1968 – Ο Αλέκος Παναγούλης αφηγείται πως απέτυχε να σκοτώσει τον δικτάτορα Παπαδόπουλο

1. Στις 13 Αυγούστου 1968 η δικτατορία δεν είχε συμπληρώσει καλά – καλά 16 μήνες ζωής. Προσπαθούσε να… σπάσει τη διεθνή απομόνωση με ένα δημοψήφισμα που ετοίμαζε. Εκείνο το πρωί, στις 7.30 ένα τεθωρακισμένο αυτοκίνητο, αυτό του δικτάτορα Γεωργίου Παπαδόπουλου είχε ξεκινήσει από το Λαγονήσι, από τη βίλα που του έχει παραχωρήσει ο Αριστοτέλης Ωνάσης με προορισμό την Αθήνα. Τον συνοδεύουν μοτοσικλετιστές και περιπολικά. Δέκα λεπτά αργότερα η πομπή φθάνει στο 38ο χιλιόμετρο όταν ακούγονται δύο εκρήξεις. Κανείς δεν παθαίνει τίποτα. Ανοίγουν όμως δύο μικροί κρατήρες στο έδαφος. Η έκρηξη έγινε λίγο πριν φθάσει στο παγιδευμένο σημείο ο Παπαδόπουλος και η ακολουθία του.

• Από τον Άγγελο Μενδρινό

Ασφάλεια και Χωροφυλακή «χτενίζουν» την περιοχή. Η έρευνα αποκαλύπτει ένα ψιλόλιγνο άνδρα με μαγιό πίσω από βράχια. Δηλώνει ότι δεν έχει συνεργούς.

Ο ίδιος ο δικτάτορας στις 9 το πρωί θα προεδρεύσει του Υπουργικού Συμβουλίου και δεν θα πει τίποτα σε κανένα.

Το γεγονός θα ανακοινωθεί στις 3 το μεσημέρι από τη Διεύθυνση Τύπου και Πληροφοριών. Ο Βύρων Σταματόπουλος θα αναφέρει ότι δράστης της απόπειρας ήταν ο υπολοχαγός των Καταδρομών Γεώργιος Παναγούλης! Και θα προσθέσει, με σαφή την έκφραση της λύπης του: «Λυπούμαι, αλλά εκείνος ο οποίος εκινήθη διά να δολοφονήση τον Πρωθυπουργόν δεν ήτο κομμουνιστής. Ο Γ. Παναγούλης ήτο και είναι όργανον φασιστικών και αντιδραστικών κύκλων, το οποίον εκινήθη διά να δολοφονήση τον ηγέτην της Επαναστάσεως και Πρόεδρον της Κυβερνήσεως, δηλαδή τον επικεφαλής των νέων δυνάμεων, αι οποίαι θεμελιώνουν την δημοκρατίαν»!

Από τη σύγχυση που επικράτησε μπέρδεψαν τον Αλέξανδρο Παναγούλη που είχαν συλλάβει με τον αδελφό  του Γιώργο. Ο Παναγούλης, σπουδαστής στο Πολυτεχνείο, υπηρετούσε τη θητεία του στο 85ο Σύνταγμα Πεζικού στη Βέροια.

Ο Γιώργος Παναγούλης λίγους μήνες νωρίτερα (27 Νοεμβρίου 1967) είχε εξαφανιστεί μυστηριωδώς. Είχε διαφύγει στη Μέση Ανατολή προσπαθώντας να βρει χώρα να τον φιλοξενήσει. Από εκεί πέρασε παράνομα στο Ισραήλ και οι αρχές της ώρας τον εξέδωσαν στην Ελλάδα. Εξαφανίστηκε όταν το πλοίο που τον μετέφερε συνοδεία Ελλήνων αστυνομικών  έφθασε λίγο έξω από την Αίγινα. Κι ενώ η μητέρα του είχε την ελπίδα ότι ήταν ζωντανός, τα αδέλφια του, ο Αλέκος, αλλά και ο Στάθης δεν έπαψαν να θεωρούν ότι εκεί δολοφονήθηκε και το πτώμα του το πέταξαν στη θάλασσα για να μην υπάρξουν ίχνη.

