Συναντούμε συχνά ανθρώπους που νιώθουν προσκολλημένοι, έχοντας έναν τρόπο σκέψης πλημμυρισμένο από αρνητικά συναισθήματα. Αυτή η ψυχολογική κατάπτωση και στασιμότητα εκδηλώνονται μέσα από διάφορες συναισθηματικές διακυμάνσεις, όπως το άγχος, η αγωνία, η διαταραχή διατροφής, ο πανικός, η αϋπνία, η κατάθλιψη, ο θυμός, η ενοχή, η χαμηλή αυτοεκτίμηση.
Από την Σοφία Π. Μιχαλοπούλου
Το εύκολο είναι να βλέπει κανείς τα μειονεκτήματα μιας κατάστασης ή τα αρνητικά χαρακτηριστικά ενός άλλου ατόμου. Συχνά, μάλιστα, αρκετοί έχουν εκπαιδευτεί άθελά τους να το κάνουν αυτό, με αποτέλεσμα να μην αναγνωρίζουν ή να παραβλέπουν τα θετικά στις σχέσεις τους με τους άλλους.
Είναι πολύ σημαντικό να ξεφύγει το άτομο από αυτή την κακή συνήθειά του, να βλέπει, δηλαδή, μόνο τα αρνητικά, και να επαναπροσδιορίσει το πλάνο αξιολόγησής του για να αναγνωρίζει τα θετικά, όσο μικρά και απλά είναι. Στη συνέχεια θα προετοιμαστεί να δεχθεί και να αποδεχθεί μια κατάσταση, ενδεχομένως να βρει τρόπους που θα τον βοηθήσουν να εκφραστεί και να επικοινωνήσει με τους γύρω του, ώστε να διαφοροποιήσει μαζί τους θέματα που τους φέρνουν σε ρήξη και σύγκρουση, τα οποία βρίσκονται κάτω από το πέπλο της απόρριψης και τη σκιά της ανασφάλειας.
Να επισημάνουμε ότι αυτό δεν σημαίνει πως θα πρέπει κανείς να δέχεται προβληματικούς ανθρώπους μέσα σε σχέσεις καταπίεσης και νοσηρού συμβιβασμού, αλλά να μπορεί να διακρίνει τα θετικά στοιχεία του άλλου και να τα ζυγίζει, ώστε να κρίνει μια σχέση στη ρεαλιστική βάση της, χωρίς να επηρεάζεται από τα συναισθήματα εκείνα που τον αποσταθεροποιούν και τον κάνουν ανασφαλή και ευάλωτο, βάζοντάς τον σε μια παθητική θέση επικείμενης φανταστικής απόρριψης, με αποτέλεσμα να πληγώνει ο ίδιος τη σχέση του και να την αποδυναμώνει.
Η ανασφάλεια είναι συναίσθημα και ορίζεται ως η έλλειψη ασφάλειας και σιγουριάς. Πολλές φορές, σε διάφορες χρονικές στιγμές, ανάλογα με τη συναισθηματική ωρίμανσή μας είναι φυσικό να αισθανόμαστε ανασφαλείς, και συγκεκριμένα όταν βιώνουμε μια νέα κατάσταση στην καθημερινότητά μας. Αυτό είναι φυσιολογικό και αναμενόμενο.
Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι κατά πόσο το άτομο το αναγνωρίζει και το διαχειρίζεται, αν επιθυμεί να το επεξεργαστεί ή αν αισθάνεται μειονεκτικά και το κρύβει ακόμα και από τον εαυτό του, προσπαθώντας απεγνωσμένα να μην το παραδεχθεί και προσπερνώντας το.
Η μη συνειδητοποίηση και η άρνηση είναι δύο στοιχεία που λειτουργούν ανασταλτικά σε ό,τι σχετίζεται με τη δόμηση και την εξέλιξη της προσωπικότητάς του. Η ανασφάλεια προκαλεί προβλήματα όταν γίνεται ανησυχία και κατ’ επέκταση φόβος, ο οποίος βασίζεται σε ενδείξεις, κάτι που το άτομο δεν μπορεί να αντιληφθεί.
Εγκατάλειψη
Όταν ζούμε με το άγχος ότι δεν είμαστε αρκετοί για τον άλλον, όταν φοβόμαστε ότι ο/η σύντροφός μας θα μας εγκαταλείψει για κάποιο άλλο άτομο, όταν αμφισβητούμε τον εαυτό μας και την αξία μας, τότε η ανασφάλεια έχει αρχίσει να εγκαθίσταται στην ψυχή μας, διεισδύει στη σχέση μας και απειλεί να μας αποδιοργανώσει σε όλα τα επίπεδα της συσχέτισης με μας και τους άλλους.
Οι ανασφαλείς άνθρωποι μπορεί να εκδηλώσουν αυτό το συναίσθημα με ζήλια, στρες, φόβο, απομάκρυνση, αμφισβήτηση ή ακόμα και να αποφεύγουν να κάνουν σχέση από φόβο μήπως πληγωθούν.
ΤΑ ΕΦΙΑΛΤΙΚΑ ΟΝΕΙΡΑ ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΣΙΓΟΥΡΙΑΣ
Το τραύμα, ως λέξη, συνήθως μας φέρνει στον νου τα σωματικά τραύματα. Κυρίως, όμως, θα ασχοληθούμε με τα ψυχικά τραύματα και το πληγωμένο συναίσθημα, τα οποία καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούμε και επηρεάζουν τη συναναστροφή μας με τους άλλους, αλλά και την επαφή με τον εαυτό μας.
Συνήθως το άτομο που έχει υποστεί κάποιου είδους ψυχικό τραυματισμό αναπτύσσει υπερευαισθησία και φόβο σε ερεθίσματα που του θυμίζουν την τραυματική εμπειρία.
Είναι πολλές οι φορές που το άτομο τυραννιέται από τις μνήμες του μέσω της οδού του ονείρου και οι εφιάλτες το φέρνουν πάλι σε επαφή με το τραυματικό συμβάν. Μπορούμε να διαχειριστούμε τα συναισθήματα ανασφάλειας; Αν καταφέρουμε να εντοπίσουμε και να αποδεχτούμε την ανασφάλειά μας, μπορούμε να ξεκινήσουμε δοκιμαστικά να εργαζόμαστε στη διαχείρισή της, ώστε να μη μας εμποδίζει στις γνωριμίες μας και στη σύναψη δημιουργικών σχέσεων.
Θεραπευτική αντιμετώπιση
Οι πιο σημαντικές συνιστώσες της θεραπευτικής αντιμετώπισης μιας κρίσης, στην επείγουσα φάση της, που τυγχάνουν μιας ευρείας αποδοχής εξαιτίας επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης, είναι:
n Η ενίσχυση της αίσθησης ασφάλειας.
n Η ενίσχυση της αίσθησης εμπιστοσύνης προς τον ίδιο τον εαυτό και στην ικανότητα της κοινωνίας να διαχειριστεί αποτελεσματικά τα προβλήματα που έχουν προκύψει.
n Η ενίσχυση της αίσθησης συνύπαρξης και κοινότητας με άλλους.
n Ο καθησυχασμός.
n Η ενίσχυση αισθήματος ελπίδας.
Με άλλα λόγια, κατά τη διάρκεια της επείγουσας φάσης μιας κρίσης πριμοδοτούμε και δίνουμε προτεραιότητα σε μια αίσθηση ασφάλειας και σιγουριάς, καθώς και στις ειδικές ανάγκες του ατόμου, και όχι τόσο στη συναισθηματική επεξεργασία του γεγονότος, όπως γινόταν παλαιότερα.