Το… λάθος χτύπημα των ισραηλινών με τους 34 νεκρούς Αμερικανούς ναύτες

Σε κάθε πόλεμο υπάρχουν οι λεγόμενες… παράπλευρες απώλειες. Προέρχονται από… φίλια πυρά. Κι ενώ ο θάνατος στο πεδίο της μάχης είναι ηρωικός, συνήθως τα θύματα των επιχειρήσεων που πήγαν λάθος και προήλθαν από τους δικούς τους ανθρώπους δεν έχουν παρά μόνο ευθύνες και παραλείψεις από υψηλά ιστάμενους.

• Από τον Άγγελο Μενδρινό

Μια από αυτές τις ιστορίες είναι γνωστή, αλλά εδώ και 59 χρόνια ζητά απαντήσεις.

Διαβάστε ακόμη

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Ο Κανάρης τινάζει στον αέρα την τουρκική ναυαρχίδα

Κάθε έγκλημα ακολουθεί η τιμωρία... Το έγκλημα ήταν η σφαγή των κατοίκων της Χίου. Δεν έχουμε να κάνουμε με μια πολεμική επιχείρηση, αλλά με…

Ήταν 8 Ιουνίου 1967 και η Μέση Ανατολή… φλεγόταν όπως και τώρα. Ένας Αραβοϊσραηλινός πόλεμος, γνωστός ως «πόλεμος των έξι ημερών» βρισκόταν σε εξέλιξη. Για μια ακόμα φορά η διεθνής κοινότητα έστρεφε το βλέμμα της στην περιοχή και κρατούσε την ανάσα της.

Οι Αμερικανοί είχαν κινητοποιήσει τον 6ο στόλο. Το ερευνητικό πλοίο «USS Liberty» βρισκόταν στη Μεσόγειο στη χερσόνησο του Σινά, σε διεθνή ύδατα κοντά στην  πόλη Ελ Αρίς που είχαν καταλάβει οι ισραηλινοί.

Ο τίτλος «ερευνητικό πλοίο» μοιάζει με… φερετζέ για να μπούμε και στο κλίμα της περιοχής. Κάτω από αυτόν υπάρχει ένα κατασκοπευτικό πλοίο. Επίσημα συντόνιζε τα αμερικανικά σήματα προς τις πρεσβείες της περιοχής. Ανεπίσημα υπέκλεπτε τις επικοινωνίες των αντιμαχόμενων πλευρών. Οι Αμερικανοί ήθελαν να ξέρουν εάν θα υπάρξει βοήθεια από την ΕΣΣΔ στους Αιγύπτιους που έχαναν τον πόλεμο για να στηρίξουν με τη σειρά τους την ισραηλινή πλευρά. Προς το παρόν ήταν… παρατηρητές του πολέμου.

Στο «Liberty» μόλις είχε ολοκληρωθεί μια άσκηση χημικού πολέμου. Τα μέλη του πληρώματος ήταν στο κατάστρωμα χωρίς κράνη. Ξαφνικά λίγο πριν τις δύο το μεσημέρι δύο «Μιράζ» το βομβαρδίζουν. Αδειάζουν σε αυτό τα πυρομαχικά τους και φεύγουν. Τα διαδέχονται άλλα δύο πολεμικά αεροσκάφη κι αυτά από το Ισραήλ που ρίχνουν βόμβες ναπάλμ.

Λίγο αργότερα πυραυλάκατοι ρίχνονται στη μάχη. Εκτοξεύουν τέσσερις τορπίλες, η μια βρίσκει στόχο, το πλοίο δείχνει να βυθίζεται και αποχωρούν.

