1919: Η σφαγή του Αϊδινίου και η… κατάρα που κυνήγησε τον οργανωτή της

Το Αϊδίνιο είναι μια πόλη που απέχει κάπου 90 χλμ. από την Σμύρνη. Το 1919 ήταν πλούσια. Την ευημερία των 30.000 κατοίκων την εξασφαλίζουν οι σχεδόν 8.000 Έλληνες από έχουν κύρια ασχολία το εμπόριο, όπως και οι μεγάλες κοινότητες των Αρμενίων και των Ισραηλινών (γύρω στις 3.500) που τους ανταγωνίζονται.

Στις 14 Μαΐου 1919 το 4ο Σύνταγμα του συνταγματάρχη Αλέξανδρου Σχοινά μπαίνει στην πόλη. Ο Σεφέκ μπέης την παραδίδει και αποχωρεί με τον λιγοστό στρατό του.

Διαβάστε ακόμη

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Σκάνδαλο Γουoτεργκέιτ: Μια... απλή διάρρηξη που έγινε αιτία να γκρεμιστεί ένας Αμερικανός πρόεδρος

Στην αρχή ήταν μια απλή διάρρηξη από αυτές που αφθονούν ακόμα και στην Ουάσιγκτον. Βρισκόμαστε στα 1972, λίγο πριν από τις Αμερικανικές προεδρικές εκλογές.…

Η πόλη όμως έχει την ατυχία να βρίσκεται κοντά στην ιταλική περιοχή κατοχής. Τους χωρίζει ο ποταμός Μαίανδρος, Μεντερές στα τούρκικα. Εκεί στην άλλη όχθη οι ηττημένοι ετοιμάζουν την επιστροφή τους. Οι Ιταλοί που δεν βλέπουν με καλό μάτι την ελληνική επέκταση στη Μικρά Ασία, έχουν τα δικά τους σχέδια, κι όχι μόνο δίνουν άσυλο στους «ζεϊμπέκους», τα άτακτα σώματα των Τούρκων που έχουν αναλάβει την προστασία των μουσουλμανικών πληθυσμών, αλλά τους εφοδιάζουν με όπλα.

Άδικα οι τοπικές αρχές, οι Μητροπολίτες των περιοχών υπό ιταλική κατοχή, αλλά και οι αντίστοιχοι των απελευθερωμένων στέλνουν υπομνήματα για την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας.

Και το κακό δεν αργεί να γίνει. Με την συμπλήρωση ενός μήνα από την απελευθέρωση της πόλης οι ζεϊμπέκοι πολιορκούν την πόλη.

Οι ελληνικές δυνάμεις εγκλωβίζονται. Τα πυρομαχικά είναι λιγοστά και οι ενισχύσεις δεν έρχονται. Στις εκκλήσεις του Συνταγματάρχη Σχοινά η απάντηση είναι:

«Κρατήστε όσο μπορείτε. Έρχονται ενισχύσεις σε άνδρες και εφόδια».

Η κατάσταση είναι τραγική. Έχουν εξεγερθεί και οι μουσουλμάνοι κάτοικοι. Ο εχθρός, πια, βρίσκεται μέσα κι έξω από την πόλη. Ο Σχοινάς θεωρεί ότι δεν υπάρχει ελπίδα κι επιχειρεί έξοδο. Οχτακόσιοι κάτοικοι ακολουθούν, άλλες 2.000 διασκορπίζονται στις γύρω περιοχές. Τους περισσότερους τους πιάνουν οι Τούρκοι.

Την πόλη προστατεύουν πλέον δύο μονάδες προσκόπων.

Ο αρχηγός των τούρκων ανταρτών είναι ο Αντάν, γιος μεγαλοκτηματία στο Αϊδίνι. Δεν καταδιώκει τους Έλληνες στρατιώτες. Στόχος του να εκδικηθεί τον χριστιανικό πληθυσμό της πόλης.

Η οργή του ξεσπά στους κατοίκους και ειδικά στους προσκόπους. Νέα παιδιά, αμούστακα σχεδόν, που αποφάσισαν να προστατεύουν γονείς και αδέλφια.

