Σάμινα: Τα εγκληματικά λάθη που οδήγησαν στο θάνατο 82 ανθρώπους και τον πλοιοκτήτη στην αυτοκτονία

Ήταν 26 Σεπτεμβρίου, πέρασαν 26 χρόνια, αλλά ο πόνος των ανθρώπων που έχασαν 82 ανθρώπους εκείνο το βράδυ έξω από την Πάρο, στο ναυάγιο του Εξπρές Σάμινα, παραμένει

• Από τον Άγγελο Μενδρινό

Μπορεί πάνω στο πλοίο να έγιναν εγκληματικά λάθη, αλλά και στη στεριά, στο υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας ο… ύπνος ήταν βαθύς. Ακόμα κι όταν οι επιβάτες άρχισαν να τηλεφωνούν και να φωνάζουν «πνιγόμαστε…» κανείς δεν το έμαθε. Οι απαντήσεις στους πρώτους δημοσιογράφους που επικοινώνησαν μαζί τους ήταν καθησυχαστικές. «Δεν υπάρχει πρόβλημα».

Ο κρατικός μηχανισμός κινητοποιήθηκε μόνο όταν άρχισαν να βγαίνουν τα πρώτα έκτακτα δελτία των τηλεοπτικών σταθμών που φιλοξενούσαν τα τηλεφωνήματα των απελπισμένων ανθρώπων πάνω στο πλοίο.

Το Σάμινα έπλεε με αυτόματο πιλότο εκείνο το βράδυ. Είχε ξεκινήσει από τον Πειραιά. Με βάση τους κανονισμούς στη γέφυρα έπρεπε να βρίσκεται κάποιος να παρακολουθεί την πορεία. Δεν υπήρχε κανείς…

Το πλοίο βυθίστηκε επειδή εννέα από τις έντεκα στεγανές πόρτες των διαμερισμάτων του ήταν ανοιχτές, παρόλο που οι νόμοι ασφαλείας απαιτούν από τους χειριστές πλοίων να κλείνουν και να κλειδώνουν τις πόρτες ασφαλείας.

Τι είχε συμβεί;

Το αριστερό πτερύγιο σταθεροποιητή δεν τεντώθηκε, με αποτέλεσμα το πλοίο να παρασυρθεί και επομένως να μην ταξιδεύει σε ευθεία γραμμή. Ουσιαστικά πήγαινε εκεί που δεν έπρεπε, αντί για το λιμάνι, στις υφαλονησίδες Πόρτες.

Όταν ένα μέλος του πληρώματος ανακάλυψε το πρόβλημα, προσπάθησε να στρέψει το πλοίο και πάλι προς την Παροικιά της Πάρου, αλλά ήταν αργά.

Στις 22:12 το πλοίο χτύπησε στην ψηλότερη κορυφή της υφαλονησίδας. Οι βράχοι άνοιξαν μια τρύπα μήκους έξι μέτρων και πλάτους ενός και στη συνέχεια λύγισαν το πτερύγιο σταθεροποιητή προς τα πίσω κι αυτό, με τη σειρά του, έκοψε την πλευρά του κύτους, κάτω από την ίσαλο γραμμή και δίπλα στο μηχανοστάσιο. Το νερό κατέστρεψε τις κύριες γεννήτριες, διέκοψε την παροχή ρεύματος. Οι χειριστές δεν μπορούσαν να κλείσουν τις πόρτες από απόσταση λόγω έλλειψης ηλεκτρικής ενέργειας.

Το πλοίο είχε βυθιστεί στο σκοτάδι κι ήδη άρχισε να παίρνει κλίση. Οι επιβάτες τρομοκρατήθηκαν, αλλά τα μέλη του πληρώματος τους καθησύχαζαν.

Τα περισσότερα σωστικά μέσα δεν λειτουργούν. Αυτή τη φορά τα τηλεφωνήματα στα κανάλια δεν είναι αγωνίας, αλλά απόγνωσης.

Στην περιοχή οι άνεμοι φτάνουν τα οκτώ μποφόρ. Ακόμα κι έτσι οι ψαράδες τρέχουν να βοηθήσουν με τα πλοιάρια. Αυτοί που πρώτοι… άγγελοι της θάλασσας έσωσαν κόσμο και κοσμάκη.

