1974: Η δολοφονία του Αμερικανού πρεσβευτή στη Λευκωσία

Στις 19 Αυγούστου 1974 ο ελληνισμός… βράζει. Ο Αττίλας 2 μόλις έχει σκορπίζει αίμα, πόνο και δάκρυα. Το σημαντικότερο είναι ότι έχει καταλάβει το 40% της Κυπριακής επικράτειας. Η Λευκωσία είναι πια κομμένη στα δύο.

• Από τον Άγγελο Μενδρινό

Στην Αθήνα οι αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων αντικαθίστανται από την κυβέρνηση Καραμανλή. Είχαν δηλώσει στο υπουργικό συμβούλιο ότι η Ελλάδα δεν μπορεί για γεωγραφικούς λόγους να αντιμετωπίσει την εισβολή.

Στην Λευκωσία μια μεγάλη διαδήλωση οργισμένου πλήθους βρίσκεται σε εξέλιξη. Φθάνει στην Αμερικανική πρεσβεία, στην περιοχή Χίλτον. Απέναντι από την πρεσβεία βρίσκεται μια οικοδομή που σήμερα στεγάζει την πρεσβεία της Δανίας. Από το γιαπί αυτό ρίχνονται πυροβολισμοί στον αέρα.

Κι εκεί η μοίρα παίζει το δικό της παιχνίδι. Μια από τις πολλές σφαίρες χτυπά σε τοίχο της πρεσβείας, εξοστρακίζεται και σκοτώνει τον Αμερικανό πρέσβη Ρότζερ Ντέιβις. Μια άλλη βρίσκει την γραμματέα του Αντουανέτα Βαρνάβα.

Ο Ντέιβις είχε ελάχιστες μέρες στην Κύπρο. Μόλις στις 11 Ιουλίου έδωσε τα διαπιστευτήριά του στον Πρόεδρο Μακάριο, την επόμενη μέρα είχε συζήτηση μαζί του για να ενημερωθεί για την κατάσταση στη χώρα που είχε διοριστεί, αλλά τα γεγονότα τον προλαβαίνουν. Πραξικόπημα, τουρκική εισβολή και τώρα η δεύτερη επίθεση.

Ο προσωρινός πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Γλαύκος Κληρίδης διακόπτει την συνέντευξη τύπου και τρέχει στην πρεσβεία.

Λίγο αργότερα μιλά στο τηλέφωνο με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ του ανθρώπου που χειριζόταν εν λευκώ τα θέματα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής (και όχι μόνο) αφού ο εκλεγμένος πρόεδρος Νίξον είχε παραιτηθεί για την ανάμειξή του στο σκάνδαλο παρακολουθήσεων (Γουότεργκέιτ) και ο διάδοχός του Τζέραλντ Φορντ δεν είχε ιδέα από τέτοια θέματα.

Είναι απορίας άξιο πως στα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα των Αμερικανών που έφεραν στο φως ο Μιχάλης Ιγναντίου και ο Κώστας Βενιζέλος υπάρχουν ακόμα αποσπάσματα που δεν είναι διαθέσιμα στους ερευνητές. Ουσιαστικά έχουν αφαιρεθεί τα σημεία που από την εξέλιξη της συζήτησης παρουσιάζουν ενδιαφέρον…

Κληρίδης: Έσπευσα μόλις έφτασαν τα νέα σε μένα. Μπήκα στην πρεσβεία κάτω από καταιγισμό πυροβολισμών και μετέφερα έξω… (κόβεται).

Κίσινγκερ: Καλά, καταλαβαίνω κύριε Πρόεδρε. (σ.σ.: Το υπόλοιπο κείμενο της κουβέντας του Κίσινγκερ, είναι λογοκριμένο).

Κληρίδης: (λογοκριμένο)… Είναι αυτό… (κόβεται).