Ο Αντάν επιβλέπει την εκτέλεση των 31 προσκόπων. Έχουν προηγηθεί φριχτά βασανιστήρια. Τον έφορό τους Νίκο Αυγερίδη πριν τον εκτελέσουν του βγάζουν τα μάτια. Ανάλογα βασανιστήρια υπομένουν και τα άλλα παιδιά, ο Μίνως Βεϊνόγλου, γιος πλούσιου εμπόρου της Σμύρνης και ο Φιλοκτήτης Αργυράκης.

Ελληνικά σπίτια και καταστήματα λεηλατούνται και στη συνέχεια παραδίδονται στις φλόγες. Σφάζονται Έλληνες…

Ο Αντάν που έγινε… Μεντερές

Ο άνθρωπος που έγινε συνώνυμο της καταστροφής ο 20χρονος Αντάν μετά την επικράτηση του Κεμάλ και την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας απέκτησε και επώνυμο, όπως όλοι οι κάτοικοι της χώρας. Διάλεξε το Μεντερές, από το τουρκικό όνομα του ποταμού Μαίανδρου.

Κι αν σας θυμίζει κάτι, δεν κάνετε λάθος.

Είναι ο ίδιος που έγινε πρωθυπουργός της Τουρκία. Το 1952 επισκέφθηκε την Ελλάδα και μιλώντας ελληνικά τόνισε την ανάγκη της φιλίας των δύο λαών που επισφράγισε ένα χρόνο αργότερα με το Βαλκανικό Σύμφωνο. Την… ξέχασε το 1955 όταν οργάνωσε το πογκρόμ κατά των Ελλήνων της Πόλης.

Η επιστροφή των Ελλήνων

Οι ζεϊμπέκοι δεν είχαν ούτε τη δύναμη, ούτε τη διάθεση να μείνουν στο Αϊδίνι. Ήθελαν απλά να δείξουν ότι μπορούν να κάνουν αυτό που ξέρουν, να καταστρέφουν.

Στις 18 Ιουνίου ο αντισυνταγματάρχης Σταυριανόπουλος μπαίνει στην πόλη που είναι ένα σωρός από ερείπια. Πτώματα παντού. Προοίμιο για αυτό που θα ακολουθούσα τρία χρόνια αργότερα σε όλη την Μικρά Ασία. Η πρόβα εθνοκάθαρσης.

Ο Γεώργιος Κονδύλης, γνωστός με τα προσωνύμιο «Κεραυνός» για την αποφασιστικότητά του  μόλις έχει φτάσει στην Μικρά Ασία. Αναλαμβάνει το ρόλο του τιμωρού. Περνά, χωρίς άδεια στην ιταλική περιοχή,  διαλύει το στρατόπεδό τους και τους παίρνει στο κυνήγι. Στόχος του να εκδικηθεί αυτούς που είχαν διαπράξει την σφαγή, να απελευθερώσει τους Έλληνες ομήρους, αλλά και να απωθήσει στην ενδοχώρα τις ένοπλες συμμορίες. Η εκδίκηση είναι τρομερή. Δεν δείχνει έλεος για κανένα. Και το μίσος μεταξύ των Τούρκων και των Ελλήνων μεγαλώνει ακόμα περισσότερο.

Οι συνέπειες

Η σφαγή του Αϊδινίου ανέδειξε τα προβλήματα που θα αντιμετώπιζε η Ελλάδα στην Μικρά Ασία. Οι μουσουλμανικοί πληθυσμοί θεωρούσαν την ελληνική παρουσία προσωρινή. Οι Ιταλοί είχαν τα δικά τους σχέδια, ήθελαν να αντικαταστήσουν τους Έλληνες ή να πάρουν όσα περισσότερα μπορούσαν από την διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Άγγλοι και Γάλλοι ήθελαν απλά τάξη και ασφάλεια στην περιοχή για να ευημερούν οι δικές τους επιχειρήσεις. Δεν τους ένοιαζε το ποιος θα κάνει… κουμάντο στην περιοχή. Απλά ήθελαν να μπορούσε να επιβληθεί.

