Η απαγορευμένη ζωή του Τσαϊκόφσκι και το σκάνδαλο που τον οδήγησε στον θάνατο

Στις 6 Νοεμβρίου 1893 πέθανε ο Πιότρ Ιλίτς Τσαϊκόφσκι. Πολλοί τον έκλαψαν, αλλά περισσότεροι ήταν αυτοί που συμμεείχαν στην μεγαλύτερη επιχείρηση συγκάλυψης της αιτίας που ο 53χρονος συνθέτης εγκατέλειψε τον μάταιο τούτο κόσμο.

Η επίσημη εκδοχή μιλά για τη χολέρα που ήταν τότε σε έξαρση. Μάλιστα σκαρώθηκε και μια ιστορία, ότι σε ένα εστιατόριο ήπιε νερό που δεν ήταν βρασμένο επειδή διψούσε, μολύνθηκε και πέθανε.

Για την πολιτιστική κληρονομιά της Ρωσικής Αυτοκρατορίας αυτή ήταν η πιο βολική εκδοχή για έναν συνθέτη σύμβολο.

Χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια, πάρα πολλά για την ακρίβεια, για να αρχίσουν να φωτίζονται οι σκοτεινές στιγμές, όχι του συνθέτη, αλλά αυτών που αυτοανακηρύχτηκαν φύλακες της τιμής και της υπόληψής του.

Μετά τη Ρωσία ήρθε το Σοβιετικό καθεστώς για να υπερασπιστεί την υστεροφημία του. Οι νόμοι των Τσάρων του 19ου αιώναγια τους ομοφυλόφιλους αντικαταστάθηκαν με ανάλογους από το σοβιετικό καθεστώς. Στις βιογραφίες που κυκλοφόρησαν, ακόμα και στις επιστολές, επί Πούτιν το 2013, λογοκρίθηκε οτιδήποτε φώτιζε την προσωπική του ζωή. Τους φόβους, τις ενοχές του.

Για πρώτη φορά η Ρωσική Αυτοκρατορία, το κομμουνιστικό καθεστώς και η Ρωσική Δημοκρατία ακολούθησαν τον ίδιο δρόμο!

Όπως παραδέχονται οι σύγχρονοι κριτικοί έσβησαν κάθε ανθρώπινη στιγμή του συνθέτη, τον ανέβασαν σε ένα βάθρο χωρίς τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, μια αποσστειρωμένη εικόνα χωρίς εξήγηση για τα έργα του, την πολύπλοκη φύση του, τις αδυναμίες, τα λάθη.

Κι όμως το πιθανότερο είναι ότι ο Τσαϊκόφσκι δεν έπεσε θύμα της χολέρας που την εποχή εκείνη βρισκόταν σε ύφεση, αλλά οδηγήθηκε στην αυτοκτονία εξαιτίας ενός σκανδάλου.

Λίγες μέρες νωρίτερα είχε παρουσιάσει την Παθητική συμφωνία που την είχε αφιερώσει στον 18χρονο ανιψιό του (γιο της αδελφής του) Αλέξανδρο.

Ο Κόμης Στένμπακ – Φέρμορ, αυλάρχης του Τσάρου Αλέξανδρου Γ΄, είχε συντάξει μια επιστολή με την οποία κατήγγειλε το γεγονός στον ίδιο τον Τσάρο.

Η ποινή θα ήταν εξορία στη Σιβηρία στην χειρότερη περίπτωση, πολυετής φυλάκιση στην καλύτερη.

Ο  Νικολάι Γιακόμπι, ανώτατος εισαγγελέας και παλιός συμμαθητής του Τσαϊκόφσκι έμαθε για την επιστολή και συγκάλεσε Δικαστήριο Τιμής με τη συμμετοχή παλιών συμμαθητών.

Πρότειναν στον συνθέτη έναν… ήσυχο θάνατο από μια πολυετή περιπέτεια που θα οδηγούσε στο ίδιο αποτέλεσμα, αλλά επιλέον θα αμαύρωνε τη φήμη του.

Η ιστορία μπορεί να έχει βάση γιατί σε όλη του τη ζωή ο συνθέτης προσπαθούσε να κρύψει την έλξη σε άτομα του ιδίου φύλου από τον περίγυρό του. Στις επιστολές του μιλά με ενοχές. Δεν μπορούσε να ξεπεράσει τις συμβάσεις της εποχής, αν και στην αριστοκρατία τέτοιες σχέσεις ήταν συνηθισμένες και αποδεκτές. Απλά δεν τις συζητούσαν δημόσια.

Ο Τσαϊκόφσκι προερχόταν από αριστοκρατική οικογένεια της μεσαίας βαθμίδας, ήταν γιος συνταγματάρχη, εγγονός κυβερνήτη και ο προπάππους του ήταν ένα Κοζάκος ήρωας πολέμου.

Η οικογένειά του τον προετοίμασε για δημόσιο υπάλληλο, τον έστειλε σε σχετική σχολή και διορίστηκε για τρία χρόνια στο υπουργείο Δικαιοσύνης.

Η απομάκρυνση από τη μητέρα του για να πάει σε οικοτροφείο, ο θάνατός της στα 14 του χρόνια τον σημάδεψαν. Ένας γάμος με την Αντονίνα Μιλούκοβα κράτησε 2,5 μήνες. Τόσο άντεξε πριν μαζέψει τα πράγματά του και φύγει από το σπίτι αναζητώντας κυρίως την έμπνευση για να συνθέσει.