Ο κρατικός μηχανισμός, επιτέλους, αρχίζει να λειτουργεί. Περισσότερα το μαθαίνουν από την τηλεόραση.

Ένα χρόνο μετά, όταν βγήκε το πόρισμα κατέληξε σε μερικά συμπεράσματα που δεν τιμούν τους εμπλεκόμενους.

• Ο χειρισμός του πληρώματος φυλακής της γέφυρας ακόμη και λίγα λεπτά πριν από την πρόσκρουση ήταν ανεπαρκής…περίπου 15 λεπτά πριν από την πρόσκρουση, το πλοίο, ελλείψει κανόνων ασφαλούς πλοήγησης, σε συνδυασμό με τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν και εκτός της σωστής πορείας του, έπλευσε με αυτόματο πιλότο υπό την ευθύνη του πληρώματος φυλακής της γέφυρας, και η ακριβής τοποθεσία δεν ήταν γνωστή στον υποπλοίαρχο.
• Ήταν ευθύνη του πλοιάρχου και του καπετάνιου να διασφαλίσουν ότι οι υδατοστεγείς πόρτες ήταν ερμητικά σφραγισμένες· οι οποίες, κατά παράβαση του πιστοποιητικού ασφαλείας, ήταν όλες ανοιχτές.
• Μετά τη συντριβή, οι αξιωματικοί του μηχανοστασίου δεν ειδοποίησαν άμεσα τον καπετάνιο για τη βλάβη, παραλείποντας να κλείσουν τρεις από τις 11 στεγανές πόρτες, με αποτέλεσμα την ταχεία εισροή νερού στο εσωτερικό του πλοίου. Η καθυστέρηση ειδοποίησης του πλοιάρχου ήταν 8-10 λεπτά.
• Η σειρήνα έκτακτης ανάγκης για την εγκατάλειψη του πλοίου και οι σχετικές πληροφορίες από τα μεγάφωνα του πλοίου δεν χρησιμοποιήθηκαν με ευθύνη του πλοιάρχου και δεν υπήρξε καμία καθοδήγηση από το πλήρωμα για την οργάνωση της εκκένωσης του πλοίου.
• Πολλά σωσίβια δεν ήταν εξοπλισμένα με πινακίδες και δεν είχαν σφυρίχτρες.

Λίγο μετά την πρόσκρουση, το πλοίο βυθίστηκε στο σκοτάδι, καθώς η γεννήτρια έκτακτης ανάγκης είχε σταματήσει να λειτουργεί λίγα λεπτά μετά τη συντριβή.

Μη μετάδοση της θέσης του ναυαγίου, με αποτέλεσμα τη δυσκολία των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης υπό την ευθύνη του πλοιάρχου και του χειριστή ασυρμάτου του πλοίου.

Φυσικά κανείς δεν ασχολήθηκε με τους επιθεωρητές του Κλάδου Ελέγχου Εμπορικών Πλοίων του αρμόδιου υπουργείου που πέντε μέρες νωρίτερα, το είχαν επιθεωρήσει το πλοίο και τα βρήκαν όλα εντάξει.

Κανείς δεν προβληματίστηκε όταν ο ΑΒ’ Μηχανικός Αναστάσιος Σορόκας παραιτήθηκε με καταγγελίες ότι το πλοίο ήταν αναξιόπλοιο.

Σε κανέναν δεν έκανε εντύπωση ότι το «Σάμινα» δεν διέθετε πιστοποιητικό ασφαλείας (είχε λήξει στις 17/8), αλλά κυκλοφορούσε με προσωρινό, ούτε ότι είχε παροπλιστεί δύο φορές, το 1980 από τους Γάλλους ιδιοκτήτες του και το 1984 όταν λεγόταν «Golden Vergina».

Κι εκεί στις ώρες του χάους, του πανικού, υπάρχει η αυτοθυσία λίγων ανθρώπων.