Οι εφημερίδες που κυκλοφορούσαν υπό ασφυκτική λογοκρισία υποχρεώθηκαν να δημοσιεύσουν μικρά καταδικαστικά σχόλια, ενώ οι περισσότερες βγήκαν με μια εκ των υστέρων δήλωση του δικτάτορα ότι ο Θεός είναι φιλέλληνας!

Ο ίδιος ο Παναγούλης μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας είχε μιλήσει στον Άρη Σκιαδόπουλο και το περιοδικό «Ταχυδρόμος» για το τι συνέβη εκείνη τη μέρα:

«Είχα προγραμματίσει στην αρχή να κάμω την πυροδότηση από ένα σημείο που ήταν κοντά στη θάλασσα και που απείχε από το μέρος που θα περνούσε ο Παπαδόπουλος διακόσια περίπου μέτρα. Από το σημείο εκείνο, είχα και ορατότητα αλλά και δυνατότητα να κρυφτώ. Στον δρόμο, ακριβώς στο 31ο χλμ. Αθηνών – Σουνίου, υπήρχε μια πινακίδα. Είχα διαπιστώσει ότι την ώρα που το αυτοκίνητο του Παπαδόπουλου έκρυβε από μένα την πινακίδα, ήταν ακριβώς πάνω στο σημείο που είχα τοποθετήσει τις νάρκες. Αυτό, ήταν ένα σημείο, που με διευκόλυνε, ώστε να μην γίνει σφάλμα. «Πήγα το πρωί της απόπειρας. Ένας σύντροφος ανέλαβε να βγάλει από το αυτοκίνητο το καλώδιο που θα πυροδοτούσα. Καθώς το έβγαζε όμως, το καλώδιο μπερδεύτηκε και, όπως είχε γίνει, δεν έφτανε στο σημείο απόκρυψης. Έτσι όπως είχε γίνει, κόντυνε το καλώδιο κι αναγκάστηκα να κάμω την απόπειρα από ένα διαφορετικό σημείο. Το νέο σημείο ήταν κοντά στο μέρος που θα πυροδοτούσα. Περίπου δεκαπέντε μέτρα. Θα μπορούσα να είμαι πιο μακριά, αλλά δεν υπήρχε ενδιάμεσα άλλος χώρος που να μου προσφέρει απόκρυψη. Από το νέο όμως σημείο, είχα βέβαια μια σχετική απόκρυψη, όχι όμως καλή ορατότητα. Επί πλέον, δεν έβλεπα την πινακίδα. Μείωνα λοιπόν στο ελάχιστο τις πιθανότητες διαφυγής μου και υπήρχε περίπτωση να συλληφθώ πριν κάμω την απόπειρα. Σκεφθείτε πόσο κοντά βρισκόμουν που άκουγα τις κουβέντες των ανδρών του “εκατό”. Από εκείνο το σημείο πυροδότησα στις 8:20. Όπως αποδείχτηκε, δεν πέτυχα το αμάξι του δικτάτορα για ένα δέκατο του δευτερολέπτου. (…) Άλλαξα θέση και δεν μπόρεσα να προσδιορίσω ακριβώς την στιγμή που περνούσε από πάνω το αυτοκίνητο».

Στην ίδια συνέντευξη αποκαλύπτει ότι η δολοφονία ήταν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου. Άλλοι θα γέμιζαν τους δρόμους με καρφιά για να μην μπορέσουν να φτάσουν έγκαιρα τα περιπολικά, ενώ θα είχαν τοποθετηθεί βόμβες σε κεντρικά σημεία της Αθήνας για να επικρατήσει πανικός στους κρατούντες.

