Η Όμορφη Πόλη που έγινε… άσχημη περιπέτεια για τον Μίκη Θεοδωράκη

Το καλοκαίρι του 1962 τα δύο «ιερά τέρατα» της ελληνικής μουσικής ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Μάνος Χατζιδάκις αποφάσισαν να… αλλάξουν γήπεδο. Θα έβαζαν σε δεύτερο πλάνο την μουσική και θα προσπαθούσαν να αλλάξουν την ελληνική επιθεώρηση!

• Από τον Άγγελο Μενδρινό

Ο καθένας ήθελε να παρουσιάσει τη δική του εκδοχή, όμως οι θαυμαστές τους το είδαν ως θεατρικό ντέρμπι. Ίσως να φταίει που οι έδρες τους για τις παραστάσεις που θα ανέβαζαν τις παραστάσεις βρίσκονταν στον ίδιο δρόμο, την Λεωφόρο Αλεξάνδρας λίγο μακρύτερα από το γήπεδο του Παναθηναϊκού.

Διαβάστε ακόμη

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Η σύλληψη του Αλέκου Παναγούλη και η επικήρυξη των 500.000 δρχ.

Από το μεσημέρι της 9ης Ιουνίου 1969 μια φήμη κυκλοφορούσε από στόμα σε στόμα στην Αθήνα. -Έπιασαν τον Παναγούλη! Το απόγευμα η φήμη επιβεβαιώθηκε…

Ο Μίκης Θεοδωράκης μιλώντας στην εφημερίδα «Απογευματινή» και τον Σταμάτη Φιλιππούλη αποκάλυψε την παραμονή της πρεμιέρας της «Όμορφης Πόλης» ότι από τον περασμένο Φεβρουάριο είχε στείλει γράμμα στον Μάνο και του πρότεινε να συνεργαστούν για να παρουσιάσουν ένα πολυθέαμα που θα άφηνε εποχή.

Ο Μάνος δεν απάντησε, αλλά λίγο αργότερα έβαλε μπροστά την δική του προσπάθεια, την «Οδό Ονείρων».

Οι δύο αυτές παραστάσεις θα ήταν το θεατρικό ντέρμπι της σεζόν. Στη φαρέτρα τους οι δύο δημιουργοί δεν είχαν απλά όπλα, αλλά… πυρηνικές κεφαλές!

Ο Μίκης συνεργάστηκε με τον Μιχάλη Κακογιάννη (σκηνοθεσία), τον Μέντη Μποσταντζόγλου σε σκηνικά και κείμενα. Στην σκηνή θα είχε τις αδελφές Καλουτά, τον Κώστα Ρηγόπουλο, την Σμάρω Στεφανίδου, στο τραγούδι τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, τον Γιάννη Βογιατζή, την Ντόρα Γιαννακοπούλου, στα χορευτικά τον Βαγγέλη Σειληνό και την Ελένη Προκοπίου

Ο Μάνος θα είχε σκηνογράφο τον Μίνω Αργυράκη, σκηνοθέτη τον Αλέξη Σολωμό και μεγάλο πρωταγωνιστή τον Δημήτρη Χορν που θα έπαιζε για πρώτη φορά επιθεώρηση!

Η πρεμιέρα της «Όμορφης Πόλης» προγραμματίστηκε για το Σάββατο 9 Ιουνίου.

Όλοι ήταν χαρούμενοι που θα παρουσίαζαν κάτι διαφορετικό. Η εφημερίδα «Μεσημβρινή» της Ελένης Βλάχου παρουσίασε πρωτότυπα τις απόψεις των πρωταγωνιστών.

Η καταρρακτώδης βροχή που έπεσε στην Αθήνα διέκοψε την παράσταση στο πρώτο κιόλας τέταρτο. Εκείνη την στιγμή στην σκηνή ήταν η Σμάρω Στεφανίδου που υποδυόταν την… μαμά Ελλάς. Βλέποντας το… κακό να έρχεται αναφώνησε, εκτός κειμένου φυσικά:

–Θα ήθελα να βοηθήσει και η… μαμά Ελλάς

Την ίδια ώρα έπεσε η αυλαία.

«Γούρι, γούρι» είπαν στα παρασκήνια οι ηθοποιοί, τεχνικοί και άλλοι συντελεστές της παράστασης.

Η παράσταση δόθηκε ολόκληρη την επόμενη μέρα που ήταν Κυριακή. Όλοι περίμεναν με αγωνία την κριτική στις εφημερίδες που εκείνη την εποχή διαμόρφωναν τις τάσεις του κοινού. Δεν υπήρχε τηλεόραση, το ραδιόφωνο κρατικό έπαιζε μουσική κι έλεγε στα δελτία ειδήσεων τις κυβερνητικές ανακοινώσεις.