Η επίθεση κρατά 23’, αλλά στο διάστημα αυτό 34 Αμερικανοί ναύτες χάνουν τη ζωή τους, άλλοι 171 τραυματίζονται. Αποθήκες πυρομαχικών πάνω στο πλοίο εκρήγνυνται…

Όπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις δίνονται αμοιβαίες εξηγήσεις. Ο Αμερικανός Πρόεδρος Λίντον Τζόνσον είναι ο πρώτος που δέχεται τη θεωρία του λάθος. Το ίδιο κι ο υπουργός Άμυνας Μακναμάρα. Διαφωνεί ο υπουργός Εξωτερικών Ντιν Ρασκ που… κατσαδιάζει τον πρεσβευτή του Ισραήλ στην Ουάσιγκτον υποστηρίζοντας ότι το πλοίο είχε αναρτημένη την Αμερικανική σημαία και υπήρχαν τα στοιχεία του με πελώρια λευκά γράμματα στο λατινικό αλφάβητο που καμιά σχέση δεν έχει φυσικά με το αραβικό. Κι αναρωτιόταν πως γίνεται οι πιλότοι να μην κατάλαβαν ότι δεν επρόκειτο για Αιγυπτιακό;

Τα ερωτηματικά έγιναν μεγαλύτερα όταν διαπιστώθηκε ότι αρχικά είχε αναγνωριστεί από τους Ισραηλινούς το σκάφος, αλλά στην αίθουσα επιχειρήσεων στην αλλαγή βάρδιας δεν ενημερώθηκαν οι επόμενοι.

Οι Ισραηλινοί επικαλέστηκαν την κόπωση του προσωπικού, τις ραγδαίες εξελίξεις κι ένα σήμα από την απέναντι ακτή ότι δέχονται βομβαρδισμό από την θάλασσα. Υπέθεσαν ότι το «Liberty» ήταν Αιγυπτιακό και βομβάρδιζε τις δυνάμεις τους στην ακτή. Τελικά αποδείχτηκε ότι οι υποχωρούντες Αιγύπτιοι κατέστρεφαν τις αποθήκες πυρομαχικών τους κι αυτή ήταν η αιτία των εκρήξεων.

Δεν εξήγησαν όμως πως μπορεί ένα ερευνητικό σκάφος με τέσσερα πυροβόλα να βομβαρδίσει από μεγάλη απόσταση.

Η κυβέρνηση του Ισραήλ κατέβαλλε στους τραυματίες αποζημίωση 3,5 εκ. δολαρίων και το 1980 άλλα 6 εκ. για τις ζημιές που προκάλεσε με τους τόκους 13 χρόνων.

Η υπόθεση θα μπορούσε να έχει κλείσει, αλλά διαρκώς προκύπταν νέα ερωτηματικά.

• Τα μέλη του πληρώματος, όσοι επέζησαν οργανώθηκαν κι αναζητούσαν την αλήθεια. Απαντούσαν στις ισραηλινές αιτιάσεις ότι δεν υπήρχε σημαία ότι η αρχική σημαία καταστράφηκε από τον πρώτο βομβαρδισμό και σήκωσαν δεύτερη μεγαλύτερη. Πως γίνεται να μην την είδε κανείς; Επικαλούνται μάλιστα την μαρτυρία εντός εβραϊκής καταγωγής Αμερικανού αξιωματικού που όταν είδε το αστέρι του Δαυίδ στα αεροπλάνα που τους βομβάρδιζαν έβαλε τα κλάματα.

• Αποκαλύφθηκε ότι ο κυβερνήτης του πλοίου είχε ζητήσει να τους συνοδεύει ένα πολεμικό του 6ου στόλου, αλλά ο διοικητής αρνήθηκε υποστηρίζοντας ότι εάν συμβεί κάτι, σε δέκα λεπτά θα βρίσκονται εκεί. Η πρώτη βοήθεια δεν έφθασε σε δέκα λεπτά, αλλά δυόμιση ώρες αργότερα όταν ήδη είχαν εγκαταλείψει πλοίο με τις τορπιλακάτους να τους πυροβολούν.
• Στην Ουάσιγκτον ο Πρόεδρος Τζόνσον όταν ενημερώθηκε το πρώτο που έσπευσε να κάνει ήταν να επικοινωνήσει με την Μόσχα για να πληροφορηθεί εάν η επίθεση έγινε από τους Σοβιετικούς! Γενικά ο Αμερικανός πρόεδρος επιζητούσε ότι γινόταν λιγότερη εμπλοκή στο γεγονός. Στην αυτοβιογραφία του υπάρχει μόνο μια μικρή παράγραφος, ενώ κάνει λάθος και στον αριθμό των απωλειών. Οι 34 νεκροί μειώνονται σε 10 και οι τραυματίες από 171 περιορίζονται στους 100!
• Ο κυβερνήτης του πλοίου Μακ Γκόναγκλ τιμήθηκε με το Μετάλλιο της Τιμής που συνήθως το απομένει ο εκάστοτε πρόεδρος της χώρας στον Λευκό Οίκο. Στην δική του περίπτωση του το έδωσε ένας Γραμματέας του Ναυτικού σε μια εκδήλωση που έγινε σε υπηρεσιακό κύκλο και δεν δημοσιοποιήθηκε.
• Τόσα χρόνια μετά πολλά από τα έγγραφα διαφόρων υπηρεσιών παραμένουν απόρρητα.

