Ποιος στ’ αλήθεια ήταν ο Έλληνας που σκότωσε τον πρωθυπουργό της Νότιας Αφρικής

Στις 6 Σεπτεμβρίου 1966 η διεθνής κοινότητα δέχτηκε με ανάμεικτα συναισθήματα την είδηση της δολοφονίας του Νοτιαφρικανού πρωθυπουργού Χέντρικ Φέρβερντ.

Δέχτηκε δύο μαχαιριές από τον υπάλληλο του Κοινοβουλίου Δημήτρη Τσαφέντα. Είχε επιβιώσει από άλλες απόπειρες, αλλά αυτή ήταν η καθοριστική.

• Από τον Άγγελο Μενδρινό

Ο νεκρός δεν ήταν απλά ο πρωθυπουργός της χώρας. Ήταν ο εμπνευστής του «απαρχάιντ» του σαφέστατου διαχωρισμού των πολιτών με βάση το χρώμα του δέρματος. Το είχε… δουλέψει από τότε που ήταν δημοσιογράφος πριν γίνει πολιτικός.  Υπήρχαν οι μαύροι, οι μιγάδες και οι λευκοί. Οι τελευταίοι, αν και μειοψηφία, κρατούσαν τα ηνία σε όλους τους τομείς. Αυτοί αποφάσιζαν για όλους. Οι μιγάδες ήταν η λεγόμενη «γκρίζα ζώνη». Τους αρκούσαν λίγα δικαιώματα σε σχέση με τους μαύρους που δεν είχαν κανένα. Το θύμα είχε έρθει κοντά στο θάνατο και το 1960, αλλά τότε στάθηκε τυχερός…

Ο δολοφόνος όπως δείχνει και το όνομά του ήταν Έλληνας και έχει τη δική του ιστορία. Σκότωσε, όπως είπε, τον πρωθυπουργό γιατί δεν του έδινε το δικαίωμα να γίνει μιγάς από λευκός!

Σήμερα όλα αυτά μπορεί να φαίνονται αδιανόητα, αλλά για χρόνια υπήρχαν δύο χώρες, η Νότια Αφρική και η Ροδεσία που εφάρμοζαν τις φυλετικές διακρίσεις ευλαβικά παρά τη διεθνή απομόνωση.

Ο Τσαφέντας δικάστηκε, αποφασίστηκε ότι είναι τρελός και κλείστηκε φυλακή, σε απομόνωση κι αργότερα σε ψυχιατρικό ίδρυμα. Χρόνια μετά αποκαλύφθηκε ότι η επιλογή να ζήσει ήταν κυβερνητική απόφαση. Δεν ήθελαν να τον κάνουν ήρωα και παράλληλα η ζωή του έγινε εφιάλτης από τη σωματική και ψυχολογική βία που του ασκούσαν.

Κι η ίδια του η ζωή όμως ήταν εφιάλτης πριν κάνει το φονικό. Προϊόν μιας εφήμερης σχέσης του Έλληνα ναυτικού Δημήτρη Τσαφεντάκη από το Ηράκλειο με μια μιγάδα στο Λορέντσο Μαρκές, την πρωτεύουσα της Μοζαμβίκης που τότε ήταν πορτογαλική αποικία. Εκεί γεννήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 1919 από την Αμέλια Ουίλιαμς.

Μεγάλωσε με την γιαγιά του στην Αίγυπτο.  Ήταν δέκα χρόνων όταν πήγε στη Νότια Αφρική. Εκεί ήταν μιγάς γεγονός που του δημιούργησε πολλά προβλήματα. Οι λευκοί τον απέρριπταν, οι μαύροι θεωρούσαν ότι κουβαλούσε σπέρμα λευκού που τόσο τους καταπίεζαν. Δεν ανήκε πουθενά.

Αρκούσε όμως η πολιτική τοποθέτηση για να τον οδηγήσει στον φόνο; Φυσικά και όχι.

Στην Νότια Αφρική κατάφερε να πάρει βεβαίωση λευκού, αφού στο μεταξύ διάφορες εθνικές ομάδες όπως οι Ιταλοί και κοντά τους οι ¨Έλληνες εξισώθηκαν με τους λευκούς της χώρας.