Η παράσταση χωριζόταν σε δύο μέρη. Στο πρώτο ο Μποστ παρουσίαζε τους αγαπημένους ήρωές του από τις εικονογραφημένες ιστορίες που σκάρωνε σε περιοδικά και εφημερίδες. Η Μαμά Ελλάς, κάτι μεταξύ θεάς Αθηνάς και Ψωροκώσταινας (Σμάρω Στεφανίδου) με τα δυο της παιδιά τον Πειναλέωντα (Γιάννης Μαλούχος) και την Ανεργίτσα (Μαρία Κωνσταντάρου). Απέναντι από την καλύβα τους που θύμιζε το σπίτι του Καραγκιόζη έμενε ο βλαχονοικοκύρης Βλαχαντρέας (Κώστας Δούκας) που ήθελε να παντρέψει την κόρη του με έναν Ισπανό ευγενή. Υπαινιγμός για τον γάμο της πριγκίπισσας Σοφίας με τον Χουάν Κάρλος, διάδοχο του ισπανικού θρόνου τότε. Η προίκα της Σοφίας είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων εντός και εκτός Βουλής.

Στο β’ μέρος το σκηνικό άλλαζε. Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη κυριαρχούσε. Είχε γράψει ο ίδιος κάποια σατιρικά κείμενα συνεπικουρούμενος από τους Κώστα Νικολαΐδη και Βαγγέλη Γκούφα.

Η κριτική δεν φάνηκε να ικανοποιείται από τα όσα είδε.

• Ο Κώστας Οικονομίδης έγραψε στο «Έθνος» ότι η παράσταση «δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες που γέννησε».
• Αυστηρός και ο Μάριος Πλωρίτης στην «Ελευθερία» που ανέχτηκε το πρώτο μέρος, αλλά δεν του άρεσε το β’ και ειδικά το φινάλε με τους κρητικούς χορούς που θεωρεί ότι «ξεφτίζει σε διόλου πανηγυρική κατάληξη». Και να σκεφτεί κανείς ότι ο «κρητικός χορός» είναι από τα εμβληματικά πλέον μουσικά θέματα του συνθέτη.
• Η Ειρήνη Καλκάνη στην «Απογευματινή » χαρακτηρίζει την παράσταση «άνιση» και παραδέχεται ότι «η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη ήταν το καλύτερο μέρος της παράστασης».
• Ο Κώστας Σκαλιόρας στον «Ταχυδρόμο» μάλλον εντοπίζει την αδυναμία της παράστασης ειδικά στο α’ μέρος όπου οι ήρωες του Μποστ παίρνουν σάρκα και οστά  «οι σπαρταριστοί τύποι του Μποστ έχουν βρει στην γελοιογραφική τους ακινησία ένα είδος ιδανικής στάσεως» γράφει.
• Πιο διαλλακτικός ο Αλέξης Διαμαντόπουλος στην «Μεσημβρινή» ο οποίος γράφει: «Χάνει κανείς σε γέλιο, αλλά κερδίζει σε συγκίνηση. Κερδίζει την ευαισθησία του σκηνοθέτη και μάλιστα του σκηνοθέτη του κινηματογράφου που έχει ασκήσει το μάτι του να ξεχωρίσει την αξία της κάθε κινήσεως» για να καταλήξει: «Η αρχή είναι ευοίωνη. Εύχεται κανείς να ακολουθήσει σύντομα μάτι άλλο».

Ο Μίκης λίγο μετά την πρεμιέρα έφυγε για το Παρίσι για να γράψει την μουσική στην ταινία του Ανατόλ Λίντβακ «5 μίλια πριν τα μεσάνυχτα» με τους Σοφία Λόρεν και Άντονι Πέρκινς που αποδείχτηκε εμπορική και καλλιτεχνική αποτυχία.

Έμεινε μόλις μία μέρα και αντί να επιστρέψει στην Αθήνα βρέθηκε στο Λονδίνο να νοσηλεύεται… κατάλοιπο της φυματίωσης από τα χρόνια της εξορίας.

Ο Μάνος Λοΐζος, νεαρός συνθέτης, τότε, κλήθηκε να τον αντικαταστήσει στη διεύθυνση της ορχήστρας στην οποία μεταξύ άλλων συμμετείχαν οι Κώστας Παπαδόπουλος, ο Λάκης Καρνέζης, ενώ φυσαρμόνικα έπαιζε ένας άγνωστος νεαρός με το όνομα Δήμος Μούτσης, ναι ήταν ο μετέπειτα διάσημος συνθέτης.

