Η εκτέλεση των έξι στο Γουδή και ο ναύαρχος που έφθασε αργά

Ήταν Τρίτη 15 Νοεμβρίου 1922, γύρω στις 11.30 πριν ακόμα κυκλοφορήσουν τα παραρτήματα των εφημερίδων όλη η Αθήνα γνώριζε τη μεγάλη είδηση. Στο Γουδή είχαν εκτελεστεί πέντε πολιτικοί κι ένας στρατιωτικός. Είχαν πληρώσει τα λάθη που είχε κάνει η Ελλάδα στην εκστρατεία της Μικράς Ασίας που έφερε την καταστροφή.

Ήταν μια πράξη που θα στοίχειωνε την πολιτική ζωή για δεκαετίες και θα τροφοδοτούσε τον Εθνικό Διχασμό.

Όλα έγιναν εξαιρετικά γρήγορα για τα ελληνικά δεδομένα. Ο επαναστατικός επίτροπος Νεόκοσμος Γρηγοριάδης μόλις βγήκε η απόφαση έσπευσε στις φυλακές Αβέρωφ που ήταν κρατούμενοι οι οκτώ κατηγορούμενοι για να τους ανακοινώσει την απόφαση.

Οι έξι από αυτούς είχαν καταδικαστεί σε θάνατο για εσχάτη προδοσία, ενώ άλλοι δύο ο Μιχαήλ Γούδας και ο Ξενοφών Στρατηγός σε ισόβια δεσμά. Οι δύο ισοβίτες προσπάθησαν όσο μπορούσαν να κρύψουν την ανακούφισή τους για την ποινή.

Αμέσως μετά ετοιμάστηκε η εκτέλεση. Ο χρόνος πίεζε. Ήδη ο Άγγλος Ναύαρχος σερ Τζέραλντ Φράνσις Τάλμποτ είχε αποπλεύσει από τη Γένοβα με κατεύθυνση τον Πειραιά σε μια προσπάθεια να διασώσει τους καταδικασμένους σε θάνατο.

Η Αγγλία είχε αναμειχθεί στην εκδίκαση της υπόθεσης. Απειλούσε με κυρώσεις και διακοπή των διπλωματικών σχέσεων. Δεν ήταν μόνο ότι ο πρώτος εξάδελφος του πρωθυπουργού Λο είχε παντρευτεί την αδελφή του στρατηγού Χατζηανέστη, ενός εκ των κατηγορουμένων. Η υπόθεση δεν ήθελε να αγγίζει τη βασιλική οικογένεια. Ο πρίγκιπας Ανδρέας αντιμετώπιζε την ίδια ποινή επειδή δεν υλοποίησε ως διοικητής του Β’ Σώματος Στρατού τη διαταγή επίθεσης που έλαβε, ενώ στρατιώτες που είχαν επιστρέψει από το μέτωπο τον κατηγορούσαν για υπερβολική σκληρότητα σε βάρος του τουρκικού πληθυσμού των περιοχών που έλεγχε.

Τελικά ο ναύαρχος Τάλμποτ έφθασε στο γραφείο της Επαναστατικής Επιτροπής που ήταν στην αρχή για να πάρει την απάντηση ότι η εκτέλεση πραγματοποιήθηκε πριν λίγα λεπτά.

Οι έξι που εκτελέστηκαν ήταν οι

• Δημήτριος Γούναρης (55 χρ.), νομικός, πολιτικός. Διετέλεσε τρεις φορές πρωθυπουργός της Ελλάδας. Μαζί με τους Ιωάννη Μεταξά και Ιωάννη Σαγιά θεωρούνται οι ιδρυτές των επιστράτων που έδρασαν κατά τα Νοεμβριανά.
• Γεώργιος Χατζηανέστης (59 χρ.), στρατιωτικός (αξιωματικός του πυροβολικού), διοικητής της Στρατιάς Μικράς Ασίας όταν κατέρρευσε το Μέτωπο. Κρίθηκε ανεπαρκής ακόμα και αυτούς που τον διόρισαν, απόδειξη ότι αντικαταστάθηκε στις 21 Αυγούστου 1922, αλλά ήταν αργά.
• Νικόλαος Στράτος (50 χρ.), νομικός, πολιτικός, υπηρέτησε από διάφορες θέσεις τις κυβερνήσεις της περιόδου 1920-22, νωρίτερα ήταν από τους βασικούς υποστηρικτές της ελληνικής ουδετερότητας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
• Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης (63 χρ.), μηχανικός, καθηγητής στο ΕΜΠ και σε στρατιωτικές σχολές. Πρωθυπουργός της Ελλάδας από τις 9 Μαΐου έως τις 28 Αυγούστου 1922.
• Γεώργιος Μπαλτατζής (54 χρ.), Διπλωμάτης, πολιτικός και αρκετές φορές υπουργός.
• Νικόλαος Θεοτόκης (44 χρ.), νομικός, πολιτικός, γιός και αδελφός πρωθυπουργού.  Τη διετία 1920-22 υπηρέτησε σε διάφορες θέσεις ευθύνης στις κυβερνήσεις που χειρίζονταν τα θέματα στην Μικρά Ασία.