Έγινε ναυτικός, ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο, στην Ελλάδα λέγεται ότι πολέμησε με τον Δημοκρατικό Στρατό στον εμφύλιο καθώς από το 1930 ήταν μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος στη Νότια Αφρική.

Αλληλογραφούσε με μια κοπέλα, την Έλεν Ντάνιελς. Την κάλεσε στο Κέιπ Τάουν. Ήθελε να την παντρευτεί. Πηγαίνει στον σταθμό να την υποδεχτεί και περιμένει, περιμένει, περιμένει. Η κοπέλα πουθενά. Την βρήκε αργότερα. Εκείνη τον περίμενε στην αποβάθρα των μαύρων κι εκείνος των λευκών. Δεν ήξεραν ότι έχουν διαφορετικό χρώμα.

Ποιο είναι το πρόβλημα θα αναρωτηθεί ο σημερινός αναγνώστης. Λογικό. Όμως τότε, οι γάμοι μεταξύ ανθρώπων διαφορετικού χρώματος ήταν απαγορευμένοι. Ακόμη και οι σαρκικές σχέσεις. Οι νόμοι ήταν αυστηροί. . Οι λευκοί δεν ήθελαν να χαλάσει η… ράτσα. Κι όσες φορές οι σχέσεις έφεραν εγκυμοσύνες τα παιδιά ήταν μιγάδες. Δεν ανήκαν ούτε στον κόσμο του πατέρα, ούτε της μητέρας.

Ο ήρωάς μας θεώρησε ότι βρήκε τη λύση. Θα γινόταν μιγάς, όπως είχε το δικαίωμα, λόγω μητέρας, θα απαρνιόταν παράλληλα και τα δικαιώματα του λευκού.

Οι αρμόδιες αρχές όμως απέρριψαν το αίτημά του. Μάλιστα, λέγεται, ότι ο υπάλληλος, λευκός φυσικά του είπε: «Τόσο πολύ θέλεις να πηδήξεις μια μαύρη;».

Ο Τσαφέντας θόλωσε. Κάθισε και σκέφτηκε: «Πως μπορεί το κράτος να επεμβαίνει τόσο βίαια στην ίδια μου τη ζωή;».

Κι αποφάσισε να εκδικηθεί το ίδιο το κράτος δολοφονώντας τον άνθρωπο που τα έφτιαξε όλα αυτά, τον ίδιο τον Φέρβερντ!

Προσλήφθηκε ως κλητήρας στο Κοινοβούλιο στο Κέιπ Τάουν την 1η Αυγούστου 1966 και περίμενε την κατάλληλη ευκαιρία. Κι αυτή του δόθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου.

Ατυχώς για τον ίδιο ο θάνατος του Φέρβερντ δεν σήμανε τον θάνατο του ίδιου του καθεστώτος. Αυτό θα αργούσε πολύ. Μόλις το 1994 η εξουσία μεταβιβάστηκε με εκλογές που συμμετείχαν όλοι στον Νέλσον Μαντέλα.

Ακόμα και τότε ο Τσαφέτας παρέμενε «αγκάθι». Το μόνο που… κέρδισε ήταν να αφήσει την απομόνωση της φυλακής και να περάσει σε αυτή του ψυχιατρείου. Πέθανε στις 9 Οκτωβρίου 1999 στα 81 του χρόνια ξεχασμένος απ’ όλους.

Τον θυμήθηκαν τα τελευταία χρόνια όπου η ιστορία του επανεξετάζεται. Με όχημα το ΚΚ της Νότιας Αφρικής γίνεται προσπάθεια να φωτιστούν οι αιτίες που τον οδήγησαν στην πράξη αυτή. Πολλοί απαιτούν να συμπεριληφθεί στους ήρωες της εθνικής ανεξαρτησίας. Υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί ένας τρελός να μιλά οκτώ γλώσσες, να έχει σταθερή προσήλωση στις ιδέες του και πολλά άλλα.

Προς το  παρόν ο τάφος του στο Κρούγκερσντορπ κοντά στο Γιοχάνεσμπουργκ έχει μόνο έναν  ξύλινο σταυρό. Στην κηδεία του που έγινε σύμφωνα με το ορθόδοξο τυπικό παραβρέθηκαν δέκα μέλη της ελληνικής κοινότητας μόνο και μόνο για να έχει δικαίωμα ταφής και να μην καταλήξει σε κάποιον ομαδικό τάφο.