Κίσινγκερ: (λογοκριμένο)

Και λίγο πιο κάτω…

Κληρίδης: Και θα συνεχίσω να κάνω ότι περνά από το χέρι μου για να αποτρέψω οποιαδήποτε αντιαμερικανικά αισθήματα και οποιαδήποτε αντιαμερικανική διαδήλωση οπουδήποτε στην Κύπρο.

Κίσινγκερ: Είχαμε ετοιμαστεί, όπως ίσως σου είπε ο κ. Ντέϊβις χθες, να χρησιμοποιήσουμε όλη μας την επιρροή για να παράγουμε το καλύτερο θετικό αποτέλεσμα. (λογοκριμένο).

Κληρίδης: Εκτιμώ τη θέση που μόλις μου εξηγήσατε. Ο Ρότζερ μου μίλησε χθες το βράδυ για τα σημεία στα οποία μόλις αναφερθήκατε και σήμερα ήμουν έτοιμος να τα επεξεργαστώ. Δυστυχώς γι’ αυτόν, είναι πολύ αργά.

Και λίγο πιο κάτω νέα λογοκρισία

Κίσινγκερ: Καλά κύριε Πρόεδρε. Κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει εσάς γι’ αυτή τη φοβερή τραγωδία. (λογοκριμένο).

Κληρίδης: Σας ευχαριστώ

Κίσινγκερ: (λογοκριμένο)

Κληρίδης: Ναι, καταλαβαίνω. (λογοκριμένο)

Κίσινγκερ: Ακριβώς. Και εμείς κύριε Πρόεδρε θα πράξουμε το ίδιο, και πιθανότατα θα στείλω αντικαταστάτη σε μία-δύο μέρες, ώστε να έχουμε ένα ανώτερο διπλωμάτη στη θέση αυτή.

Κληρίδης: Θα σας είμαι ευγνώμων εάν συμβεί αυτό. Πρώτα απ’ όλα θα μας βοηθήσει όλους να υπάρχει ένας ανώτερος διπλωμάτης εδώ, και επίσης επειδή εάν… (κόβεται και στη συνέχεια λογοκριμένο).

Οι απορίες όμως δεν σταματούν εδώ. Ο Ντέιβις μπορεί να ήταν νέος στην Κύπρο, αλλά όταν έγινε το πραξικόπημα οδηγήθηκε αυτός και η οικογένειά του στο δωμάτιο ασφαλείας της πρεσβείας.

Στις 5 Φεβρουαρίου 1977 προσάγονται σε δίκη

Οι Αμερικανοί δυσφορούν για το ελαφρύ κατηγορητήριο, αλλά οι ποινές που επιβάλλονται τους… ηρεμούν. Δέκα χρόνια φυλακή ο ένας και πέντε χρόνια ο άλλος για παράνομη οπλοφορία! Αυτή είναι η απόφαση που εκδίδεται στις 9 Μαΐου 1977.

Σήμερα το οίκημα που στεγάζεται η Αμερικανική πρεσβεία φέρει το όνομα του άτυχου πρεσβευτή, ενώ η κεντρική αίθουσα αυτό της γραμματέας του.

Άλλα γεγονότα τέτοια μέρα

1849: Αγγλικές δυνάμεις καταστέλλουν επανάσταση των Ελλήνων στη Κεφαλονιά.

1905: Ο Τσάρος Νικόλαος Β’ εξαγγέλλει την Δούμα παγιώνοντας έτσι τον θεσμό της Συνταγματικής Μοναρχίας στη Ρωσία.

1916: Ο Γάλλος ναύαρχος Νταρτίζ ντι Φουρνέ με αγήματα του γαλλικού στόλου καταλαμβάνει το ταχυδρομείο, το τηλεγραφείο και τον ασύρματο στην Αθήνα. Επιτάσσει γερμανικά εμπορικά πλοία και διατάζει απέλαση Γερμανών που βρίσκονται στην Αθήνα.

1919: Το Αφγανιστάν αποκτά ανεξαρτησία από το Ηνωμένο Βασίλειο.