Σύμφωνα με το κατηγορητήριο συμμετείχαν στην επιστροφή του Βασιλιά Κωνσταντίνου γεγονός που απομόνωσε την Ελλάδα και δεν εφαρμόστηκε η Συνθήκη των Σεβρών, στέρησαν το στράτευμα από ικανούς αξιωματικούς με τις διώξεις Βενιζελικών, ενώ γνώριζαν μετά την ήττα στον Σαγγάριο ότι επίκειται η κατάρρευση του Μετώπου δεν έκαναν τίποτα για να το αποτρέψουν, αντίθετα υποστήριζαν ότι όλα βαίνουν καλώς. Ο Χατζηανέστης επιπλέον θεωρήθηκε υπεύθυνος για την εγκατάλειψη μεγάλων περιοχών στα χέρια του εχθρού και απόσπαση μεγάλων δυνάμεων για το μέτωπο για την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης που ήταν μια… φάρσα.

Σε πολλές από τις κατηγορίες συμφωνεί και η ιστορική έρευνα, όμως δεν αποδείχτηκε ότι οι ενέργειές τους έγιναν με δόλο.

Οι εφημερίδες της εποχής κυκλοφορούσαν υπό καθεστώς ασφυκτικής λογοκρισίας. Η Ελλάδα δεν υποστεί συντριπτική ήττα, αλλά είχε να αντιμετωπίσει και μερικά εκατομμύρια προσφύγων που σε πολλές περιπτώσεις δεν γίνονταν δεκτοί από τους ντόπιους.  Η λογοκρισία, τότε, αφαιρούσε από τις σελίδες τα κείμενα που δεν έπρεπε να δημοσιευτούν. Έτσι η σελίδα της Καθημερινής που ανεφερόταν στις εκτελέσεις παρουσίασε αυτή την εικόνα!

Όσο για τον πρίγκιπα Ανδρέα, πατέρα του πρίγκιπα Φίλιππου, συζύγου της Ελισάβετ, φυγαδεύτηκε με αγγλικό πλοίο από την Ελλάδα και καταδικάστηκε σε μόνιμη εξορία.

Βέβαια στην Ελλάδα τίποτα δεν είναι μόνιμο. Ο Ανδρέας με την παλινόρθωση της Μοναρχίας ήρθε ως επισκέπτης, αλλά δεν εκδήλωσε καμία διάθεση να μείνει εδώ, άλλωστε για πολλούς συγχρόνους του ήταν ανεπιθύμητος. Έζησε τη Γαλλία.

Οι καταδικασθέντες τιμωρήθηκαν και με θηριώδεις χρηματικές αποζημιώσεις, από ένα εκ. δρχ. οι Θεοτόκης και Μπαλτατζής έως 200.000 οι Γούναρης και Γούδας. Ενδιάμεσα στις 500.00 ήταν ο Πρωτοπαπαδάκης και στις 350.000 ο Στράτος.

Τα χρήματα δεν εισπράχτηκαν ποτέ. Το 1924 δόθηκε αμνηστία, αποφυλακίστηκαν οι δύο ισοβίτες και το κράτος δεν διεκδίκησε ποτέ τις αποζημιώσεις.

Γεννήσεις

1883: Μανόλης Τριανταφυλλίδης, γλωσσολόγος υπέρμαχος της Δημοτικής του ανατέθηκε από τον Μεταξά η έκδοση της γραμματικής της ελληνικής γλώσσας. Πέθανε στις 20 Απριλίου 1959.

1891: Έρβιν Ρόμελ, Γερμανός στρατάρχης, τον είπαν Αλεπού της Ερήμου. Αυτοκτόνησε στις 14 Οκτωβρίου 1944 με διαταγή του Χίτλερ, μετά την αποκάλυψη της συνομωσίας, που οδήγησε στην αποτυχημένη απόπειρας δολοφονίας του Φύρερ.

1907: Κλάους Φίλιπ Μαρία Σενκ κόμης του Στάουφενμπεργκ, Γερμανός αξιωματικός της Βέρμαχτ, πρωταγωνιστής συνωμοσίας κατά του Χίτλερ. Εκτελέστηκε στις 21 Ιουλίου 1944.