Τελικά τίποτε απ’ όλα αυτά δεν έγινε. Ο ίδιος βασανίστηκε στο ΕΑΤ/ΕΣΑ όπου τον φωτογράφησαν, είναι η περίφημη φωτογραφία με το μαγιό, που δημοσιεύτηκε σε όλες τις εφημερίδες, δεν αποκάλυψε τους συνεργάτες του, καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά η διεθνής αντίδραση απέτρεψε την εκτέλεση. Στην ίδια συνέντευξη κάνει μια αποτίμηση της πράξης του:

«Η αποτυχία είναι προτιμότερη από την αδράνεια. Αν θέλουμε κάποτε να κάνουμε επανάσταση ή κάποια απόπειρα, πρέπει πάντα να σκεφτόμαστε ότι η αποτυχία είναι προτιμότερη από την αδράνεια. Τι λέτε ότι κράτησε στην πατρίδα μας την αντίσταση; Μια σειρά αποτυχιών που ωστόσο προσέφεραν…Όλη η προπαγάνδα της χούντας χρόνια και χρόνια, εφημερίδες, ραδιόφωνα, τηλεόραση, προπαγάνδιζαν “ευημερία” και “εθνική κυβέρνηση”. Και έφτανε μια βόμβα για να τινάξει όλα αυτά στον αέρα. Ανάμεσα από τις συκοφαντικές ανακοινώσεις της χούντας ο κάθε άνθρωπος σκέφτονταν ότι κάτι συνέβαινε. Τα παιδιά αυτά που σήμερα είναι φοιτητές, ήταν τότε δώδεκα και δεκατριών ετών. Ήταν όλοι αυτοί που κλείστηκαν στο Πανεπιστήμιο, που τραγούδησαν στους δρόμους την λευτεριά το ’73, που κλείστηκαν στο τέλος στο Πολυτεχνείο. Αν υπήρχε ο μονόλογος της χούντας και έλειπαν όλες αυτές οι αποτυχίες και οι δίκες, τίποτα δεν θα γινόταν. Δίκες που μας έβγαζαν παλιανθρώπους και εγκληματίες… Και τα παιδιά, παίρνοντας τότε τις εφημερίδες, δεν διάβαζαν μόνον τις αθλητικές σελίδες…Διάβαζαν κάποια δίκη…Και αν η λογοκρισία δεν άφηνε τίποτα να περάσει, μιλούσε τότε η ίδια η φωτογραφία, μια γκριμάτσα, μια χειρονομία…Όλα αυτά βοήθησαν…»

Υπάρχει ένα ακόμα ντοκουμέντο, η κατάθεσή του στη δίκη των βασανιστών

Άλλα γεγονότα τέτοια μέρα

490 π. Χ: Στη μάχη του Μαραθώνα Αθηναίοι και Πλαταιείς με επικεφαλής τον Μιλτιάδη νικούν τους Πέρσες, βάζοντας τέλος στα σχέδιά τους για την κατάληψη της Ελλάδος.

1521: Ο Ισπανός κατακτητής Χερνάντο Κόρτες έπειτα από πολιορκία τριών μηνών καταλαμβάνει και καταστρέφει την πόλη των Αζτέκων Τενοτσιτλάν στο Μεξικό. Στη θέση της βρίσκεται σήμερα χτισμένη η πρωτεύουσα της χώρας Πόλη του Μεξικού.

1907: Το πρώτο ταξί κάνει την εμφάνισή του στους δρόμους της Νέας Υόρκης.

1922: Ξεκινά η μεγάλη επίθεση των τουρκικών δυνάμεων κατά των ελληνικών θέσεων στο μέτωπο του Σαγγάριου. Στο Αφιόν Καραχισάρ το μέτωπο κατέρρρευσε.

1923: Ο Μουσταφά Κεμάλ εκλέγεται Πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας.

1932: Ο Μαρκόνι, στην Ιταλία, ολοκληρώνει με επιτυχία τα πειραματά του με ραδιόφωνο βραχέων κυμμάτων.

1943: Το φασιστικό καθεστώς της Ιταλίας για να αποφύγει την καταστροφή της Ρώμης από την προέλαση των συμμάχων την κηρύσσει «ανοχύρωτη πόλη».