Σε απόγνωση ο Θόδωρος Κρίτας, ο θεατρώνης, επισκέφθηκε στο Λονδίνο τον Μίκη για να δουν τι θα κάνουν. Η ιδέα που ρίχτηκε ήταν έχουν «γκεστ» για να τονωθεί τιο ενδιαφέρον του κοινού.

Ο Μίκης επέστρεψε στην Ελλάδα στις 17 Ιουλίου, αλλά οι γιατροί του σύστησαν ανάπαυση και αποχή από κάθε δραστηριότητα. Ακόμα κι έτσι όμως κατάφερε να πείσει τον Στέλιο Καζαντζίδη και την Μαρινέλλα να εμφανίζονται στην παράσταση.

Από τις 25 Ιουλίου που το δημοφιλές ζευγάρι εμφανίστηκε στο «Παρκ» τα εισιτήρια ανέβηκαν κατακόρυφα. Μάλιστα σταθερά προηγείτο της «Οδού Ονείρων» που είχε τα δικά της προβλήματα με την αφωνία που συνέστησαν οι γιατροί στον Δημήτρη Χορν και είχε ως αποτέλεσμα να μην εμφανίζεται.

Ο Μίκης είχε γράψει κι ένα τραγούδι που ταίριαζε με την περιπέτεια που ζούσε. Λεγόταν «Μανούλα αρρώστησα στα ξένα» και θα το τραγουδούσαν ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης που ήταν στέλεχος της παράστασης και ο Καζαντζίδης. Άγνωστο γιατί το τραγούδι στη συνέχεια ηχογραφήθηκε με τον Μπιθικώτση, αλλά διασώθηκε ένα ηχητικό με τους δύο μεγάλους του τραγουδιού να το ερμηνεύουν.

Η εμφάνιση των Καζαντζίδη – Μαρινέλλας τόνωσε εισπρακτικά την παράσταση. Όπως την τόνωσαν και κάποιες εκδηλώσεις συμπαράστασης στον Μίκη που οργανώθηκαν όπου ακούστηκε ηχογραφημένος χαιρετισμός του σε ειδική εκδήλωση την Δευτέρα 27 Ιουλίου.

Κάποια στιγμή ο Καζαντζίδης κουράστηκε τη… διπλοβάρδια, θέατρο – νυχτερινό κέντρο, ο ίδιος δήλωνε ότι το έκανε αφιλοκερδώς. Τον ακολούθησε και η Μαρινέλα,  Αντικαταστάτες ένα άλλο δημοφιλές ζευγάρι, αυτό του Μανώλη Χιώτη και της Μαίρης Λίντα.

Είχε φθινοπωριάσει όμως και στις 16 Σεπτεμβρίου τόσο το «Παρκ», όσο και το «Μετροπόλιταν» έριξαν αυλαία…

Τι έμεινε απ’ όλα αυτά; Ο απόηχος μιας προσπάθειας να αλλάξει η επιθεώρηση, να μπει σε άλλα καλούπια. Να γίνει λιγότερο λαϊκή και πιο…. ψαγμένη. Η απουσία δεύτερης προσπάθειας δείχνει ότι το πείραμα απέτυχε. Ο Μίκης εάν δεν είχε τις γκεστ εμφανίσεις θα είχε τα συνηθισμένα εισιτήρια μιας μέτριας επιθεώρησης σαν κι αυτές που ήθελε να στείλει στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας.

Άλλα γεγονότα τέτοια μέρα

1877: Ιδρύεται το ελληνικό παράρτημα του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού.

1924: Φασίστες απαγάγουν και δολοφονούν τον Ιταλό σοσιαλιστή βουλευτή Τζιάκομο Ματεότι.

1944: Τα Γερμανικά στρατεύματα εκτελούν 228 άνδρες, γυναίκες και παιδιά στο χωριό Δίστομο της Βοιωτίας.

1963: Με νόμο ο Αμερικανός πρόεδρος Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι καταργεί τις μισθολογικές ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών στις ΗΠΑ.

2018: Πεθαίνει ο φαρμακοβιομήχανος και παράγοντας του Παναθηναϊκού Παύλος Γιαννακόπουλος σε ηλικία 88 χρόνων.

2023: Πεθαίνει σε ηλικία 84 χρόνων ο μουσικοσυνθέτης Γιάννης Μαρκόπουλος.