Ο άνθρωπος που αυτοπυρπολήθηκε φωνάζοντας για την Ελλάδα και τη Δημοκρατία

Στην πλατεία Ματεότι της Γένοβα ξημέρωνε η 19η Σεπτεμβρίου. Χρονιά το 1970. Οι οδοκαθαριστές που κάθε βράδυ την καθάριζαν βλέπουν έναν άνθρωπο να καίγεται. Τρέχουν να τον σώσουν, αλλά αυτός τους διώχνει κι αρχίζει να φωνάζει στα ιταλικά «αφήστε με να πεθάνω, ζήτω Ελλάδα, κάτω οι τύραννοι».

Είναι Έλληνας, ο 22χρονος φοιτητής γεωλογίας Κώστας Γεωργάκης. Είχε ρίξει τέσσερα μπιτόνια βενζίνης κι αποφάσισε να αυτοπυρποληθεί.

• Από τον Άγγελο Μενδρινό

Στην Ιταλία είχε αναπτύξει έντονη δραστηριότητα εναντίον της δικτατορίας. Είχε μπει στο στόχαστρο του ελληνικού προξενείου. Δεν ήταν δύσκολο να γίνει στόχος. Δεν έκρυβε τις πολιτικές του απόψεις, ήταν οργανωμένος στη νεολαία της Ένωσης Κέντρου και στο παρμπρίζ του αυτοκινήτου που οδηγούσε είχε μόνιμα κολλημένη μια φωτογραφία του Ανδρέα Παπανδρέου.

Τι τον οδήγησε όμως σε αυτή την πράξη; Ήταν ο υπεύθυνος για την ενημέρωση των Ιταλών δημοσιογράφων. Μια συνέντευξή του στο ιταλικό περιοδικό «Sigla a» που είχε δοθεί ανώνυμα διέρρευσε στο ελληνικό προξενείο πριν καν δημοσιευτεί.

Οι εκπρόσωποι του καθεστώτος δεν είχαν απλά σε χαρτί τα όσα είχε πει, αλλά και την μαγνητοταινία της συνέντευξής του. Η ειρωνεία είναι ότι σε αυτλή μιλούσε για την ύπαρξη χαφιέδων μεταξύ των Ελλήνων φοιτητών τους οποίους χρηματοδοτούσε το προξενείο.

Η φράση «θα σου φτιάξουμε τη γραβάτα» σήμαινε στην αργκό των χουντικών «θα σε φέρουμε στα νερά μας με το καλό ή το άσχημο». Εκείνη την φράση του επανέλαβαν όταν τον κάλεσαν για εξηγήσεις και τον συμβούλευσαν να προσέχει.

Τη δύσκολη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει κάνει ακόμα χειρότερη η επιστολή του πατέρα του Σπύρου από την Κέρκυρα. Τον ενημερώνει ότι η αναβολή του λόγω σπουδών έχει λήξει και έπρεπε να επιστρέψει στην Ελλάδα για να υπηρετήσει τη θητεία του.

Στην Ιταλία η θυσία του Γεωργάκη γίνεται μεγάλο θέμα. Στην Ελλάδα το μαθαίνουν οι αναγνώστες μόνο δύο εφημερίδων, των «Νέων» και της «Απογευματινής» που ανέφεραν το γεγονός. Όλες οι άλλες το προσπέρασαν ως… αδιάφορο!

Υπάρχουν δύο συγκλονιστικά γράμματα που εξηγούν την πράξη του. Η πρώτη σε ένα φίλο του. Γράφει:

Το δεύτερο απευθύνεται στον πατέρα του

Όμως τα προβλήματα για την οικογένειά του μόλις άρχιζαν. Ο Σπύρος Γεωργάκης πήγε στη Γένοβα για να παραλάβει το πτώμα του γιού του. Ο πρόξενος Κωνσταντίνος Φωτήλας του έδωσε ένα κείμενο που έπρεπε να διαβάσει ως δήλωσή του. Σε αυτό απέκλειε τους πολιτικούς λόγους στην αυτοκτονία. Έπρεπε να τον παρουσιάσει ως νέο που δεν τον ενδιέφερε η πολιτική. Κάποια στιγμή για να καταλάβουν όλοι ότι διάβαζε κάτι που δεν ήταν δικό του ρωτά στον κύριο του προξενείου που στέκεται δίπλα του: «Τι γράφει εδώ;» Οι Ιταλοί δημοσιογράφοι κατάλαβαν ότι οι δηλώσεις ήταν καθ’ υπόδειξη.

Στη Γένοβα έγινε επιμνημόσυνη δέηση. Εκατοντάδες άνθρωποι ακολούθησαν το φέρετρο που είχε την ελληνική σημαία. Έδωσαν το παρόν εκπρόσωποι όλων των ιταλικών κομμάτων εκτός από το νεοφασιστικό.