Η ελληνική αντίδραση

Ο συνταγματάρχης Αλέξανδρος Σχοινάς, ο φρούραρχος της πόλης Τριανταφύλλου και οι διοικητές των λόχων του 4ου Συντάγματος πέρασαν από ελληνικό στρατοδικείο στην Σμύρνη. Κρίθηκε ένοχος μόνο ο Σχοινάς που τιμωρήθηκε με καθαίρεση και ισόβια με απόφαση που εκδόθηκε στις 20 Ιουλίου.

Του καταλογίστηκε ο αφοπλισμός των ένοπλων ομάδων που υπήρχαν στην πόλη και η κακή εκτίμηση αφού την επόμενη μέρα της εξόδου του έφτασαν πυρομαχικά, ενώ δεν φρόντισε να ανοίξει τις τουρκικές αποθήκες. Σε βάρος του ήταν και οι καταθέσεις των κατοίκων. Του καταλόγισαν ότι στην έξοδο δεν τους ήθελε μαζί του γιατί δεν θα μπορούσε να ελιχτεί στρατιωτικά.

Ο ίδιος δήλωνε αθώος και απέδιδε την βαριά ποινή του στο γεγονός ότι στην εποχή του Διχασμού είχε πάρει το μέρος της αντιβενιζελικής πλευράς. Κι υποστήριζε ότι σε αντίστοιχη περίπτωση, στην Πέργαμο ο εκεί συνάδελφός του αθωώθηκε των κατηγοριών.

Το αίμα που πλήρωσε με αίμα ο Μεντερές

Κι ο 20χρονος τότε Μεντερές, ο οργανωτής και εκτελεστής στης επίθεσης και της σφαγής που ακολούθησε πλήρωσε με τη ζωή του χρόνια αργότερα πάλι το ελληνικό αίμα που χύθηκε, όχι στο Αϊδίνι, αλλά στην Κωνσταντινούπολη.

Ανατράπηκε με πραξικόπημα το 1960, θέλησαν οι νέοι κυβερνήτες να τον τιμωρήσουν για την φιλοδυτική στροφή του, αλλά δεν μπορούσαν να τον κατηγορήσουν για αυτό. Βρήκαν αφορμή το πογκρόμ του 1955, τα περίφημα Σεπτεμβριανά που στόχο είχαν τον ελληνισμό της Πόλης. Του καταλόγισαν ότι  με τα γεγονότα αυτά επλήγη η τουρκική οικονομία (είναι αλήθεια) και παραβίασε βασικά άρθρα του Συντάγματος (δεν ήταν ο πρώτος και φυσικά ούτε ο τελευταίος…). Οδηγήθηκε την αγχόνη στις 17 Σεπτεμβρίου 1961.

Όμως και η οικογένειά του δεν είχε καλύτερη τύχη.

• Ο Γιουκσέλ, ο μεγάλος του γιος διπλωμάτης και πολιτικός αυτοκτόνησε τον Μάρτιο του 1972.
• Ο Ματλού, επίσης ασχολήθηκε με την πολιτική. Σκοτώθηκε σε τροχαίο στην Άγκυρα το 1978.
• Ο μικρότερος, ο Αϊντίν, είχε περισσότερο επώδυνο τέλος. Από τροχαίο το 1996 έμεινε παράλυτος. Πέθανε το 2011.
• Ακόμα και η μεγάλη αγάπη του, η τραγουδίστρια της όπερας Αϊχάν Αϊντάν, για χάρη του εγκατέλειψε τον άντρα της, αλλά δεν έγινε ποτέ σύζυγός του. Καρπός του έρωτά τους ήταν ένα παιδί που πέθανε κάτω από περίεργες συνθήκες στη διάρκεια της γέννας. Στη δίκη του Μεντερές κλήθηκε να καταθέσει. Είχε προηγηθεί ένα ακόμα παιδί με τον πρώην σύζυγό της που πέθανε όμως στα 15 χρόνια του!

 Άλλα γεγονότα τέτοια μέρα

490 π. Χ: Οι Έλληνες με ηγέτη τον Μιλτιάδη νικούν στον Μαραθώνα τους Πέρσες.

1815: Ήττα του Ναπολέοντα στη Μάχη του Βατερλό. Οι Άγγλοι και οι Πρώσοι σκοτώνουν περισσότερους από 25.000 Γάλλους.