Ακόμα και το 2013 το Συμβούλιο Εθνικής Κληρονομιάς της Νότιας Αφρικής απέρριψε αίτηση για την ανακήρυξη του τάφου ως τόπου εθνικής κληρονομιάς με την αιτιολογία ότι μια τέτοια κίνηση δεν θα ήταν σύμφωνη με τον Νόμο περί Πόρων για να συμπληρώσουν ότι ο δικηγόρος του στο δικαστήριο υποστήριξε ότι είναι ψυχικά διαταραγμένος.

Όσο για την αγαπημένη του Έλεν Ντάνιελς εξαφανίστηκε για να μην πληρώσει κι αυτή το τίμημα της δολοφονίας. Δεν παντρεύτηκε και πέθανε λίγα χρόνια αργότερα από καρκίνο.

Το 2004 ο Νίκος Ιωαννίδης ερμήνευσε στο θέατρο τον ήρωά μας σε έναν εντυπωσιακό μονόλογο σε κείμενο Δημήτρη Δαμιανού και σκηνοθεσία Κώστα Δαμάτη στο θέατρο Αλκμήνη.

Άλλα γεγονότα τέτοια μέρα

1839: Το μεγαλύτερο μέρος της Νέας Υόρκης καταστρέφεται από πυρκαγιά.

1955: Πογκρόμ από τους Τούρκους εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης  με αφορμή το Κυπριακό. Ανθελληνικές διαδηλώσεις γίνονται και στην Σμύρνη.

1966: Η τηλεοπτική σειρά «Star Trek» κάνει πρεμιέρα στο Καναδικό δίκτυο CTV και δύο μέρες αργότερα στο Αμερικανικό NBC. Αν και η αντίδραση των τηλεθεατών υπήρξε χαλαρή στο πέρασμα του χρόνου έγινε εμβληματική με 13 τηλεοπτικές σειρές να στηρίζονται σε αυτήν, 14 κινηματογραφικές παραγωγές, ενώ έγινε κόμικ, περιοδικό και πολλά άλλα.

1970: Παλαιστίνιοι ένοπλοι καταλαμβάνουν τρία αεροσκάφη, τα οποία εκκενώνουν και κατόπιν ανατινάζουν σε αεροδρόμιο της Ιορδανίας.

1979: Δύο ποδοσφαιριστές της ΑΕΛ, ο Δημήτρης Κουκουλίτσιος, 19 χρόνων και ο Δημήτρης Μουσιάρης, 20 χρόνων χάνουν τη ζωή τους σε τροχαίο δυστύχημα στο 111ο χιλιόμετρο της εθνικής οδού κοντά στη Θήβα. Μαζί τους βρίσκεται και ο Γιάννης Βαλαώρας, 21 χρόνων που σώθηκε από θαύμα. Έτρεχαν να προλάβουν την προπόνηση της ομάδας των ελπίδων στην Αθήνα.

1991: Το Ανώτατο Δικαστήριο της Κύπρου αποφασίζει την αποφυλάκιση του Νίκου Σαμψών, του ανθρώπου που ανέλαβε την Προεδρία της Δημοκρατίας της χώρας αμέσως μετά το πραξικόπημα της ΕΟΚΑ Β’ που οδήγησε στην Τουρκική εισβολή.

1991: Η Αγία Πετρούπολη αποκτά και πάλι το ιστορικό της όνομα. Το 1925 είχε μετονομαστεί σε Λένιγκραντ.

1997: Η Ισαβέλλα Δάρα κερδίζει τον τίτλο «Μις Ευρώπη» στα καλλιστεία που γίνονται στο Κίεβο.

1997: Εκατομμύρια άνθρωποι συμμετέχουν στο Λονδίνο στη νεκρώσιμη ακολουθία της πριγκίπισσας Νταϊάνα

Γεννήσεις

1766: Τζον Ντάλτον, Άγγλος φαρμακοποιός, φυσικός και μετεωρολόγος. Η μελέτη του για την πάθηση των ματιών που ονομάστηκε «δαλτωνισμός» (αχρωματοψία) προς τιμήν του. Πέθανε στις 17 Ιουλίου 1844.