1922: Παραδίδεται κοντά στο χωριό Ουγιουλούκ η φάλαγγα των υποστρατήγου Δημήτρη Δημαρά και συνταγματάρχη Περικλή Καλλιδόπουλου που αποτελείτο από 84 αξιωματικούς και 1.500 άνδρες. Οι Τούρκοι σκότωσαν τον διαπραγματευτή Σταματάκη που κρατούσε λευκή σημαία. Ο Κεμάλ διέταξε: «Πρώτος στόχος είναι η Μεσόγειος». Στη Σμύρνη ξεκινά η συσκευασία των πολιτικών και στρατιωτικών αρχείων.

1923: Η αγγλική κυβέρνηση απορρίπτει το αίτημα της Συνέλευσης των Κυπρίων για Ένωση με την Ελλάδα.

1928: Στις εκλογές ο Ελευθέριος Βενιζέλος κερδίζει τις 223 από τις 250 έδρες του Κοινοβουλίου. Η αντιπολίτευση, όλων των άλλων κομμάτων έχει μόλις 27 βουλευτές.

1931: Αποκαθίσταται η οικονομία της Γερμανίας, με την υπογραφή της συμφωνίας περί παγώματος των Γερμανικών οφειλών προς τράπεζες του εξωτερικού.

1934: Ο Χίτλερ γίνεται Φύρερ συγκεντρώνοντας τα αξιώματα του πρωθυπουργού και του Προέδρου της Δημοκρατίας μετά τον θάνατο του προέδρου της Δημοκρατίας Στρατάρχη Χίντεμπουργκ. Στο δημοψήφισμα που οργάνωσε συγκέντρωσε το 89,3% των ψηφοφόρων.

1942: Αποτυγχάνει η απόβαση στη Διέπη στη Γαλλία από Καναδικές δυνάμεις. Παρά τις βαριές απώλειες οι συμμαχικές δυνάμεις είδαν τι πρέπει να αποφύγουν στην επερχόμενη απόβαση στη Νορμανδία.

1953: Η CIA βοηθά στην ανατροπή της κυβέρνησης του Μοχάμεντ Μοσαντέκ στο Ιράν και την επάνοδο του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί.

1960: Με τον Σοβιετικό δορυφόρο Σπούτνικ εκτοξεύτηκαν στο διάστημα οι σκυλίτσες Στρέλκα και Μπέλκα. Μπήκαν σε τροχιά κι επέστρεψαν σώες στη Γη.

1964: Ο μεσολαβητής για το Κυπριακό Άτσεσον στέλνει στον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου επιστολή με την οποία προτείνει τη διχοτόμηση του νησιού.

1965: Ταραχές και αποδοκιμασίες σημειώνονται στο Ισραήλ κατά τη διάρκεια της τελετής επίδοσης των διαπιστευτηρίων του Ρολφ Πάουλς, του πρώτου Γερμανού πρεσβευτή στη χώρα.

1969: Ο Σπύρος Μαρινάτος ανακαλύπτει στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης μια ολόκληρη κατεστραμμένη και θαμμένη πόλη από την έκρηξη του ηφαιστείου του 1.530 π. Χ. Τα σημαντικά ευρήματα δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για τον Μινωϊκό Πολιτισμό.

1988: Το Ιράν και το Ιράκ σταματούν τις εχθροπραξίες έπειτα από οκταετή πόλεμο.

1992: Ξεκινά η δίκη 18 πρώην ανώτατων κομμουνιστών αξιωματούχων στην Αλβανία. Στους κατηγορούμενους και η χήρα του Εμβέρ Χότζα Νετζμίγε.

1993: Ο Άντονι Κουίν γίνεται πατέρας στα 78 του χρόνια.

1997: Η οργάνωση «Επαναστατικοί Πυρήνες» αναλαμβάνει την ευθύνη για τη βόμβα που εξερράγη στο γραφείο του πρώην υπουργού Στέλιου Παπαθεμελή.