1821: Οι κάτοικοι των Καλαβρύτων και του Συρράκου στην Ήπειρο κηρύσσουν την επανάσταση κατά των Τούρκων.

1821: Η κυβέρνηση του Τσάρου διαμαρτύρεται στη Πύλη για τις θηριωδίες των Τούρκων σε βάρος των Ελλήνων.

1923: Στην Ιταλία από την έκρηξη του ηφαιστείου της Αίτνας, 30.000 άνθρωποι υποχρεώνονται τα εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

1925: Έπειτα από προσπάθεια ενός μήνα ο Νορβηγός πλοίαρχος Ρόαλντ Αμούδσεν φτάνει στον Βόρειο Πόλο.

1939: Γεννιέται στην Αθήνα ο ηθοποιός, τραγουδιστής και σόουμαν Γιώργος Μαρίνος. Πέθανε στις 10 Μαρτίου 2026 σε ηλικία 87 χρόνων.

1940: Ο Γάλλος στρατηγός Κάρολος ντε Γκολ καλεί σε αντίσταση τους συμμάχους κατά των Γερμανών κατακτητών. Ως έμβλημά του επιλέγει τον διπλό σταυρό της Λορένης. Την ίδια στιγμή οι Γερμανοί κατελάμβαναν και το λιμάνι του Χερβούργου.

1940: Στην πιο δύσκολη φάση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Ουίστον Τσόρτσιλ καθιερώνει στη Βουλή των Κοινοτήτων την «Ώρα του Πρωθυπουργού».

1941: Στο Βερολίνο η Τουρκία υπογράφει σύμφωνο φιλίας με το Γ’ Ράιχ.

1942: Γεννιέται ο Βρεττανός σταρ της ποπ μουσικής και μέλος του συγκροτήματος των «Beatles» Πωλ Μακάρτνεϊ. Μετά τη διάλυση του συγκροτήματος ακολουθεί σόλο καριέρα.

1951: Η Βρετανία προσφέρει στο Ιράν δέκα εκ. στερλίνες για να αποκτήσει το δικαίωμα της εκμετάλλευσης της Αγγλοϊρανικής Εταιρείας Πετρελαίων.

1956: Οι Αγγλικές δυνάμεις κατοχής στην Κύπρο προχωρούν σε εκτεταμένο εμπρησμό δασών στο όρος Τρόοδος όπου πιστεύουν ότι έχουν καταφύγει αντάρτες της ΕΟΚΑ.

1958: Οι Ιάπωνες τερματίζουν την παράδοση κι επιτρέπουν στον Αυτοκράτορά τους να επιλέξει μόνος του τη γυναίκα του.

1964 – Πρεμιέρα της ταινίας  «Βίβα Λας Βέγκας» με τον Έλβις Πρίσλεϊ και την Αν Μάργκερετ

1967: Ο Τζίμι Χέντριξ καίει την κιθάρα του επάνω στην σκηνή του Μοντερέι Ποπ Φέστιβαλ.

1979: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ και ο Σοβιετικός ομόλογός του Λεονίτ Μπρέζνιεφ υπογράφουν την συνθήκη περιορισμού των Στρατηγικών όπλων (SALT 2).

1983: Η Σάλι Ράιντ γίνεται η πρώτη Αμερικανίδα που ταξιδεύει στο διάστημα.

1989: Στις εθνικές εκλογές που γίνονται παράλληλα με τις ευρωεκλογές η Νέα Δημοκρατία δεν εξασφαλίζει αυτοδυναμία. Νέες εκλογές θα γίνουν στις 5 Νοεμβρίου.

2012: Πεθαίνει στη Βιρτζίνα των ΗΠΑ ο Αλέτας Παναγούλιας (78 χρόνων), προπονητής που οδήγησε την εθνική στο πρώτο Μουντιάλ της ιστορίας της το 1994.

2018: Πεθαίνει ο Κώστας Πολίτης προπονητής μπάσκετ. Υπό τις οδηγίες του η εθνική κατάκτησε τον πρώτο της Ευρωπαϊκό τίτλο το 1987.