Ακόμα και στη σημερινή Ρωσία η συζήτηση προκαλεί αμηχανία. Μόλις το 2013 ο Πρόεδρος Πούτιν έκανε την πρώτη αναφορά στην άλλη πλευρά του συνθέτη, αλλά με τρόπο που δεν ξεφεύγει από τα στερεότυπα: Λένε ότι ο Τσαϊκόφσκι ήταν ομοφυλόφιλος, δεν τον αγαπάμε για αυτό, αλλά για τη μουσική που έγραψε.

Σχετικά πρόσφατα το 2018 το Πανεπιστήμιο του Γιέιλ κυκλοφόρησε τα The Tchaikovsky Papers, ένα βιβλίο με την προσωπική του αλληλογραφία, σημειώσεις κι όλα όσα έμεναν στο σκοτάδι τόσα χρόνια.

Γεννήσεις

15: Ιουλία Αγριππίνα, Ρωμαία Αυτοκράτειρα. Δολοφονήθηκε από τον γιο της Νέρωνα επειδή είχε αντιταχτεί στο γάμο του. Προσπάθησε να την πνίξει, διέφυγε, αλλά στη συνέχεια εκτελέστηκε από τους υπηρέτες του στις 17 Μαρτίου 59.

1494: Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, 10ος σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (1520-1566). Έμεινε περισσότερο από κάθε άλλο στον θρόνο, ενώ οι υπήκοοί του έφτασαν τα 25 εκατομμύρια. Πέθανε στις 7 Σεπτεμβρίου 1566 στην Ουγγαρία.

1771: Αλόις Ζενεφέλντερ, Γερμανός ηθοποιός, συγγραφέας, αλλά και ο άνθρωπος που ανακάλυψε τη λιθογραφία σε μια προσπάθεια να βρει έναν φτηνό τρόπο να τυπώνει τα θεατρικά του έργα. Η ανακάλυψή του άλλαξε ριζικά τον κόσμο των γραφικών τεχνών. Πέθανε στις 26 Φεβρουαρίου 1771.

1814: Αδόλφος Σαξ, Βέλγος τεχνίτης πνευστών οργάνων, μουσικός, φλαουτίστας και κλαρινετίστας, εφευρέτης του σαξοφώνου. Πέθανε πάμπτωχος στις 7 Φεβρουαρίου 1894.

1861: Τζέιμς Νάϊσμιθ, Καναδός γυμναστής, το 1891 επινόησε το μπάσκετ παίρνοντας στοιχεία από άλλα δημοφιλή αθλήματα (ράγκμπι, μπέιζμπολ, ποδόσφαιρο, χόκεϊ κ.ά). Πέθανε στις 28 Νοεμβρίου 1939.

1939: Μάρθα Καραγιάννη, ηθοποιός σε θέατρο, κινηματογράφο και τηλεόραση. Οι γονείς της ήταν ποντιακής καταγωγής, ενώ η ίδια μεγάλωσε στο Κερατσίνι. Ξεκίνησε από το παιδικό μπαλέτο της Λυρικής Σκηνής μαζί με την Ελένη Προκοπίου. Την ανακάλυψε σε μια επιθεώρηση ο Γιάννης Δαλιανίδης που την οδήγησε στη μεγάλη καριέρα. Πέθανε στις 18 Σεπτεμβρίου 2022.

1946: Ρομέν Αργυρούδης, Γάλλος ποδοσφαιριστής με ελληνική καταγωγή. Αγωνιζόταν στη Λανς όταν ο Νίκος Γουλανδρής τον έπεισε να έρθει στην Ελλάδα και τον Ολυμπιακό. Έγινε αγαπητός της εξέδρας, αλλά το 1973 έφυγε για τη Λανς. Μετά την αποχώρησή του έκανε δηλώσεις για το δικτατορικό καθεστώς στην Ελλάδα.

1969: Βίκυ Σταυροπούλου, ηθοποιός και παρουσιάστρια της τηλεόρασης. Κόρη της είναι η τηλεπαρουσιάστρια Δανάη Μπάρκα.

1970: Ίθαν Χοκ, Αμερικανός ηθοποιός, σκηνοθέτης, υποψήφιος τέσσερις φορές για Όσκαρ.

1972: Σπύρος (Άδωνις) Γεωργιάδης, επιχειρηματίας, πολιτικός, αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και υπουργός Υγείας. Η πολιτική του καριέρα ξεκίνησε από το ΛΑΟΣ του Γιώργου Καρατζαφέρη. Επαγγελματικά είχε δραστηριοποιηθεί στα τηλεπωλήσεις του εκδοτικού οίκου που είχε ιδρύσει ο πατέρας του.

1988: Έμα Στόουνς, Αμερικανίδα ηθοποιός και παραγωγός. Έχει τιμηθεί δύο φορές με Όσκαρ, ενώ το 2017 ήταν η πιο ακριβοπληρωμένη γυναίκα ηθοποιός.

Θάνατοι

1952: Γιάννης Ανδριανόπουλος (52 χρ.), ποδοσφαιριστής, μέλος της θρυλικής πεντάδας του Ολυμπιακού. Σπούδασε στο Κέμπριτζ και το προσωνύμιό του ήταν Δάσκαλος. Πρόεδρος του Ολυμπιακού την περίοδο 1932-35).

1989: Μαρία Ιορδανίδου (92 χρ.), πεζογράφος. Στα έργα της είναι έντονη η νοσταλγία. Πιο δίσημο έργο της η Λωξάντρα που κυκλοφόρησε το 1963 και χρόνια αργότερα έγινε σήριαλ στην τηλεόραση. Το πατρικό της ήταν Κριεζή.

Διαβάστε ακόμη

SHOWBIZ

Μαρίνα Σάττι: Είναι έγκυος από τον Rack;

Φήμες εγκυμοσύνης για τη Μαρίνα Σάττι και τον Rack