• Στο στρατόπεδο της Σάμου επέστρεφαν 21 φαντάροι. Φεύγουν από τους τελευταίους. Θα παρουσιαστούν 20. Ο 19χρονος Βασίλης Ραχούτης, από τη Φθιώτιδα δεν προλαβαίνει. Θέλει να σώσει όσους γίνεται περισσότερους.
• Ο λιμενάρχης Πάρου είναι το 82ο θύμα του ναυαγίου. Έσπευσε να συντονίσει την επιχείρηση διάσωσης με τα μέσα που είχε στη διάθεσή του, αλλά βλέποντας την καταστροφή η καρδιά του δεν άντεξε. Του έστησαν προτομή και κάθε χρόνο γίνεται επιμνημόσυνη δέηση. Ίσως οι πρώτοι που θα πρέπει να πάνε είναι όσοι αδιαφόρησαν τις πρώτες κρίσιμες ώρες και δεν πρόλαβαν την καταστροφή.

Ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης ήταν στην Ουγγαρία για επίσημη επίσκεψη. Για μια ακόμα φορά είπε ότι «το μαχαίρι θα φτάσει στο κόκκαλο». Τελικά ούτε… έξυσε το δέρμα.

Η μεγαλύτερη ποινή που επικυρώθηκε από τον Άρειο Πάγο, το 2010, δηλαδή δέκα χρόνια μετά το ναυάγιο, ήταν 12 χρόνια, επιβλήθηκε στον υποπλοίαρχο. Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι ο πλοίαρχος που πρωτόδικα είχε καταδικαστεί σε 11 χρόνια, 11 μήνες και 25 ημέρες και η ποινή του μειώθηκε στα 5,5 είχε δικαίωμα ζητήσει αποζημίωση από το Δημόσιο για τον επιπλέον χρόνο που παρέμεινε στη φυλακή!

Δύο μήνες αργότερα στις 29 Νοεμβρίου 2000 αυτοκτονεί ο εφοπλιστής, αντιπρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της ιδιοκτήτριας  εταιρείας Παντελής Σφηνιάς. Βουτά στο κενό από τον 6ο όροφο των γραφείων του στην Ακτή Κονδύλη στον Πειραιά.

Μετά την τραγωδία πάρθηκαν μέτρα για να διασφαλιστεί η ασφάλεια των πλοίων. Όπως συμβαίνει σε κάθε τραγωδία….

Άλλα γεγονότα τέτοια μέρα

1687: Κατά την πολιορκία της Αθήνας από τον Βενετσιάνο ναύαρχο Φραγκίσκο Μοροζίνι (1618-1694), μια οβίδα πέφτει στον Παρθενώνα που οι Τούρκοι χρησιμοποιούσαν ως πυριτιδαποθήκη, τον τινάζει στον αέρα. Μετά από δύο μέρες οι Τούρκοι παραδόθηκαν.

1943: Βυθίζεται στο λιμάνι της Λέρου το ελληνικό αντιτορπιλικό «Βασίλισσα Όλγα» έπειτα από επίθεση 25 Γερμανικών «Στούκας».

1944: Υπογράφεται το σύμφωνο της Καζέρτα, σύμφωνα με το οποίο οι τακτικές και ανταρτικές δυνάμεις τέθηκαν υπό τις διαταγές του Βρεττανού στρατηγού Σκόμπι.

1955: Στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης χάνονται 44 εκατομμύρια δολάρια σε μια ημέρα.

1957: Πρεμιέρα στο Μπρόντγουεϊ του μιούζικαλ «Γουέστ Σάϊντ Στόρι».

1958: Οι δήμαρχοι της Κύπρου υποστηρίζουν την πρόταση του Μακαρίου για ανεξαρτησία της νήσου.

1960: Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον και ο γερουσιαστής Τζόν Φ.Κένεντι, πραγματοποιούν το πρώτο τηλεοπτικό «ντιμπέϊτ» μεταξύ υποψηφίων για την προεδρία της χώρας.

1960: Ο Φιντέλ Κάστρο μιλά στα Ηνωμένα Έθνη για 4 ώρες και 29 λεπτά. Είναι η μεγαλύτερη ομιλία στην ιστορία του παγκόσμιου οργανισμού.