Το σώμα του φυλάχτηκε σε ειδική κρύπτη στο νεκροταφείο για να μεταφερθεί στην Ελλάδα.

Ο θόρυβος που ξέσπασε στην Ιταλία ενόχλησε το καθεστώς που δεν ήθελε με κανένα τρόπο να γίνει η κηδεία στην Κέρκυρα συλλαλητήριο. Άφησε τον χρόνο να κυλά, την οικογένειά του να ταλαιπωρείται και στις 13 Ιανουαρίου 1971, τέσσερις μήνες μετά επιτέλους δόθηκε η άδεια. Μόνο που είχε έναν όρο, σκληρό, απάνθρωπο.

Να μην μάθει κανείς ότι θα γινόταν ταφή. Έτσι κι έγινε. Στο τελευταίο αντίο παρόντες ήταν οι γονείς του και τρεις γειτόνισσες από την πολυκατοικία που ειδοποιήθηκαν την τελευταία στιγμή. Στη διαδρομή μέχρι το νεκροταφείο ήταν παραταγμένοι ασφαλίτες με τα πολιτικά.

Στην Ιταλία υπάρχει μια επιγραφή που θυμίζει τη θυσία του. Παρά τις παραστάσεις της τότε κυβέρνησης η επιγραφή έμεινε εκεί. Στην πατρίδα του, την Κέρκυρα υπάρχει ένα άγαλμα που θυμίζει σε όλους τον ευαίσθητο νέο που αγαπούσε με πάθος την Ελλάδα, διάβαζε κλασσικούς συγγραφείς και λάτρευε τη Δημοκρατία, το απέδειξε με τη θυσία του.

Στις 4 Οκτωβρίου 1974 ο Δημήτρης Λιμπερόπουλος στην εκπομπή «Ρεπόρτερς» παρουσίασε τον πατέρα του Γεωργάκη, τον Σπύρο, ράφτη στο επάγγελμα να μιλά για τον γιο του, τις ανησυχίες, αλλά και τις περιπέτειες που γνώρισε για να μπορέσει να φέρει πίσω στην πατρίδα το παιδί του και να τον θάψει όπως του αξίζει. Είναι ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο που αξίζει να την προσοχή μας πατώντας στον σύνδεσμο που ακολουθεί

Κώστας Γεωργάκης – 19 Σεπτεμβρίου 1970

Άλλα γεγονότα τέτοια μέρα

1870: Τα ιταλικά στρατεύματα πολιορκούν το Βατικανό στο οποίο μπαίνουν την επόμενη μέρα. Ο πάπας Πίος Θ’ περιγράφει τον εαυτό του ως «φυλακισμένο».

1888: Στη πόλη Σπα του Βελγίου γίνονται τα πρώτα καλλιστεία. Το πρώτο βραβείο πηγαίνει στην 18χρονη Κρεολή από τη Γουατεμάλα, Μπέρθα Σουκαρέτ.

1893: Η Νέα Ζηλανδία γίνεται η πρώτη χώρα που παραχωρεί δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες.

1922: Ο Άγγλος πρεσβευτής στην Αθήνα, Λίντλεϊ, σε συνάντησή του με το Νικόλαο Πλαστήρα τονίζει ότι οι δυνάμεις της ΑΝΤΑΤ δεν πρόκειται να βοηθήσουν την Ελλάδα στη κρίση με την Τουρκία – Ο Κεμάλ  γνωστοποιεί στη Γαλλία ότι θα σεβαστεί συμμαχική ουδέτερη ζώνη εάν η Τουρκία καταλάβει την Ανατολική Θράκη.

1928: Στο θέατρο «Κόνολι» της Νέας Υόρκης παρουσιάζεται το πρώτο κινούμενο σχέδιο με ομιλία το «Ατμόπλοιο Γουίλι». Πρωταγωνιστής είναι ο Μίκυ Μάους.

1943: Σφαγές και λεηλασίες από τους Γερμανούς στο χωριό Καρυές Λακωνίας.

1945: Καταδικάζεται σε θάνατο ο λόρδος Ουίλιαμ Τζόϊς, γνωστός ως λόρδος Χόου Χόου που οργάνωνε την ναζιστική προπαγάνδα στη Βρεττανία κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

1952: Οι ΗΠΑ αρνούνται την είσοδο στον Τσάρλι Τσάπλιν έπειτα από ταξίδι στην Ευρώπη θεωρώντας τον κομμουνιστή.

1962: Ιδρύεται η Ένωση Κέντρου με την σύμπραξη πολλών ομάδων του κεντρώου χώρου. Αρχηγοί είναι ο Γεώργιος Παπανδρέου και ο Σοφοκλής Βενιζέλος.