1772: Λιόντεβικ βαν Χέιντεν, Ολλανδός που υπηρέτησε στο Ρωσικό ναυτικό. Ήταν ένας από τους τρεις ναυάρχους των Μεγάλων Δυνάμεων που πήραν μέρος στη Ναυμαχία του Ναυαρίνου. Προς τιμή του η οδός Χέιδεν στην Αθήνα πήρε το όνομά του. Πέθανε στις 5 Οκτωβρίου 1850.

1852: Μπάμπης (Χαράλαμπος) Άννινος, δημοσιογράφος, συγγραφέας, ποιητής. Πέθανε στις 23 Μαΐου 1934.

1860: Λορέντζος Μαβίλης, ποιητής με ισπανική καταγωγή από την πλευρά του πατέρα του. Θεωρείται ο μεγαλύτερος σονετογράφος της Ελλάδας. Παράλληλα δημοσίευε σκακιστικά προβλήματα. Σκοτώθηκε στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο στη Μάχη του Δρίσκου κοντά στα Ιωάννινα στις 28 Νοεμβρίου 1912.

1876: Τζον Τζέϊμς Ρίκαρντ ΜακΛέοντ, Σκωτσέχος φιλόσοφος, γιατρός. Μαζί με τον σερ Τσαρλς Μπάντιγκ ανακάλυψαν την ινσουλίνη το 1921. Και οι δύο κέρδισαν το Νόμπελ Ιατρικής το 1923. Πέθανε στις 16 Μαρτίου 1935.

1888: Τζόζεφ Κένεντι, Αμερικανός επιχειρηματίας και πολιτικός. Διετέλεσε πρέσβης των ΗΠΑ στο Λονδίνο. Ήταν ο πατέρας των Τζον, Ρόμπερτ και Τέντ Κένεντι. Πέθανε στις 18 Νοεμβρίου 1969 βιώνοντας την απώλεια των δύο από τους τρεις γιους του που δολοφονήθηκαν.

1937: Αντώνης Ξυλούρης (Ψαραντώνης), Κρητικός λυράρης.

1947: Ρότζερ Γουότερς, Άγγλος μουσικός, τραγουδιστής, από τα ιδρυτικά μέλη των Pink Floyd.

1977: Νίκος Μουτσινάς, ηθοποιός, παρουσιαστής τηλεοπτικών εκπομπών και θεατρικός συγγραφέας.

1979: Μιχάλης Αρναούτης, επαγγελματίας πυγμάχος με διεθνείς διακρίσεις.

Θάνατοι

1966: Χέντρικ Φέρβερντ (65 χρ.), Πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, εμπνευστής του απαρχάιντ, δολοφονήθηκε στο Κοινοβούλιο του Κέιπ Τάουν από τον Έλληνα Δημήτρη Τσαφέντα.

2002: Ίλια Λιβυκού (83 χρ.), ηθοποιός η μόνιμη παρτενέρ του Βασίλης Λογοθετίδη στον κινηματογράφο και το θέατρο. Το πραγματικό της όνομα ήταν Αμαλία Χατζάκη.

2004: Τώνης Γιακωβάκης (73 χρ.), ηθοποιός με πολλές εμφανίσεις στον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του είχε αποσυρθεί στη Σαρωνίδα και φρόντιζε την σύζυγό του Άννα που υπέφερε από Αλτσχάιμερ.

2007: Λουτσιάνο Παβαρότι (72 χρ.), Ιταλός τενόρος, ο αποκαλούμενος «βασιλιάς των υψηλών ντο». Ήταν από τους πρωτοπόρους στην προσπάθεια να γίνει γνωστή και αγαπητή η όπερα στο ευρύτερο κοινό.

2021: Ζαν Πολ Μπελμοντό (88 χρ.), Γάλλος ηθοποιός. Ήταν η γαλλική απάντηση στο φαινόμενο Τζέιμς Ντιν. Μετά από πολλές εμπορικές ταινίες έκανε στροφή στη καριέρα του παίζοντας σε ταινίες νέων δημιουργών..

Διαβάστε ακόμη

SHOWBIZ

Τραϊανός Δέλλας: Το νέο κεφάλαιο μετά τη Γωγώ

Τι κρύβει η «σιωπή» του 3,5 μήνες μετά τον θάνατο της Γωγώς