1960: Φθάνει στην Ελλάδα η σεξοβόμβα Τζέιν Μάνσφιλντ για τα γυρίσματα της ταινίας «Συνέβη στην Αθήνα».

1965:Η βασίλισσα της Βρετανίας προσφέρει στους Beatles το παράσημο του τάγματος της Βρετανικής αυτοκρατορίας.

1982: Στα Χανιά, στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα, η Σοφία Σακοράφα σημειώνει παγκόσμιο ρεκόρ στον ακοντισμό με βολή 74μ. 20. Είναι το δεύτερο παγκόσμιο ρεκόρ που σημειώνει Έλληνας αθλητής μετά αυτό του Χρ. Παπανικολάου (5μ .49) στο άλμα επί κοντώ το 1970. Οι βολές της Σακοράφα που είχε προπονητή τον Δημήτρη Κωσταβέλη ήταν: 66μ58, 61μ82, 65μ72, 74μ20, 65μ90, άκυρη.

1988: Ανακοινώνεται επίσημα ότι ο Μπεν Τζόνσον που δύο μέρες νωρίτερα είχε κερδίσει τα 100μ στους Ολυμπιακούς Αγώνες στη Σεούλ με νέο παγκόσμιο ρεκόρ ήταν ντοπαρισμένος. Το χρυσό μετάλλιο καταλήγει στον Αμερικανό Καρλ Λιούις ο οποίος ήταν επίσης ντοπαρισμένους όπως και έξι από τους οκτώ φιναλίστ του τελικού.

1989: Ο Δημήτρης Κουφοντίνας για λογαριασμό της οργάνωσης «17 Νοέμβρη» δολοφονεί τον Παύλο Μπακογιάννη έξω από το γραφείο του στην οδό Ομήρου 35.

1992: Αρχίζει το πρώτο επαγγελματικό πρωτάθλημα μπάσκετ υπό τη σκέπη του ΕΣΑΚΕ. Το πρώτο ματς που καλύπτεται τηλεοπτικά είναι το Παγκράτι – Παναθηναϊκός (64-71), ενώ την έκπληξη την κάνει η Δάφνη η οποία νικά τον Ολυμπιακό στη παράταση (105-103).

1995: Δικάζεται με την κατηγορία της συνεργασίας με την Μαφία ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζούλιο Αντρεότι.

1997: Περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι παρακολουθούν την συναυλία των U-2 στην Θεσσαλονίκη στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της πόλης ως πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης.

2002: Στην Σενεγάλη, ανοιχτά των ακτών με τη Ζάμπια ανατρέπεται το πλοίο «Τζούλια». Πνίγονται 1.863 επιβάτες και διασώζονται μόλις 64.

Γεννήσεις

1849: Ιβάν Παβλόφ, Ρώσος, φυσιολόγος, πρωτοπόρος της ψυχολογίας. Διάσημος για τις μελέτες που έκανε πάνω στην συμπεριφορά των αντανακλαστικών. Το 1904 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ. Πέθανε στις 27 Φεβρουαρίου 1936.

1888: Τόμας Έλιοτ, Άγγλος συγγραφέας, ποιητής και κριτικός λογοτεχνίας. Τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ το 1948. Πέθανε στις 4 Ιανουαρίου 1965.

1898: Τζοτζ Γκέρσουϊν, Αμερικανός συνθέτης, τραγουδοποιός και πιανίστας. Ήταν ο άνθρωπος που διαμόρφωσε την τζαζ. Γνωστότερο έργο του η «γαλάζια ραψωδία». Πέθανε στις 11 Ιουλίου 1937.

1902: Δημήτρης (Μίμης) Βιτσώρης, εξπρεσιονιστής ζωγράφος και γλύπτης. Συνεργάστηκε με εφημερίδες και περιοδικά της Αθήνας και ασχολήθηκε με την εικονογραφία βιβλίων. Πέθανε στις 29 Ιανουαρίου 1945.

