Ενθάδε κείται η διαύγεια ( όλων μας )

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Τι συμβαίνει με τα μυαλά μας αυτή την εποχή; Ενα σωρό πράγματα, μάλλον. Και μου φαίνεται ότι χαζεύουμε ομαδικώς… Οχι πως ήμασταν ποτέ φωστήρες – η ανθρωπότητα επιδεικνύει, κατά την άποψή μου, βραδύκαυστη ευφυΐα, που ισοδυναμεί με εξέλιξη, αλλά συγχρόνως μαστίζεται από ένα σωρό δεισιδαιμονίες και πράγματα/σκηνικά/καταστάσεις που την πάνε πίσω.

Από τη Γεωργία Δρακάκη

Αισθάνομαι ότι δεν γίνεται ούτε η στοιχειώδης προσπάθεια να σκεφτούμε προτού μιλήσουμε. Να διαβάσουμε προτού αποφανθούμε. Να αμφιβάλουμε προτού καταδικάσουμε. Σήμερα, η αμφιβολία θεωρείται αδυναμία, η σκέψη χρονοβόρα πολυτέλεια και η βεβαιότητα διανέμεται αφειδώς, διαφημιστικό φυλλάδιο στην άκρη της Ερμού.

Ολοι ξέρουν. Ολοι έχουν άποψη. Ολοι είναι ειδικοί επί παντός επιστητού. Από τη γεωπολιτική μέχρι την κβαντική φυσική, από την ψυχιατρική μέχρι τη διατροφή, από την οικονομία μέχρι το πώς πρέπει να μεγαλώνει το παιδί του ο διπλανός. Και το καταπληκτικό είναι πως όσο λιγότερα γνωρίζει κανείς τόσο μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση διαθέτει. Η άγνοια απέκτησε μικρόφωνο, κάμερα και σύνδεση στο διαδίκτυο. Και, κυρίως, απέκτησε ακροατήριο.

Παλιότερα, για να πεις μια ανοησία δημοσίως έπρεπε τουλάχιστον να βρεις κάποιον πρόθυμο να σε ακούσει. Τώρα αρκεί να πατήσεις «δημοσίευση», και η ανοησία ξεκινά το ταξίδι της στον κόσμο, συγκεντρώνει καρδούλες, αναπαράγεται, σχολιάζεται, γίνεται είδηση και, ενίοτε, πολιτική θέση. Εχουμε καταφέρει το ακατόρθωτο: να μετατρέψουμε την ευκολία της επικοινωνίας σε θρίαμβο της ασυνεννοησίας. Αλήθεια, υφίσταται η ικανότητα αναγνώρισης της ηλιθιότητας, η οποία, συχνά, όταν μεταδίδει πληροφορίες και υποτιθέμενη «γνώση», γίνεται ακραία επικίνδυνη;

Δεν ακούμε πλέον μια ολοκληρωμένη σκέψη, γιατί στο μεταξύ έχουμε ετοιμάσει την απάντησή μας. Θέλουμε τα πάντα σύντομα, εύπεπτα, γρήγορα, κατά προτίμηση με υπότιτλους και μουσική υπόκρουση – ριλάκια που κατεβαίνουν σαν χιονόμπαλες τη βουνοπλαγιά του κινητού μας, της σκέψης μας. Η πραγματικότητα οφείλει να χωράει σε 30 δευτερόλεπτα. Αν δεν χωράει, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα…

Και μέσα σε όλη αυτή τη φασαρία, η περίφημη Τεχνητή Νοημοσύνη ήρθε να μας προσφέρει ακόμα μία ευκολία: να μη χρειάζεται ούτε να σκεφτόμαστε για να διατυπώσουμε μια σκέψη. Μπορούμε να ζητήσουμε από μια μηχανή να γράψει την άποψή μας, να συντάξει την αγανάκτησή μας, να εκφράσει τα συναισθήματά μας. Καλέ, βάζουν άνθρωποι στο ChatGPT μηνύματα που τους στέλνουν οι γκόμενοί τους ή οι φίλοι τους και το εξουσιοδοτούν να απαντήσει! Σε λίγο θα ζητάμε από την Τεχνητή Νοημοσύνη να ερωτευτεί, να θυμώσει και να μετανιώσει για λογαριασμό μας. Κι εμείς τι θα κάνουμε;

Αναρωτιέμαι καμιά φορά μήπως αυτή η γενικευμένη πνευματική θολούρα δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της εποχής, αλλά και μια βολική προσαρμογή σε αυτήν. Διότι ο άνθρωπος που σκέφτεται καταπονείται, αναρωτιέται, συγκρίνει, δυσπιστεί, ενοχλείται. Ο άνθρωπος που δεν σκέφτεται καταναλώνει ευκολότερα, χειροκροτεί προθυμότερα, θυμώνει κατά παραγγελία. Είναι ο ιδανικός πελάτης, ο ιδανικός ακόλουθος και, δυστυχώς, ο ιδανικός ψηφοφόρος για όποιον επιθυμεί μια κοινωνία χωρίς πολλές ερωτήσεις.

Δεν γνωρίζω αν γινόμαστε πράγματι λιγότερο έξυπνοι. Δεν έχω τα επιστημονικά στοιχεία για να το υποστηρίξω. Ξέρω, όμως, ότι συμπεριφερόμαστε όλο και συχνότερα, τελευταία, σαν να θεωρούμε τη σκέψη περιττή. Και αυτό, ίσως, είναι ακόμη πιο ανησυχητικό. Αλλωστε, η διαύγεια είναι ζήτημα προσοχής, καλλιέργειας, αυτογνωσίας. Είναι η ικανότητα να παραδέχεσαι ότι δεν ξέρεις, να αλλάζεις γνώμη όταν τα γεγονότα σε διαψεύδουν, να ξεχωρίζεις το σημαντικό από το ασήμαντο. Ενθάδε κείται, λοιπόν, η διαύγειά μας. Την ανταλλάξαμε με ευκολία, ταχύτητα, διαρκή περισπασμό και την ανακουφιστική ψευδαίσθηση ότι τα γνωρίζουμε όλα. Και το πιο ειρωνικό; Αν γράφαμε την επιτύμβια πλάκα της, μάλλον κανείς δεν θα έμπαινε στον κόπο να τη διαβάσει ολόκληρη. Θα ήταν πολύ μεγάλο το κείμενο και δεν…