Σύσσωμος ο ορθόδοξος κόσμος επαναστατεί για τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος εξέφρασε με επίσημο ανακοινωθέν την απογοήτευση, τον προβληματισμό και την έντονη διαμαρτυρία της, τονίζοντας πως με τη μετατροπή αυτή μεταβάλλεται το μνημείο από χώρος πολιτισμού σε σημείο διχασμού και διάσπασης.
Επανέλαβε, επίσης, ότι «η ανατροπή της πολιτισμικά ουδέτερης χρήσεως του μνημείου ως μουσείου επιχειρεί να μετατρέψει έναν χώρο πολιτισμού σε λάφυρο και σύμβολο κατακτήσεως». Η Ι.Σ. κάνει λόγο, ακόμη, για αφύπνιση και εγρήγορση ολόκληρου του πνευματικού κόσμου, των χριστιανικών ομολογιών και λοιπών Εκκλησιών, των κυβερνήσεων και των διεθνών οργανισμών, με σκοπό να ανακληθεί η μετατροπή, ενώ προβαίνει άμεσα σε διεθνείς εκκλήσεις και διαβήματα, ζητώντας την αποκατάσταση του μνημείου και την απόδοσή του στην ορθή χρήση του.
Προσβολή
Παράλληλα, και ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος δήλωσε ότι η προσβολή και η ύβρις δεν αφορούν μόνο την Ορθοδοξία, αλλά όλη την πολιτισμένη ανθρωπότητα, κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, ενώ στο ίδιο μήκος τάχθηκαν αρκετοί αρχιερείς ανά τον κόσμο. «Με αυτή του την πράξη ο Ερντογάν αποδεικνύει ότι παραμένει ο ίδιος και το Ισλάμ ενοικιαστές του πολιτισμού μας για όσα εμείς δημιουργήσαμε. Οχι ιδιοκτήτες, αφού δεν είναι δημιουργοί αυτών των πνευματικών πραγμάτων» σημείωσε ο Αλεξανδρουπόλεως Ανθιμος.
«Θα ‘ρθει η ώρα τους»
Ιδιαίτερα καυστικός ήταν και ο Κοζάνης Παύλος, ο οποίος επισήμανε: «οι Τούρκοι είναι αυτοί που είναι. Δεν αλλάζουν. Τρία είναι τα χαρακτηριστικά τους. H λεηλασία, το αίμα κι η καταστροφή. Δεν γίνονται άνθρωποι ποτέ, αλλά εγώ πιστεύω ότι θα ‘ρθει η ώρα τους». Από την πλευρά του, ο Κισάμου Αμφιλόχιος θέτει το ερώτημα τι έκανε η διεθνής κοινότητα -οι διεθνείς οργανισμοί, ο ΟΗΕ, η UNESCO-, για να αποτρέψει αυτή τη μετατροπή, κατηγορώντας τους «τρανούς και δυνατούς του κόσμου» ότι αρκούνται σε «δηλώσεις υποτονικές και κυρίως διπλωματικές». Απαράδεκτη χαρακτήρισε την απόφαση και ο Μάνης Χρυσόστομος, ενώ τη θλίψη του εξέφρασε και το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών, που συγκεντρώνει περίπου 350 χριστιανικές Εκκλησίες.
Η Ε.Ε. «μάλωσε» τον Ερντογάν, αλλά δεν προχώρησε σε μέτρα
Μετά κόπων και βασάνων αποφάσισαν οι Ευρωπαίοι να μη μείνουν μόνο στις δηλώσεις λύπης και θλίψης για την Αγια-Σοφιά που έγινε τζαμί, αλλά να πάνε ένα σκαλί παραπάνω, δηλαδή να καταδικάσουν μεν τον «σουλτάνο» Ερντογάν για την απόφασή του, αλλά να τον καλέσουν να την… επανεξετάσει! Καμία πράξη αντίδρασης. Μόνο «τσάι και συμπάθεια»!
«Καταδικάζουμε απερίφραστα την απόφαση μετατροπής ενός τόσο εμβληματικού μνημείου σε τζαμί και καλούμε την τουρκική πλευρά να επανεξετάσει αυτή την απόφαση» δήλωσε ο ύπατος εκπρόσωπος της Ε.Ε. Ζοζέπ Μπορέλ.
Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε., το οποίο συνεδρίασε για πρώτη φορά έπειτα από πολλούς μήνες με φυσική παρουσία στις Βρυξέλλες, αποφάσισε να αναθέσει στον Μπορέλ να «ερευνήσει νέες οδούς για τη μείωση των εντάσεων με την Τουρκία», να προετοιμάσει σε τεχνικό επίπεδο «πιθανά μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε σχέση με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε» και να διερευνήσει την προσθήκη περισσότερων καταχωρίσεων στη λίστα των κυρώσεων, έπειτα από αίτημα της Κύπρου. Στην πραγματικότητα, οι αποφάσεις του συμβουλίου δείχνουν ότι οι Ευρωπαίοι -όπως το είπαν, άλλωστε- θεωρούν την Τουρκία σημαντική χώρα, με την οποία θα μπορούσε η Ε.Ε. να αναπτύξει καλύτερες σχέσεις. Παρά το γεγονός ότι οι υπουργοί έβγαζαν «ηρωικούς δεκάρικους» προσερχόμενοι στο συμβούλιο, η συζήτηση δεν πήγαινε καλά ως προς την -έστω «χλιαρή»- καταδίκη της αδιανόητης πράξης του Ερντογάν.
Το παρασκήνιο από τη συνεδρίαση είναι πλούσιο. Όλοι εξέφραζαν τη λύπη τους και για μία ακόμη φορά η αλληλεγγύη της Ευρώπης έμοιαζε να πέφτει θύμα των οικονομικών συμφερόντων των πλούσιων χωρών. Για άλλη μια φορά, Ελλάδα και Κύπρος έβλεπαν την Ευρώπη να κλείνει το μάτι στην Τουρκία. Τελικά, υπήρξαν φωνές καταδίκης της Τουρκίας και του Ερντογάν από ένα μικρό μπλοκ χωρών που έκανε την εμφάνισή του. Αυστρία, Λουξεμβούργο, Εσθονία και Σλοβακία ζήτησαν σκληρά μέτρα κατά της Τουρκίας.
Ικανοποίηση
Ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας υποστήριξε ότι η καταδίκη της Τουρκίας ήταν ισχυρή:
«Είμαι ικανοποιημένος, διότι οι εταίροι εξέφρασαν αλληλεγγύη έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου για τις παράνομες τουρκικές ενέργειες σε βάρος της κυριαρχίας και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Υπήρξε ευρύτατη συναίνεση να εκπονηθεί, κατόπιν αιτήματός μας, κατάλογος κατάλληλων περαιτέρω μέτρων, δηλαδή κυρώσεων, που θα επιτρέψουν στην Ε.Ε. να απαντήσει αποτελεσματικά, εάν η Τουρκία προχωρήσει στην παραβατική συμπεριφορά της».
Ο Ελληνας ΥΠΕΞ ζήτησε να συζητηθεί η τουρκική παραβατικότητα και στο άτυπο συμβούλιο του Αυγούστου, στο Βερολίνο.