1922: Τάκης Μηλιάδης, ηθοποιός με έντονη παρουσία τόσο στο θέατρο, όσο και στην τηλεόραση. Ο πατέρας του Νίκος (1880-1964) υπήρξε πρωταγωνιστής του μουσικού θεάτρου, ενώ ηθοποιός ήταν και η μητέρα του Μαρίκα Ανθοπούλου. Είχε ενεργή παρουσία τόσο στο ραδιόφωνο, όσο και στην τηλεόραση, αλλά και στις μεταγλωττίσεις ταινιών του Ντίσνεϊ. Πέθανε στις 14 Απριλίου από επιπλοκές τροχαίου στις 14 Απριλίου 1985.

1927:  Έντσο Μπεαρζότ, Ιταλός προπονητής και ποδοσφαιριστής. Ήταν ο προπονητής της εθνικής Ιταλίας όταν κέρδισε το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1982. Ως ποδοσφαιριστής έπαιξε μόλις μία φορά στην εθνική, το 1955. Ως προπονητής εργάστηκε στην ποδοσφαιρική ομοσπονδία για 17 χρόνια. Πέθανε στο Μιλάνο στις 21 Δεκεμβρίου 2010.

1948: Ολίβια Νιούτον Τζον, Αγγλίδα τραγουδίστρια, μεγαλωμένη στην Αυστραλία με πωλήσεις 100 εκ. δίσκων σε όλον τον κόσμο. Η συμμετοχή της στο μιούζικαλ Grease δίπλα στον Τζον Τραβόλτα απογείωσε την καριέρα της. Η μητέρα της ήταν Γερμανίδα εβραϊκής καταγωγής και ο παππούς της Μαξ Μπορν το 1954 είχε τιμηθεί με το βραβείο Νόμπελ φυσικής το 1954. Πέθανε στις 8 Αυγούστου 2002.

1956: Λίντα Χάμιλτον, Αμερικανίδα ηθοποιός. Η συμμετοχή της στην σειρά ταινιών  «Εξολοθρευτής» την έκανε διάσημη και την καθιέρωσε σε ρόλους σκληρών γυναικών.

1966: Χρήστος Δάντης, τραγουδοποιός με πολλές και σημαντικές επιτυχίες στο ενεργητικό του. Μεταξύ αυτών το My Number One, σε στίχους που έγραψε με την Ναταλία Γερμανού και μουσική του Μάνου Ψαλτάκη που κέρδισε τον διαγωνισμό της Eurovision το 2004.

1966: Μπέσσυ Μάλφα, ηθοποιός, τραγουδίστρια, χορεύτρια. Το πραγματικό της επώνυμο είναι Βασιλοπούλου. Το Μάλφα είναι το επώνυμο της μητέρας της, της ζωγράφου Όλγας Μάλφα. Το χρησιμοποίησε όταν σπούδαζε στη σχολή του θεάτρου Τέχνης Κάρολος Κουν η οποία ζητούσε αποκλειστική απασχόληση, ενώ εκείνη εργαζόταν παράλληλα ως χορεύτρια και τραγουδίστρια.

1973: Όλγα Βαδέκη, αθλήτρια στίβου (τριπλούν). Μαζί με τη Βούλα Τσιαμήτα κυριάρχησαν για χρόνια στις εγχώριες και διεθνείς διοργανώσεις. Πρωταθλήτρια Ευρώπης το 1998 στη Βουδαπέστη και Μεσογειονίκης στο Μπάρι το 1997.

1981: Σερένα Ουίλιαμς, Αμερικανίδα τενίστρια. Μαζί με την μεγαλύτερη αδελφή της Βένους και προπονήτρια την μητέρα τους κυριάρχησαν στα κορτ. Έχει κερδίσει τα περισσότερα χρήματα από τη συμμετοχή της στους αγώνες από κάθε γυναίκα του τένις (γύρω στα 100 εκ. δολάρια), ενώ στη συλλογή της βρίσκονται 39 τίτλοι από γκραν σλαμ και τέσσερα χρυσά Ολυμπιακά μετάλλια από τη συμμετοχή της σε τέσσερις διοργανώσεις.

Θάνατοι

1973: Άννα Μανιάνι (64 χρ.), Ιταλίδα ηθοποιός. Συνεργάστηκε με μεγάλους σκηνοθέτες σε εμβληματικές ταινίες. Ο Τένεσι Ουίλαμς που ήταν φίλος από την προσωπικότητά της εμπνεύστηκε το «Τριαντάφυλλο στο στήθος».

