκοι, περνά στον έλεγχο των Ελλήνων.

1824: Στον πόλεμο για την ανεξαρτησία του Περού, Κολομβιανοί επαναστάτες με επικεφαλής τον Σιμόν Μπολιβάρ νικούν τους Ισπανούς στη μάχη του Τζούνιν βορειοδυτικά της Λίμα.

1825: Η Βολιβία αποκτά την ανεξαρτησία της έπειτα από 300 χρόνια Ισπανικής κατοχής.

1826: Έλληνες και φιλέλληνες με αρχηγούς τους Καραϊσκάκη, Κριεζιώτη και Φαέριο νικούν στο Χαϊδάρι τους Τούρκους του Κιουταχή.

1865: Πεθαίνει ο Φαναριώτης πολιτικός Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος (74 χρ.).

1881: Γεννιέται ο Σκωτσέζος βακτηριολόγος σερ Αλεξάντερ Φλέμινγκ. Το 1928 ανακάλυψε την πενικιλίνη. Μαζί με τους Χάουαρντ Φλόρεϊ και Έρνεστ Τσέϊν κέρδισαν το Νόμπελ Ιατρικής το 1954. Πέθανε το 1955.

1904: Γεννιέται στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου ο ελληνικής καταγωγής σχεδιαστής Γιάννης Ντεσσές. Θριάμβευσε στο Παρίσι κι ονομάστηκε «βασιλιάς της Μουσελίνας». Πέθανε το 1970.

1911: Γεννιέται η Αμερικανίδα ηθοποιός Λούσιλ Μπολ. Μετά από λαμπρή κινηματογραφική καριέρα συνέχισε στην τηλεόραση με το τηλεοπτικό πρόγραμμα που έφερε το όνομά της και κράτησε 23 χρόνια (1951-74) με 480 επεισόδια.

1913: Ο πρωθυπουργός της Γαλλίας προτείνει στον Άγγλο ομόλογό του την κατασκευή μιας σήραγγας 100 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας στη Μάγχη.

1917: Γεννιέται ο Αμερικανός ηθοποιός Ρόμπερτ Μίτσαμ. Πέθανε το 1997.

1918: Ολοκληρώνεται η μάχη του Μάρνη, η τελευταία γερμανική επίθεση στο δυτικό μέτωπο που στοίχισε τη ζωή σε εκατό χιλιάδες ανθρώπους. – Ο Φερδινάνδος Φος επιστρέφει στη θέση του στρατηγού των Γαλλικών δυνάμεων.

1928: Γεννιέται ο Αμερικανός καλλιτέχνης Αντι Γουόρχολ, από τους πρωτεργάτες της «ποπ αρτ». Πέθανε το 1987.

1945: Στις 8.15’45’’ οι Αμερικανοί ρίχνουν την πρώτη ατομική βόμβα στη Χιροσίμα. Οι νεκροί έφθασαν τις 140.000.

1952: Γεννιέται ο Λάκης Γαβαλάς.

1960: Η Κούβα σε απάντηση του εμπάργκο που της έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ εθνικοποιεί όλες τις αμερικανικές και ξένες ιδιοκτησίες στο έδαφός της.

1962: Η Τζαμάικα αποκτά την ανεξαρτησία της έπειτα από 300 χρόνια αγγλικής κατοχής.

1968: Γεννιέται ο συνθέτης Μίνως Μάτσας, εγγονός του ιδρυτή της δισκογραφικής εταιρείας Μίνως Μάτσας και υιός.

1972: Η εθνική ομάδα στίβου στην Σμύρνη της Τουρκίας κατακτά την πρώτη θέση στους Βαλκανικούς Αγώνες. Η ελληνική ομάδα είχε τερματίσει πρώτη στην βαθμολογία για τελευταία φορά το 1939. Αστέρια της ήταν οι Βασίλης Παπαγεωργόπουλος, Σταύρος Τζιωρτζής, Χρήστος Παπανικολάου κ.ά.

1983: Πεθαίνει από AIDS ο Γερμανός τραγουδιστής Κλάους Νόμι (39 χρ.).

1992: Η Βούλα Πατουλίδου νικά στον τελικό των 100μ με εμπόδια των Ολυμπιακών Αγώνων στο Ολυμπιακό Στάδιο της Βαρκελώνης και γίνεται η πρώτη Ελληνίδα που κερδίζει χρυσό μετάλλιο στη διοργάνωση.

1993: Ο Μάνος Χατζηδάκης εισάγεται στη μονάδα εντατικής θεραπείας νοσημάτων στεφανιαίας νόσου του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου.

1996: Αμερικανοί επιστήμονες ανακοινώνουν ότι ανακάλυψαν αρχαία ίχνη ζωής στο Πλανήτη Άρη, μελετώντας ένα μετεωρίτη που είχε πέσει στην Αρκτική.

1997: Η Τουρκία και το ψευδοκράτος του Ντεκτάς υπογράφουν συμφωνία σύνδεσης που προβλέπει μερική ενσωμάτωση στην Τουρκία σε οικονομικό, στρατιωτικό και διπλωματικό επίπεδο.

1998: Η πρώην μαθητευόμενη υπάλληλος του Λευκού Οίκου Μόνικα Λεβίνσκι σε κατάθεση διάρκειας 8,5 ωρών μιλά για την σχέση της με τον πρόεδρο Μπιλ Κλίντον.

1999: Πεθαίνει η τραγουδίστρια Ρίτα Σακελλαρίου (64 χρ.).

2005: Πεθαίνει ο αντιστασιακός και πολιτικός Τάσος Μήνης (86 χρ.).

2012: Πεθαίνει ο αντιστασιακός και υπουργός των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ Λευτέρης Βερυβάκης (87 χρ.).

2015: Πεθαίνει ο ποιητής Κώστας Βίρβος (89 χρ.)

Διαβάστε ακόμη

SHOWBIZ

Ιωάννα Μαλέσκου: Αναστατώνει με τις σέξι βουτιές της στην πισίνα

Τις καλοκαιρινές της διακοπές στη Μύκονο απολαμβάνει η Ιωάννα Μαλέσκου, η οποία μοιράστηκε με τους διαδικτυακούς της φίλους ένα βίντεο από τις βουτιές της…