‘Όλα αυτά γεννούν πολλές θεωρίες συνωμοσίας.

• Μια από αυτές αναφέρει ότι το Ισραήλ ήθελε να δημιουργήσει κρίση να αποδώσει τη βύθιση του πλοίου στους Αιγύπτιους για να τους βάλει στον πόλεμο. Το σχέδιο ναυάγησε αφού το πλοίο δεν βυθίστηκε.
• Μια άλλη αφορά την επίθεση που έγινε στα υψώματα του Γκολάν στη Συρία. Οι Ισραηλινοί πίστευαν ότι τα σήματα των Αμερικανών τα υπέκλεπταν οι Σοβιετικοί (γινόταν και το αντίθετο) και επειδή τότε δεν υπήρχαν οι δορυφόροι, το μόνο που θα μπορούσε να έχει πρόσβαση στις επικοινωνίες της «πρώτης γραμμής» ήταν το πλοίο στο οποίο επιτέθηκαν.
• Υπήρχε ένα ακόμα γεγονός που συνδέεται με την επίθεση στο σκάφος. Στην πόλη του βορείου Σινά, την Ελ Αρίς, οι Ισραηλινοί εκτέλεσαν άγνωστο αριθμό Αιγυπτίων αιχμαλώτων. Χρόνια αργότερα αποκαλύφθηκαν ομαδικοί τάφοι. Ένας παραγωγός του τηλεοπτικού δικτύου του ABC ανέφερε ότι τα περί επίθεσης από εχθρικό πλοίο που ανέφεραν στο Τελ Αβίβ οι δυνάμεις που είχαν καταλάβει το Ελ Αρίς ήταν ένας τρόπος να μην μπορέσει να εντοπίσει σήματα για τις αγριότητες στην περιοχή. Με την επίθεση σταμάτησε, τουλάχιστον προσωρινά, η κατασκοπεία.
• Όσο για τους βετεράνους του πλοίου συνεχίζουν να ζητούν να λάμψει η αλήθεια. Κατηγορούν την ηγεσία του Ναυτικού ότι στην έρευνά της περιορίστηκε στο να διαπιστώσει εάν υπήρχαν «κενά ασφαλείας» από το πλήρωμα του σκάφους, ενώ όσοι κατέθεσαν δεσμεύτηκαν να μην κάνουν δημόσιες δηλώσεις.

Πιθανότητα δεν θα μάθουμε ποτέ το τι πραγματικά έγινε εκείνο το μεσημέρι πριν 59 χρόνια. Όσοι επέζησαν από την τραγωδία εκείνη φεύγουν από τη ζωή, το ενδιαφέρον περιορίζεται καθώς άλλα γεγονότα αναζητούν απαντήσεις, ενώ τα έγγραφα όσα δεν έχουν καταστραφεί βρίσκονται καλά κλειδωμένα σε φακέλους που γράφουν στο εξώφυλλο «άκρως απόρρητο».

Το μόνο που δεν είναι απόρρητο, αλλά πέρα για πέρα αληθινό είναι οι 34 ζωές που χάθηκαν και οι 171 που τραυματίστηκαν, αρκετοί από αυτούς τόσο σοβαρά που η μετέπειτα ζωή τους έγινε προβληματική.

Αποτελούν κι αυτοί τις παράπλευρες απώλειες όχι μόνο ενός πολέμου, αλλά και της αλήθειας…