1985: Σεισμός 8,1 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ πλήττει τη πόλη του Μέξικο Σίτι. Οι νεκροί έφθασαν τους 12.000 κι οι νεκροί τους 40.000.

1989: Ο Βούλγαρος πρωταθλητής Ναίμ Σουλεϊμάνοφ και ο φυσιοθεραπευτής Βιτάλι Στάρμποφ ζητούν πολιτικό άσυλο στην Τουρκική πρεσβεία μετά τους αγώνες του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Άρσης Βαρών στη Μελβούρνη της Αυστραλίας. Τέσσερις μέρες αργότερα έφθασε στην Κωνσταντινούπολη με το αεροπλάνο του Τούρκου πρωθυπουργού Τοργκούτ Οζάλ κι έγινε δεκτός ως εθνικός ήρωας.

1991: Στις Άλπεις στα σύνορα Ιταλίας – Αυστρίας ανακαλύπτεται ο Ότσι, ο άνθρωπος των πάγων που έζησε 4.000 χρόνια π. Χ.

1994: Ο ΕΛΑ ανατινάζει με τηλεχειριζόμενη βόμβα λεωφορείο των ΜΑΤ στον Περισσό. Σκοτώνεται ένας αστυνομικός.

1995: Οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» και η «Ουάσινγκτον Πόστ» δημοσιεύουν το μανιφέστο του βομβιστή «Γιουναμπόμπερ», υποκύπτοντας σε σχετική απαίτηση του, προκειμένου αυτός να σταματήσει τις επιθέσεις.

2023: Κύμα Αρμένιων προσφύγων δημιουργεί η επίθεση του Αζερμπαϊτζάν στη Δημοκρατία του Αρτσάχ στην περιοχή του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Γεννήσεις

1922: Εμίλ Ζάτοπεκ, Τσεχοσλοβάκος δρομέας μεγάλων αποστάσεων. Κατέκτησε τέσσερα χρυσά μετάλλια σε Ολυμπιακούς Αγώνες. Πέθανε στις 22 Νοεμβρίου 2000.

1934: Μπράιαν Επστάιν, Άγγλος μουσικός επιχειρηματίας, ο μάνατζερ των Beatles. Πέθανε στις 27 Αυγούστου 1967.

1934: Μίλτος Παπαποστόλου, ποδοσφαιριστής και αργότερα προπονητής στην εθνική ανδρών. Πέθανε στις 2 Φεβρουαρίου 2017.

1949: Τουίγκι Λάουσον, Αγγλίδα μανεκέν και ηθοποιός που έκανε στυλ την πολύ λεπτή σιλουέτα. Το πραγματικό της όνομα είναι Λέσλι Χόρνμπι.

1964: Παναγιώτης Βλαχάκος, αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού. Έχασε τη ζωή του στις 31 Ιανουαρίου 1996 στη διάρκεια της κρίσης των Ιμίων σε διατεταγμένη αποστολή αναγνώρισης.

1967: Αλεξάντερ Καρέλιν, Ρώσος παλαιστής της ελληνορωμαϊκής πάλης. Κέρδισε τρία χρυσά μετάλλια (1988,92,96) και τοι αργυρό το 2000.

1969: Αλκίνοος Ιωαννίδης, ελληνοκύπριος τραγουδοποιός και ηθοποιός.

Θάνατοι

1881: Τζέιμς Γκάρφιλντ (50 χρ.), ο 20ός πρόεδρος των ΗΠΑ, υποκύπτει από επιπλοκές στα τραύματα που είχε υποστεί από τη δολοφονική επίθεση στον σιδηροδρομικό σταθμό της Βαλτιμόρης στις 2 Ιουλίου.

1935: Κονσταντίν Εδουάρδοβιτς Τσιολκόφσκι (78 χρ.), Ρώσος φυσικός. Από πολλούς θεωρείται ο πατέρας της θεωρητικής αστροφυσικής. Έμπνευσή του υπήρξαν τα έργα του Ιουλίου Βερν.

1949: Νίκος Σκαλκώτας (45 χρ.), συνθέτης κλασσικής μουσικής και βιολονίστας.

1999: Βασίλειος Μποτόπουλος (67 χρ.), δικαστικός, πρόεδρος του Συμβουλίου Επικρατείας.

2025: Αλέξανδρος Ακριβάκης (81 χρ.), δικηγόρος, πολιτικός, από τα ιδρυτικά μέλη του ΠΑΣΟΚ.

Διαβάστε ακόμη

ΡΕΠΟΡΤΑΖ

Μαζωνάκης: «Βόμβα» στην υπόθεση για την ώρα θανάτου – Ποιος φέρεται να ζήτησε αλλαγή της;

«Διοικητικός παράγοντας» ζήτησε να αλλάξει η ώρα θανάτου