1989: Βασίλης Ανδριανόπουλος (81 χρ.), ποδοσφαιριστής, μέλος της θρυλικής πεντάδας των Ανδριανοπουλαίων. Διετέλεσε διευθυντής του Οργανισμού Λιμένος Πειραιά.

1989: Παύλος Μπακογιάννης (54 χρ.), δημοσιογράφος, πολιτικός. Δολοφονήθηκε από την «17 Νοέμβρη» για τη συνεργασία του με τον Γιώργο Κοσκωτά στην δημιουργία της εκδοτικής εταιρείας «Γραμμή».

1990: Βύρων Απτόσογλου (67 χρ.), σχεδιαστής και εικονογράφος. Απόφοιτος της Σχολής Καλών τεχνών εργάστηκε ως ζωγράφος και γλύπτης, αλλά θεωρείται από τους κορυφαίους εικονογράφους και πρωτοπόρος των κόμικς. Υπέγραφε συνήθως ως Byron. Εικονογραφούσε το εμβληματικό περιοδικό του Στέλιου Ανεμοδουρά «Μικρός Ήρως», ενώ δημιούργησε τον «Υπεράνθρωπο» στηριγμένο στα αντίστοιχα αμερικανικά κόμικ τη δεκαετία του ‘΄50. Παράλληλα δημιούργησε οκτώ πρωτότυπες ιστορίες του Ιταλού ήρωα «Μπλεκ» που περιλήφθηκε στις επανεκδόσεις της αυθεντικής σειρά με τους δημιουργούς να παραδέχονται το άρτιο αποτέλεσμα.

1990: Αλμπέρτο Μοράβια (82 χρ.), Ιταλός δημοσιογράφος, πεζογράφος με το δικό τους ξεχωριστό στιλ που αγαπήθηκε από κοινό.

1998: Σορίν Ματέι (26χρ.), Ρουμάνος κακοποιός. Υπέκυψε στα τραύματά του μετά την επιχείρηση της αστυνομίας στην οδό Νιόβης όπου κρατούσε τέσσερις αιχμαλώτους.

2008: Πολ Νιούμαν (83 χρ.), Αμερικανός ηθοποιός και σκηνοθέτης. Στη διάρκεια της καριέρας του τιμήθηκε με Όσκαρ, Χρυσές σφαίρες και Ασημένιο λέοντα στο φεστιβάλ των Κανών. Λάτρης της ταχύτητας και του αυτοκινήτου για 20 χρόνια έπαιρνε μέρος σε αγώνες. Σημαντικό και το φιλανθρωπικό του έργο. Η καταγωγή του ήταν από την Σλοβακία, αλλά ο ίδιος προτιμούσε να δηλώνει Εβραίος. Υπέφερε από αχρωματοψία που του στέρησε μια θέση πιλότου στην Πολεμική Αεροπορία. Έτσι στράφηκε στην άλλη του μεγάλη αγάπη το θέατρο και τη συνέχεια τον κινηματογράφο.

2019: Ζαν Σιράκ (86 χρ.), Γάλλος πολιτικός. Διετέλεσε κατά σειρά: Δήμαρχος Παρισίων (1977-97), Πρωθυπουργός (1974-76 και 1986-88), Πρόεδρος της Δημοκρατίας (1995-2007). Ανήκε στο γκολικό κόμμα. Το 2011 γαλλικό δικαστήριο τον έκρινε ένοχο για υπεξαίρεση δημόσιου χρήματος και του επέβαλε ποινή φυλάκισης δύο χρόνων με αναστολή.

Διαβάστε ακόμη

MEDIA

Πέτρος Κουσουλός: Ένταση στον αέρα του ΑΝΤ1- Σταμάτησε τη ροή και ζήτησε εξηγήσεις

Ένα απρόοπτο σημειώθηκε στον αέρα των «Αποκαλύψεων» του ΑΝΤ1, όταν ο Πέτρος Κουσουλός ενημερώθηκε ότι η εκπομπή έπρεπε να ολοκληρωθεί μέσα στα επόμενα λεπτά.