1971: Ο Τζον Λένον αφήνει το Λονδίνο για τη Νέα Υόρκη. Δεν θα επιστρέψει ποτέ σε αγγλικό έδαφος.

1981: Συλλαμβάνεται ο εμπρηστής που αποπειράθηκε να βάλει φωτιά στο οχηματαγωγό «Κρήτη», στο οποίο επέβαιναν 1.000 επιβάτες.

1992: Καθιερώνεται παγκόσμια Ημέρα για τους Αριστερόχειρες

1995: Μεγάλες πυρκαγιές καταστρέφουν δασικές εκτάσεις σε Ηλιούπολη, Αργυρούπολη, Βάρη, Βουλιαγμένη και Άνω Γλυφάδα.

2002: Πρωτοφανής κακοκαιρία σαρώνει την κεντρική Ευρώπη. Η Πράγα κηρύχτηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ενώ και άλλες μεγάλες πόλεις στη Γερμανία και την Αυστρία αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα.

Γεννήσεις

1871: Καρλ Λίμπνεχτ. Γερμανός επαναστάτης. Εναντιώθηκε στην συμμετοχή της Γερμανίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ίδρυσε μαζί με τη Ρόζα Λούξεμπουργκ την μαρξιστική οργάνωση «Σπάρτακος». Και οι δύο τους δολοφονήθηκαν στις 15 Ιανουαρίου 1919.

1899: Άλφρεντ Χίτσκοκ, Άγγλος σκηνοθέτης, μετρ ταινιών θρίλερ. Πέθανε το 1980.

1913: Μιχάλης Μούσκος, έγινε γνωστός με το όνομα Μακάριος. Το 1950 έγινε Αρχιεπίσκοπος Κύπρου. Εξορίστηκε από τους Άγγλους το 1956 στις Σεϋχέλλες. Υπέγραψε τις συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου κι αργότερα ανέλαβε πρώτος πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας (1959). Επανεκλέχτηκε το 1968 κι ανατράπηκε από την ΕΟΚΑ Β’ και τη χούντα των Αθηνών το 1974. Επέστρεψε στην θέση του μετά την Τουρκική εισβολή, το 1975. Πέθανε από καρδιακή προσβολή στις 2 Αυγούστου 1977.

1926: Φιντέλ Κάστρο, Κουβανός επαναστάτης. Το 1959 ανέτρεψε τον δικτάτορα Μπατίστα κι εγκατέστησε κομμουνιστικό καθεστώς. Πέθανε το 2016.

1936: ΚώσταςΧατζής, τραγουδοποιός.

1938: Γιάννης Ντουνιάς, λαϊκός τραγουδιστής.

1962: Θάνος Καλλίρης, τραγουδιστής

1967: Φίλιππος Πλιάτσικας, συνθέτης, τραγουδιστής, μέλος του συγκροτήματος «Πυξ Λαξ»

Θάνατοι

1863: Ευγένιος Ντελακρουά (65 χρ.), Γάλλος ζωγράφος

1910: Φλόρενς Νάιτινγκεϊλ (90 χρ.), Αγγλίδα νοσοκόμα, «Ο άγγελος των πληγωμένων» του πολέμου της Κριμαίας

1946: Χ. Τζ. Ουέλς (80 χρ.), Βρετανός συγγραφέας

1969: Αριστείδης Παπάζογλου (29 χρ.), ποδοσφαιριστής του Ολυμπιακού έπειτα από μάχη με τον  καρκίνο.

2010: Παναγιώτης Μπαχράμης (34 χρ.), ποδοσφαιριστής. Τον χτύπησε ταχύπλοο ενώ έκανε ψαροντούφεκο στη θάλασσα της Κυπαρισσίας.

Διαβάστε ακόμη

SHOWBIZ

Λιβάνης – Ανδρομάχη: Το σημείο που όλα άλλαξαν – Η ζήλια που ξέφυγε και η σιωπηλή ρήξη

Η έκρηξη ζήλιας και το άδοξο τέλος