1920: Βασίλης Διαμαντόπουλος, ηθοποιός, καθηγητής υποκριτικής. Ο πρώτος που εμφανίστηκε στην τηλεόραση να ερμηνεύει ζωντανά στην τηλεόραση το μονόπρακτο του Ιάκωβου Καμπανέλλη Αυτός και το παντελόνι του. Αργότερα στην τηλεόραση είχε μεγάλη επιτυχία στη σειρά Εκείνος κι εκείνος σε σενάριο Κώστα Μουρσελά και παρτενέρ τον Γιώργο Μιχαλακόπουλο. Πέθανε στις 5 Μαΐου 1999

1946: Βασίλης Γκούμας, μπασκετμπολίστας, από τους κορυφαίους της εποχής του που αποκλήθηκε Αυτοκράτορας λόγω των επιτευγμάτων του. Δεν σήκωνε μύγα στο σπαθί του, ήρθε πολλές φορές σε αντιπαράθεση με τους συλλόγους που αγωνίστηκε (Πανελλήνιος, Ολυμπιακός Αντίς Αμπέμπα, Κορίνθιους Γιοχάνεσμπουργκ, Λορέντσο Μαρκές, ΑΕΚ, Ηλυσιακός. Ήταν ο πρώτος που ξεπέρασε τους 10.000 πόντους σε αγώνες πρωταθλήματος. Πέθανε στις 30 Μαρτίου 2026.

Θάνατοι

1630: Γιοχάνες Κέπλερ (61 χρ.), Γερμανός αστρονόμος. Ανακάλυψε ότι η Γη και οι πλανήτες κινούνται σε ελλειπτική τροχιά γύρω από τον ήλιο.

1958: Ταϊρον Πάουερ (44 χρ.), Αμερικανός ηθοποιός, πέθανε ανήμερα των 86ων γενεθλίων του.

1966: Δημήτρης Τόφαλος (82 χρ.), αρσιβαρίστας, ο πρώτος Έλληνας που σημείωσε παγκόσμιο ρεκόρ (Μεσολυμπιάδα 1906). Κέρδισε 140 έπαθλα ως αρισβαρίστες, μετά ασχολήθηκε με την επαγγελματική πάλη (κατς) κερδίζοντας 251 τρόπαια.

1970: Κωνσταντίνος Τσαλδάρης (86 χρ.), νομικός, πολιτικός, πρωθυπουργός από το 1946 έως το 1947. Αρχηγός του Λαϊκού Κόμματος που έσβησε στα χέρια του με την εμφάνιση του στρατάρχη Παπάγου που ίδρυσε τον Ελληνικό Συναγερμό ο οποίος κινήθηκε στον ίδιο δεξιό χώρο.

1976: Ζαν Γκαμπέν (72 χρ.), Γάλλος ηθοποιός, ερμήνευσε ιδανικά τόσο τον Γιάννη Αγιάννη στους «Άθλιους», αλλά και τον επιθεωρητή «Μεγκρέ».

1988: Ιερώνυμος (83 χρ.), θεολόγος, Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδας στη διάρκεια της δικτατορίας (1967-73). Επί της θητείας του οι κυβερνητικές παρεμβάσεις και η ανοχή του σε αυτές δημιούργησαν σημαντικά προβλήματα στη λειτουργία της εκκλησίας.

1990: Τάσος Βουρνάς (77 χρ.), ιστορικός, δημοσιογράφος, μεταφραστής, δημοσιογράφος. Έγραψε την 6τομη Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

1999: Μίνως Βολανάκης(73 χρ.), σκηνοθέτης, μεταφραστής, δικό του έργο οι Γιορτές των Βράχων.

2002: Σον Κι-Τσονκ (90 χρ.), Κορεάτης αθλητής στίβου (μαραθωνοδρόμος). Νικητής το 1936 στο Βερολίνο. Για την νίκη του τιμήθηκε με ελληνική περικεφαλαία που είχε ανακαλύψει σε ανασκαφές στην Κόρινθο ο Γερμανός αρχαιολόγος Ερνστ Κούρτιους. Η ΔΟΕ θεώρησε ότι αποτελούσε χρηματικό έπαθλο και κράτησε εκείνη το έπαθλο. Απονεμήθηκε μισό αιώνα αργότερα και το 1987 κηρύχτηκε ως ο 904ος εθνικός θησαυρός της χώρας.

2008: Γιώργος Κοίλιαρης (53 χρ.), δημοσιογράφος, πολεμικός ανταποκριτής. Τραυματίστηκε στο Αφγανιστάν υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες τον Οκτώβριο του 2008.

2013: Γλαύκος Κληρίδης (94 χρ.), Κύπριος δικηγόρος και πολιτικός. Πρόεδρος τηξς Κυπριακής Δημοκρατίας την περίοδο 1993-2003.

Διαβάστε ακόμη

SHOWBIZ

Σταματίνα Τσιμτσιλή: Στόλισε για τα Χριστούγεννα! – Το εντυπωσιακό δέντρο στο σαλόνι της

Η Σταματίνα Τσιμτσιλή στόλισε από τον Νοέμβριο το χριστουγεννιάτικο δέντρο της και δημοσίευσε φωτογραφίες από τον εντυπωσιακό στολισμό στο σπίτι της.