1999: Χιλιάδες Σέρβοι στο Βελιγράδι διαδηλώνουν ζητώντας την παραίτηση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

1999: Το Οικουμενικό Πατριαρχείο εκλέγει νέο Αρχιεπίσκοπο Βορείου και Νοτίου Αμερικής τον Μητροπολίτη Βρεσθένης Δημήτριο. Νωρίτερα είχε παραιτηθεί ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Σπυρίδων που έγινε Μητροπολίτης Χαλδαίας.

2002:  Ένα ρωσικό ελικόπτερο Mi-26, που μεταφέρει στρατιώτες δέχεται επίθεση από πύραυλο Τσετσένων έξω από το Γκρόζνι, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 118 επιβάτες του.

Γεννήθηκαν

1883: Κοκό Σανέλ, Γαλλίδα σχεδιάστρια μόδας, ιδρύτρια της ομώνυμης εταιρείας. Πέθανε το 1971.

1919:  Μάλκολμ Φορμπς, εκδότης του περιοδικού Forbes. Πέθανε το 1990.

1941: Μιχάλης Παπαγιαννάκης, καθηγητής Πανεπιστημίου, οικονομολόγος και πολιτικός. Πέθανε το 2009.

1945: Ίαν Γκίλλαν, Άγγλος τραγουδιστής των Deep Purple.

1946: Μπιλ Κλίντον, 42ος Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

1969: Μάθιου Πέρι, Αμερικανός, ηθοποιός, παραγωγός και σκηνοθέτης. Έγινε γνωστός από την σειρά «Τα Φιλαράκια». Από 14 χρόνων είχε εθιστεί στο αλκοόλ και αργότερα σε ουσίες. Πέθανε το 2023.

1968: Νίκος Κακλαμανάκης, Ολυμπιονίκης το 1996 στην Ατλάντα στην κατηγορία «μιστράλ», 2ος στην Αθήνα το 2004 και 6ος στο Σίδνεϋ το 2000. Κέρδισε τρεις φορές το παγκόσμιο πρωτάθλημα (1996,2000,01).

Πέθαναν

1936: Φρεντερίκο Γκαρθία Λόρκα (38 χρ.), Ισπανός ποιητής και στγγραφέας, εκτελέστηκε από στρατεύματα του Φράνκο στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου της χώρας του.

1975: Τζιμ Λόντος (78 χρ.), Έλληνας παλαιστής με διεθνή καριέρα. Το πραγματικό του όνομα ήταν Χρήστος Θεοφίλου.

1977: Γκραούτσο Μαρξ (87 χρ.), Αμερικανός κωμικός.

1980: Ότο Φρανκ (91 χρ.), Γερμανός επιχειρηματίας, πατέρας της Άννας Φρανκ, επιμελήθηκε την πρώτη έκδοση του ημερολογίου της το 1947.

1981: Πέλος (Πελοπίδας) Κατσέλης (74 χρ.), ηθοποιός, σκηνοθέτης και δάσκαλος της υποκριτικής.

1985: Νικόλαος Τζωρτζάτος, Μητροπολίτης Βαρνάβας (67 χρ.), ακαδημαϊκός, Μητροπολίτης Κίτρους και Κατερίνης.

1994: Λίνους Πόλινγκ (93 χρ.), Αμερικανός χημικός, ακτιβιστής και συγγραφέας. Δύο φορές τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Χημείας.

2005: Μο Μόουλαμ, (55χρ.), Βρετανίδα πολιτικός, πρωτεργάτρια της ειρήνης στη Βόρεια Ιρλανδία.

Διαβάστε ακόμη

SHOWBIZ

Καραβάτου – Φερεντίνος: Οι νέες φωτογραφίες από το χωριό του παρουσιαστή που φουντώνουν τις φήμες

Οι κοινές εμφανίσεις που φουντώνουν τις φήμες για τη σχέση τους